PHẦN 1. Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học (5,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
CON SÁO CỦA HOÀN
Đã từ lâu, Hoàn ao ước có một con chim sáo. Một con sáo chân chì, mỏ vàng, lông đen nhánh. Em sẽ bắt châu chấu, mua chuối chín cho sáo ăn, dạy sáo hót tiếng người, sáo sẽ biết chào mỗi khi mẹ Hoàn đi làm về… Hoàn đã có sẵn chiếc lồng rất đẹp, vót toàn bằng cật tre, sẵn cả một chiếc chén gốm xinh xắn để đựng nước cho sáo uống. Hoàn mê sáo đến nỗi đêm ngủ em cũng mê thấy chú sáo của em đập cánh hót lảnh lót bên tai…
Bố đã hứa: chủ nhật tới sẽ đưa Hoàn lên nhà một người bán chim ở Nghi Tàm, mua cho em con sáo nào đẹp nhất mà em thích.
[…]
Nhà người bán chim ở cuối một cái ngõ sâu rợp mát. Hoàn như lạc vào một thế giới của chim. Vô số lồng chim treo dọc hiên, dưới bao cành cao cành thấp trong vườn. Mấy cái lồng bằng lưới kẽm to như mấy cái phòng con đặt dưới đất. Những chú hoàng yến lông vàng óng, bạch yến lông trắng muốt, cả một chú yến lửa đỏ rực, mắt, mỏ và chân cũng đỏ như lửa. Nghe đâu giống yến này ở mãi tận những hòn đảo ở bên kia Philippin xa xôi. Hoạ mi to nhỏ thi nhau hót, hàng trăm con chào mào, ri đá, sẻ đồng mới bẫy về kêu loạn xạ, lông tơ rụng bay lả tả, những đôi uyên ương hiền hậu mơ màng, chụm đầu vào nhau, lông ức óng ánh sắc cầu vồng. Rất nhiều vẹt đậu trên các xà gỗ, chân buộc những sợi xích sắt nhỏ xíu. Những con vẹt lộng lẫy kêu khàn khàn the thé, nửa như cãi cọ, nửa như càu nhàu nhiếc móc. Hoàn giật bắn người, có ai giật tóc em: một chú vẹt to, mỏ khoằm, gườm gườm nhìn vào mặt em bằng con mắt nghiêm khắc. […]
Ông chủ đưa em ra chái nhà. Chao ôi, ngỡ như mơ: bao nhiêu là chim sáo trong hàng chục cái lồng. Con nào cũng đẹp, con nào Hoàn cũng thích. Bố chỉ con này, Hoàn lại thấy một con khác hay hơn. Sau cùng ông chủ bắt cho Hoàn một chú sáo sậu còn non nhưng đẹp tuyệt. Bộ lông mượt mà đen nhấp nhánh, những chấm trắng nổi bật ở cổ, ở chân, đỏm dáng như thắt nơ và đi tất trắng. Cái mỏ vàng óng ánh, đôi mắt nhỏ trong veo, cái đầu ngẩng cao vừa kiêu hãnh vừa thơ dại. Ông bán chim bảo: con sáo này ông mới bẫy được hôm qua, trên ngọn đa cạnh hồ. Đúng là con sáo Hoàn ao ước! Ngực em đập mạnh, môi se lại, không nói được lời nào nữa. Em ôm chặt cái lồng có con sáo vào ngực.
Hai bố con chào ông bán chim ra về. Tới cửa, bỗng nghe tiếng chim kêu cuống quýt. Một con sáo từ cao lao xuống, sà quanh Hoàn và cái lồng, nó hót nấc lên, sợ hãi và giận dữ bay quanh người Hoàn.
– Gì thế?
– Con chim mẹ, nó thấy con nó bị mang đi. Không sao cả, cháu cứ về đi!
Hai bố con lên xe. Hoàn vui sướng ôm lồng sáo ngồi sau. Con sáo mẹ vẫn bay theo, chốc chốc lại liệng xuống sát đầu Hoàn. Con sáo trong lồng cũng nhận ra mẹ. Nó hối hả kêu rối rít, nhảy lên đập cánh loạn xạ. Cái lồng run lật đật dưới tay Hoàn. Em cúi xuống, dỗ dành chú sáo non:
– Sáo à! Đừng sợ! Đừng theo mẹ nữa! Sáo về với anh thích lắm! Sáo muốn gì cũng được. Đừng theo mẹ nữa mà!
Mặc những lời âu yếm của Hoàn, con sáo con vẫn nghển cổ kêu tìm mẹ. Hoàn lo âu nhìn lên: xe đạp đi nhanh, con sáo mẹ vẫn bay theo, có quãng đông người sáo mẹ bay lên, chuyển từ cây này sang cây khác, nhưng không lúc nào rời chiếc xe đạp có lồng sáo con.
Dỗ dành mãi không được, Hoàn im lặng bần thần. Con sáo con cố chui cánh ra khỏi lồng, cái đầu bé bỏng của nó đập mạnh vào những nan cứng, vài sợi lông rụng xuống vạt áo Hoàn.
Tới gần nhà, bố đỗ xe lại, hai bố con đi bộ vào ngõ. Dường như biết rằng sắp đến lúc phải xa hẳn con, sáo mẹ tuyệt vọng kêu lạc cả tiếng. Quên cả sợ, nó sà xuống đập phải chiếc xe đạp, lao xuống đất, cánh đập tung bụi cát. Sáo con vặn mình, cái mỏ vàng há ra run rẩy. Hoàn đứng im, đầu cúi xuống.
– Thế nào, ta vào nhà chứ! – Bố nhắc khẽ.
Hoàn cứ đứng lạng như thế mãi, rồi rụt rè nói:
– Bố ạ, hay là… hay là… ta thả con sáo ra…
– Con nói sao? – Bố ngạc nhiên. – Thả con sáo ra ư?
– Vâng. – Hoàn nói một cách khó nhọc. – Thả nó ra, kẻo tội bố ạ.
Im lặng một lát, em thở dài:
– Phải xa mẹ, nó chết mất…
Bố ngồi xuống, đặt hai tay vào má Hoàn, nâng mặt em lên, nhìn lâu vào mắt em, bố hỏi:
– Con đã nghĩ kĩ chưa?
– Nghĩ kĩ rồi ạ.
– Thế thì con tự tay mở lồng cho sáo ra đi!
Hoàn cắn môi. Em nhìn lại con sáo yêu quý của em, rồi, như đã quyết, em quay mặt đi, đưa tay nhấc cái cửa lồng. Con sáo nhỏ lùi lại, ngơ ngác, rồi vội vã bay vút ra như một viên đạn. Con sáo mẹ lao đến, hai mẹ con bay chấp chới, quấn quýt rồi đậu lên một cành xoan cao. Sáo mẹ rối rít xỉa lông cho con, hai cái mỏ vàng lấp lánh dưới mặt trời.
Hoàn lặng lẽ nhìn lên. Em vẫn còn bàng hoàng, mắt nheo lại vì chói nắng.
Hai mẹ con con sáo đã chuyển lên ngọn bàng, bay về phía những rặng sấu cao. Hai chấm đen nhỏ khuất hẳn vào những vòm lá cây rực rỡ ánh sáng.
Như hiểu rằng không thể đứng mãi ở đây được, Hoàn bảo bố:
– Về thôi bố ạ.
Bố em cúi xuống, xách cái lồng chim rỗng không. Hai bố con đi vào nhà. Bàn tay to lớn của bố nắm chặt bàn tay bé nhỏ của Hoàn.
(Xuân Quỳnh, in trong Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2019, tr.120-126)
Câu 1 (3,0 điểm):
a. (0,5 điểm) Xác định và nêu tác dụng của ngôi kể được sử dụng trong văn bản.
b. (0,5 điểm) Xác định và nêu vai trò của thành phần biệt lập có trong câu sau:
“Dường như biết rằng sắp đến lúc phải xa hẳn con, sáo mẹ tuyệt vọng kêu lạc cả tiếng”.
c. (1,0 điểm) Nêu sự thay đổi trong cảm xúc của nhân vật Hoàn từ lúc mua được con sáo đến khi quyết định thả con sáo ra. Theo em, vì sao Hoàn lại quyết định thả con sáo ra?
d. (1,0 điểm) Thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản trên là gì?
Câu 2 (2,0 điểm):
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ), phân tích nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của truyện Con sáo của Hoàn (Xuân Quỳnh)
PHẦN II. Đọc hiểu văn bản nghị luận và viết bài văn nghị luận xã hội
Đọc văn bản sau:
(1) Cơ hội là điều có thật chứ không phải là kết quả của một sự may mắn hay tình cờ nào đó. Cơ hội luôn hiện hữu xung quanh chúng ta nhưng thường núp dưới cái bóng rủi ro hoặc thất bại tạm thời. Đó là lý do khiến rất nhiều người bỏ lỡ cơ hội của mình. Gục ngã hoàn toàn sau thất bại đầu tiên và không bao giờ đứng dậy được nữa, họ không nhận ra rằng, đằng sau mỗi thất bại luôn ẩn chứa một cơ hội mới.
(2) Nhiều người tin rằng thành công là kết quả của những bước ngoặt may mắn. Dù không thể phủ nhận sự may mắn, nhưng nếu chỉ trông chờ vào yếu tố này, thì gần như bạn sẽ luôn thất vọng. Bước ngoặt duy nhất mà bất kì ai cũng có thể dựa vào là bước ngoặt do chính họ tạo ra hoặc biết nắm bắt cơ hội mà cuộc sống mang đến cho mình,
(3) Để làm được điều này, trước hết bạn hãy cố gắng nhận ra cơ hội của mình, đồng thời phân tích những thuận lợi và thách thức mà nó mang lại. Biến cơ hội thành hiện thực nghĩa là bạn sẵn lòng làm những công việc, từ đơn giản nhất, và cố gắng hoàn thành chủng một cách triệt để. Điều này cũng đồng nghĩa với việc bạn phải biết tận dụng từng phút giây quý báu của mình và làm phần việc được giao tốt hơn phạm vi trách nhiệm của bạn.
(4) Những việc lớn lao thường tiềm ẩn và bắt đầu từ những cơ hội nhỏ nhặt mà chỉ người can đảm, kiên nhẫn mới có thể nhìn thấy. Nếu bỏ lỡ hoặc không nhận ra cơ hội trong quá khứ thì bạn sẽ khó lòng nắm bắt được cơ hội trong tương lai, khi chúng ngụy trang dưới những dạng thức khác nhau. Khi biết tận dụng cơ hội nhỏ nhất thì những cơ hội lớn sẽ đến với bạn một cách tự nhiên, và bạn hoàn toàn có thể nắm bắt được chúng.
(Dẫn theo Không gì là không thể, George Matthew Adams – NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2018, tr 60.61)
Câu 1 (1,0 điểm): Theo văn bản, lý do nào khiến rất nhiều người bỏ lỡ cơ hội của mình?
Câu 2 (4,0 điểm)
Cơ hội luôn hiện hữu xung quanh chúng ta nhưng thường núp dưới cái bóng rủi ro hoặc thất bại tạm thời. Đằng sau mỗi thất bại luôn ẩn chứa một cơ hội mới.
Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc nắm bắt cơ hội đối với tuổi trẻ trong cuộc sống hôm nay.
* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI:
PHẦN 1. Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học (5,0 điểm)
Câu 1 (3,0 điểm):
a. Xác định ngôi kể và tác dụng (0,5 điểm)
– Văn bản được kể theo ngôi thứ ba.
– Tác dụng:
- Giúp người kể chuyện có cái nhìn bao quát toàn bộ sự việc và nhân vật.
- Thuận lợi trong việc miêu tả hành động, tâm trạng của nhân vật Hoàn và con sáo.
- Làm cho câu chuyện trở nên khách quan, chân thực và giàu sức gợi cảm xúc.
b. Thành phần biệt lập và vai trò (0,5 điểm)
– Thành phần biệt lập trong câu: “Dường như” → Đây là thành phần tình thái.
– Vai trò:
- Thể hiện sự phỏng đoán, chưa hoàn toàn chắc chắn của người kể chuyện.
- Làm cho lời văn trở nên tự nhiên, giàu cảm xúc và tinh tế hơn.
c. Sự thay đổi cảm xúc của nhân vật Hoàn và lí do thả sáo (1,0 điểm)
– Từ lúc mua được con sáo, Hoàn vô cùng sung sướng, háo hức vì đã có được con chim mà Hoàn hằng mơ ước.
– Tuy nhiên, trên đường về, khi chứng kiến sáo mẹ tuyệt vọng bay theo, kêu gọi con, còn sáo con hoảng loạn tìm mẹ, Hoàn dần chuyển từ vui sướng sang lo lắng, bần thần, thương xót và day dứt.
Cuối cùng, Hoàn quyết định thả con sáo ra vì em nhận ra tình mẫu tử thiêng liêng của loài chim và hiểu rằng nếu bị chia lìa khỏi mẹ, sáo con sẽ đau khổ, có thể chết mất.
→ Quyết định ấy thể hiện sự trưởng thành trong nhận thức, tấm lòng nhân hậu, biết yêu thương và tôn trọng tự do của muôn loài.
d. Thông điệp sâu sắc nhất rút ra từ văn bản (1,0 điểm)
– Văn bản gửi gắm thông điệp sâu sắc rằng: tình yêu thương chân chính không phải là chiếm hữu cho riêng mình mà là biết thấu hiểu, sẻ chia và tôn trọng hạnh phúc, tự do của người khác. Qua câu chuyện của Hoàn và con sáo, tác giả nhắc nhở con người cần biết yêu thương các loài vật, sống nhân hậu và biết đặt mình vào cảm xúc của người khác trước khi hành động.
Câu 2 (Viết đoạn văn khoảng 200 chữ)
Truyện Con sáo của Hoàn là sáng tác tiêu biểu của tác giả Xuân Quỳnh. Bằng giọng kể nhẹ nhàng, giàu cảm xúc, tác phẩm thể hiện sâu sắc tình yêu thương, sự thấu cảm và lòng nhân hậu của con người trước tình mẫu tử thiêng liêng của loài vật. Ý nghĩa sâu sắc ấy được thể hiện rõ nét qua nhân vật Hoàn. Nhân vật Hoàn được khắc họa là một cậu bé ngây thơ, hồn nhiên, giàu tình yêu thương loài vật. Từ lâu, em đã “ao ước có một con chim sáo”, chuẩn bị sẵn “chiếc lồng rất đẹp”, “một chiếc chén gốm xinh xắn” và còn tưởng tượng đến việc “dạy sáo hót tiếng người”. Khi được bố đưa đi mua chim, Hoàn sung sướng đến mức “ngực em đập mạnh, môi se lại, không nói được lời nào nữa”, rồi “ôm chặt cái lồng có con sáo vào ngực”. Những chi tiết ấy cho thấy Hoàn là một cậu bé ngây thơ, yêu thiên nhiên và rất trân trọng điều mình yêu thích. Tuy nhiên, nét đẹp nổi bật nhất ở nhân vật Hoàn chính là tâm hồn nhạy cảm và lòng trắc ẩn sâu sắc. Trên đường mang sáo về nhà, khi chứng kiến “con sáo mẹ vẫn bay theo”, “hót nấc lên, sợ hãi và giận dữ bay quanh người Hoàn”, còn sáo con thì “hối hả kêu rối rít, nhảy lên đập cánh loạn xạ”, Hoàn dần chuyển từ vui sướng sang bần thần, lo lắng và day dứt. Đặc biệt, hình ảnh sáo mẹ “tuyệt vọng kêu lạc cả tiếng”, “sà xuống đập phải chiếc xe đạp, lao xuống đất” đã khiến Hoàn thực sự xúc động. Em hiểu rằng nếu phải xa mẹ, “nó chết mất”. Chính sự thấu cảm ấy đã khiến Hoàn dù rất yêu quý con sáo vẫn quyết định mở lồng thả nó trở về với mẹ. Hành động “quay mặt đi, đưa tay nhấc cái cửa lồng” thể hiện sự giằng xé nội tâm nhưng cũng làm nổi bật vẻ đẹp vị tha, nhân hậu của nhân vật. Qua đó, Hoàn không chỉ đại diện cho vẻ đẹp trong sáng của tâm hồn trẻ thơ mà còn góp phần gửi gắm thông điệp nhân văn sâu sắc về tình yêu thương, sự thấu hiểu và tôn trọng tự do của muôn loài. Không chỉ sâu sắc ở nội dung, truyện còn hấp dẫn người đọc bởi nghệ thuật xây dựng tình huống truyện cảm động, giàu ý nghĩa. Việc đặt Hoàn vào tình huống phải lựa chọn giữa niềm vui cá nhân và hạnh phúc của sáo mẹ – sáo con đã làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn nhân vật. Đặc biệt, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế đã khắc họa chân thực sự thay đổi trong cảm xúc của Hoàn: từ háo hức, vui sướng đến bần thần, thương xót rồi quyết định thả sáo. Những chuyển biến tâm lí ấy diễn ra tự nhiên, hợp lí, giúp nhân vật hiện lên sống động và giàu chiều sâu. Có thể khẳng định, Con sáo của Hoàn là một truyện ngắn giàu giá trị nhân văn và cảm xúc. Qua câu chuyện cảm động về cậu bé Hoàn và đôi chim sáo, tác giả không chỉ ca ngợi vẻ đẹp của lòng yêu thương, sự thấu cảm mà còn gửi gắm bài học ý nghĩa về sự tôn trọng tự do và hạnh phúc của các sinh vật trong tự nhiên.
PHẦN II. Đọc hiểu văn bản nghị luận và viết bài văn nghị luậ xã hội
Câu 1 (1,0 điểm): Theo văn bản, lý do nào khiến rất nhiều người bỏ lỡ cơ hội của mình?
– Theo văn bản, lý do khiến rất nhiều người bỏ lỡ cơ hội của mình là vì cơ hội thường “núp dưới cái bóng rủi ro hoặc thất bại tạm thời”.
Câu 2 (4,0 điểm) Nắm bắt cơ hội – chìa khóa thành công của tuổi trẻ
* DÀN Ý:
I. MỞ BÀI:
– Dẫn dắt vấn đề: Trong cuộc sống, cơ hội luôn xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Có cơ hội đến từ sự thuận lợi, nhưng cũng có những cơ hội ẩn sau khó khăn, thử thách hay thất bại tạm thời. Tuy nhiên, không phải ai cũng đủ bản lĩnh để nhận ra và nắm bắt những cơ hội ấy.
– Nêu vấn đề nghị luận: Biết nắm bắt cơ hội đúng, tận dụng hiệu quả các cơ hội để khẳng định giá trị bản thân, biến ước mơ thành hiện thực và thay đổi tương lai trở thành yếu tố vô cùng quan trọng đối với tuổi trẻ trên con đường học tập, lập nghiệp và chinh phục thành công.
II. THÂN BÀI:
1. Giải thích vấn đề
– “Cơ hội”:
- Là những điều kiện, hoàn cảnh thuận lợi giúp con người phát triển bản thân, đạt được mục tiêu và tiến tới thành công. Cơ hội có thể xuất hiện trong học tập, công việc, các mối quan hệ và cuộc sống.
– “Nắm bắt cơ hội”:
- Là khả năng nhận ra thời cơ, chủ động hành động đúng lúc để biến cơ hội thành kết quả thực tế. Không để cơ hội trôi qua vì sự chần chừ, sợ hãi hay thiếu quyết đoán.
→ Ý kiến khẳng định: Cơ hội luôn tồn tại trong cuộc sống. Điều quan trọng là con người phải có bản lĩnh, sự nhạy bén và tinh thần chủ động để nhận ra và tận dụng cơ hội. Thất bại không phải dấu chấm hết mà có thể là khởi đầu cho những cơ hội mới.
2. Bàn luận, chứng minh vấn đề
a. Khẳng định quan điểm:
– Ý kiến trên hoàn toàn đúng đắn và có ý nghĩa sâu sắc đối với tuổi trẻ hôm nay.
– Trong thực tế: Có người gặp thất bại rồi chán nản, bỏ cuộc. Nhưng cũng có người biết đứng dậy từ thất bại để tạo nên thành công lớn.
b. Vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc nắm bắt cơ hội đối với tuổi trẻ.
- Giúp tuổi trẻ phát huy năng lực và biến ước mơ thành hiện thực: Việc biết nắm bắt cơ hội giúp người trẻ có điều kiện thể hiện tài năng, sở trường và khả năng của bản thân. Những cơ hội trong học tập, công việc hay cuộc sống chính là “cánh cửa” để tuổi trẻ biến khát vọng, ước mơ thành những thành quả cụ thể. Nếu biết tận dụng cơ hội đúng lúc, con người sẽ không để thanh xuân trôi qua vô nghĩa hay lãng phí trong sự chần chừ, thụ động.
- Tạo bước ngoặt trong học tập, công việc và tương lai: Đôi khi chỉ một cơ hội đúng thời điểm cũng có thể làm thay đổi cả cuộc đời của một con người. Một lần dám thử sức, một quyết định táo bạo hay một sự lựa chọn đúng đắn có thể mở ra hướng đi mới tích cực hơn. Đối với tuổi trẻ, biết nắm bắt cơ hội chính là cách để thay đổi hoàn cảnh, tạo dựng tương lai và khẳng định giá trị bản thân.
- Là yếu tố quan trọng dẫn đến thành công: Thành công không chỉ đến từ may mắn hay điều kiện thuận lợi mà còn phụ thuộc vào khả năng hành động đúng thời điểm. Trong thực tế, nhiều người có xuất phát điểm bình thường nhưng nhờ biết nắm bắt cơ hội nên vẫn vươn tới thành công lớn. Người biết tận dụng thời cơ thường tiến xa hơn những người chỉ biết chờ đợi hoặc do dự trước cơ hội của mình. Vì vậy, đôi khi cơ hội còn quan trọng hơn cả xuất phát điểm.
- Giúp tuổi trẻ rèn luyện bản lĩnh và sự tự tin: Quá trình nắm bắt cơ hội giúp con người rèn luyện tinh thần dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Đồng thời, người trẻ cũng học được cách thích nghi trước những thay đổi và thử thách của cuộc sống. Mỗi lần dám bước ra khỏi vùng an toàn là một lần tuổi trẻ trưởng thành hơn, tự tin hơn và mạnh mẽ hơn.
- Giúp con người nhìn thấy giá trị tích cực từ thất bại: Người biết nắm bắt cơ hội thường không coi thất bại là dấu chấm hết mà xem đó là bài học quý giá để hoàn thiện bản thân. Chính những khó khăn, vấp ngã đôi khi lại mở ra cơ hội mới cho con người nhìn lại mình và phát triển tốt hơn. Nhờ vậy, tuổi trẻ sẽ trở nên kiên cường, bản lĩnh và có ý chí vươn lên mạnh mẽ hơn sau mỗi lần thất bại.
- Mang lại giá trị tích cực cho xã hội: Khi người trẻ biết chủ động nắm bắt cơ hội, xã hội sẽ có thêm nhiều cá nhân năng động, sáng tạo và có ích. Đó cũng là động lực góp phần thúc đẩy xã hội phát triển tiến bộ hơn. Đồng thời, tinh thần dám hành động, dám vượt khó của tuổi trẻ còn lan tỏa nguồn năng lượng tích cực, truyền cảm hứng cho nhiều người cùng cố gắng vươn lên trong cuộc sống.
* Dẫn bằng chứng:
- Thomas Edison dù trải qua hàng nghìn lần thất bại trong quá trình nghiên cứu bóng đèn điện, Edison không bỏ cuộc mà luôn coi mỗi thất bại là một cơ hội để tiến gần hơn tới thành công. Nhờ sự kiên trì và biết tận dụng cơ hội từ khó khăn, ông đã trở thành một trong những nhà phát minh vĩ đại nhất thế giới.
- Steve Jobs sau khi bị chính công ty mình sáng lập sa thải, Steve Jobs không gục ngã mà xem đó là cơ hội để bắt đầu lại. Ông tiếp tục sáng tạo, phát triển nhiều sản phẩm công nghệ đột phá và đưa Apple trở thành tập đoàn hàng đầu thế giới.
→ Thành công đến từ sự kiên trì và khả năng biến khó khăn, thử thách thành cơ hội.
c. Hậu quả nếu không biết nắm bắt cơ hội
- Dễ bỏ lỡ những thời điểm quan trọng trong cuộc sống: Cơ hội thường không xuất hiện nhiều lần, nếu không kịp thời nhận ra và hành động, con người sẽ đánh mất những “thời điểm vàng” trong học tập, công việc và cuộc sống. Một sự chần chừ nhỏ đôi khi có thể khiến cả tương lai thay đổi theo hướng tiêu cực.
- Có năng lực nhưng vẫn thất bại vì thiếu hành động đúng lúc: Nhiều người tuy có tài năng, kiến thức và khả năng nhưng vì thiếu quyết đoán, không dám thử sức nên không thể biến tiềm năng thành thành công thực sự. Năng lực nếu không được phát huy đúng thời điểm sẽ dần trở nên vô nghĩa.
- Trở nên thụ động, trì trệ và sợ thay đổi: Việc liên tục bỏ lỡ cơ hội khiến con người hình thành tâm lí e dè, ngại thử thách, không dám bước ra khỏi vùng an toàn. Lâu dần sẽ tạo nên lối sống thụ động, thiếu ý chí vươn lên và dễ bị tụt lại phía sau trong xã hội luôn vận động không ngừng.
- Dễ sống trong tiếc nuối, hối hận về sau: Khi cơ hội đã qua đi, con người mới nhận ra giá trị của nó nhưng không thể quay lại để thay đổi. Điều đó dễ tạo nên cảm giác day dứt, nuối tiếc vì đã không đủ bản lĩnh hoặc dũng khí để hành động khi còn có thể.
- Hình thành thói quen đổ lỗi cho hoàn cảnh thay vì nhìn lại bản thân: Thay vì tự xem xét sự thiếu cố gắng hay thiếu chủ động của mình, nhiều người lại cho rằng bản thân “không may mắn”, “không có cơ hội”. Cách suy nghĩ ấy khiến con người ngày càng tiêu cực, mất ý chí phấn đấu và khó đạt được thành công trong cuộc sống.
* Dẫn bằng chứng:
- Trong thực tế cuộc sống hôm nay, vẫn có không ít bạn trẻ vì lười biếng, thiếu ý chí học tập nên đã bỏ lỡ những cơ hội quý giá để phát triển bản thân. Nhiều học sinh, sinh viên có điều kiện học tập tốt nhưng lại sa vào trò chơi điện tử, mạng xã hội, sống thiếu mục tiêu nên đánh mất cơ hội học tập, nghề nghiệp và tương lai của chính mình. Đến khi nhận ra thì thời gian đã qua, cơ hội không còn như trước nữa. Biết nắm bắt thời cơ đúng thời điểm là chìa khóa thành công của mỗi con người.
e. Học sinh cần làm gì để nắm bắt cơ hội?
- Không ngừng học tập và trau dồi tri thức. Trang bị nền tảng kiến thức vững chắc. Hiểu biết giúp con người dễ nhận ra cơ hội hơn.
- Rèn luyện kỹ năng và năng lực bản thân. Phát triển kỹ năng vận dụng tri thức và kỹ năng mềm. Có năng lực sẽ tự tin hơn khi cơ hội xuất hiện.
- Giữ thái độ sống chủ động, tích cực. Không chờ đợi mà chủ động tìm kiếm cơ hội. Sẵn sàng thử thách và bước ra khỏi vùng an toàn.
- Dám nghĩ, dám làm, không sợ thất bại. Quyết đoán khi cơ hội đến. Biết đứng dậy sau thất bại để tiếp tục cố gắng.
- Xây dựng mục tiêu và định hướng rõ ràng. Có kế hoạch sống cụ thể. Biết lựa chọn cơ hội phù hợp với bản thân.
- Mở rộng các mối quan hệ xã hội. Học hỏi kinh nghiệm từ người khác. Tăng khả năng tiếp cận những cơ hội mới.
3. Phản biện
– Phê phán những người: Sống thụ động, chỉ biết chờ đợi cơ hội. Thiếu quyết đoán, dễ bỏ lỡ thời điểm quan trọng. Dễ chán nản sau thất bại. Luôn đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho rằng mình “không có cơ hội”. Những người thực tế thật đáng chê trách.
→ Thực tế, cơ hội luôn tồn tại; điều quan trọng là con người có đủ bản lĩnh để nhận ra và hành động hay không.
4. Liên hệ bản thân
– Nhận thức được rằng: Cơ hội không dành cho người lười biếng và thụ động. Muốn thành công phải luôn chuẩn bị và nỗ lực không ngừng.
– Bản thân cần: Chủ động học tập, rèn luyện kỹ năng sống. Dám thử thách bản thân. Không sợ thất bại. Luôn giữ tinh thần tích cực để sẵn sàng nắm bắt cơ hội trong học tập và cuộc sống.
III. KẾT BÀI:
– Khẳng định lại vấn đề: Ý kiến trên là hoàn toàn đúng đắn và giàu ý nghĩa. Đối với tuổi trẻ, biết nắm bắt cơ hội chính là chìa khóa quan trọng để đi tới thành công.
– Rút ra bài học: Cần sống chủ động, bản lĩnh, kiên trì và không ngại khó khăn. Biết biến thất bại thành động lực vươn lên.
– Lời kêu gọi: Mỗi người trẻ hãy biết trân trọng từng cơ hội dù nhỏ bé nhất để hoàn thiện bản thân và xây dựng tương lai tốt đẹp.
– Khẳng định niềm tin: Tôi tin rằng những người trẻ biết nhìn thấy cơ hội trong khó khăn và dám hành động sẽ luôn tạo dựng được thành công và giá trị cho cuộc đời mình.
