Đọc văn bản sau:
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
[…]
Gia đình tôi khá giả. Anh em tôi rất thương nhau. Phải nói em tôi rất ngoan. Nó lại khéo tay nữa. Hồi còn học lớp Năm, có lần tôi đi đá bóng, bị xoạc một miếng áo rất to. Sợ mẹ đánh, tôi cứ ngồi lì ngoài bãi không dám về. Nghe lũ bạn mách, em đã đem kim chỉ ra tận sân vận động. Nó bảo:
– Anh cởi áo ra, em và lại cho. Em vá khéo, mẹ không biết được đâu.
Nhìn bàn tay mảnh mai của em dịu dàng đưa mũi kim thoăn thoắt, không hiểu sao tôi thấy ân hận quá. Lâu nay, mải vui chơi bè bạn, chẳng lúc nào tôi chú ý đến em… Từ đấy, chiều nào tôi cũng đi đón em. Chúng tôi nắm tay nhau vừa đi vừa trò chuyện.
Vậy mà giờ đây, anh em tôi sắp phải xa nhau. Có thể sẽ xa nhau mãi mãi. Lạy trời đây chỉ là một giấc mơ. Một giấc mơ thôi.
Nhưng không, có tiếng dép lẹp kẹp trong nhà và tiếng mẹ tôi:
– Thằng Thành, con Thủy đâu?
Chúng tôi giật mình, líu ríu dắt nhau đứng dậy
– Đem chia đồ chơi ra đi! – Mẹ tôi ra lệnh. Thủy mở to đôi mắt như người mất hồn, loạng choạng bám vào cánh tay tôi. Dìu em vào trong nhà, tôi bảo:
– Không phải chia nữa. Anh cho em tất.
Tôi nhắc lại hai ba lần, Thủy mới giật mình nhìn xuống. Em buồn bã lắc đầu: – Không, em không lấy. Em để hết lại cho anh.
– Lằng nhằng mãi. Chia ra! – Mẹ tôi quát và giận dữ đi về phía cổng.
Em tôi sụt sịt bảo:
– Thôi thì anh cứ chia ra vậy.
Đồ chơi của chúng tôi cũng chẳng có nhiều. Tôi dành hầu hết cho em: bộ tú lơ khơ, bàn cá nhựa, những con ốc biển và bộ chỉ màu. Thủy chẳng quan tâm đến chuyện đó, mắt nó cứ ráo hoảnh nhìn vào khoảng không, thỉnh thoảng lại nấc lên khe khẽ. Nhưng khi tôi vừa lấy hai con búp bê từ trong tủ ra, đặt sang hai phía thì em bỗng tru tréo lên giận dữ:
– Anh lại chia rẽ con Vệ Sĩ với con Em Nhỏ ra à? Sao anh ác thế!
Tôi nhìn em buồn bã:
– Thì anh đã nói với em rồi. Anh cho em tất cả.
Tôi đặt con Vệ Sĩ vào cạnh con Em Nhỏ giữa đống đồ chơi của Thủy. Cặp mắt em dịu lại, nhưng chợt nghĩ ra điều gì, em lại kêu lên:
– Nhưng như vậy lấy ai gác đêm cho anh?
Tôi nhếch mép cười cay đắng. Trước đây có thời kỳ tôi toàn mê ngủ thấy ma. Thủy bảo: “Để em bắt con Vệ Sĩ gác cho anh”.
Em buộc con dao díp vào lưng con búp bê lớn và đặt ở đầu giường tôi. Đêm ấy, tôi không chiêm bao thấy ma nữa. Từ đấy, tối tối, sau khi học xong bài, Thủy lại “võ trang” cho con Vệ Sĩ và đem đặt trên đầu giường tôi. Buổi sáng, em tháo dao ra, đặt nó về chỗ cũ, cạnh con Em Nhỏ. Hai con quàng tay lên vai nhau thân thiết. Từ khi về nhà tôi, chúng chưa phải xa nhau ngày nào, nên bây giờ thấy tôi đem chia chúng ra, Thủy không chịu đựng nổi. Chúng tôi cứ ngồi thừ ra, chẳng muốn chia bôi cũng chẳng muốn thu lại nữa. Một lát sau, em tôi đem đặt hai con búp bê về chỗ cũ. Chúng lại thân thiết quàng tay lên vai nhau và âu yếm ngước nhìn chúng tôi. Thủy bỗng trở nên vui vẻ:
– Anh xem chúng đang cười kìa!
Tôi cố vui vẻ theo em, nhưng nước mắt đã ứa ra.
Bỗng Thủy lại xị mặt xuống:
– Sao bố mãi không về nhỉ? Như vậy là em không được chào bố trước khi đi.
Tôi nhìn sang cửa phòng bố. Mấy ngày rồi, bố vẫn biệt tăm. Tôi xót xa nhìn em. Bao giờ nó cũng chu đáo và hiếu thảo như vậy.
[Lược: Thành dẫn Thủy đến trường để chào cô giáo và các bạn trước khi theo mẹ về quê ngoại vì bố mẹ li hôn. Đến lớp, Thủy xúc động bật khóc, cô giáo và các bạn đều thương xót khi biết em phải nghỉ học. Cô tặng em quyển sổ và bút nhưng Thủy nghẹn ngào từ chối vì sẽ không được đi học nữa. Hai anh em rời trường trong nỗi buồn sâu thẳm giữa khung cảnh vẫn nắng vàng bình thường]
Vừa tới nhà, tôi đã nhìn thấy một chiếc xe tải đỗ trước cổng. Mấy người hàng xóm đang giúp mẹ tôi khuân đồ đạc lên xe Cuộc chia tay đột ngột quá. Thủy như người mất hồn, mặt tái xanh như tàu lá. Em chạy vội vào trong nhà mở hòm đồ chơi của nó ra. Hai con búp bê tôi đã đặt gọn vào trong đó. Thủy lấy con Vệ Sĩ ra đặt lên giường tôi, rồi bỗng ôm ghì lấy con búp bê, hôn gấp gáp lên mặt nó và thì thào:
– Vệ Sĩ thân yêu ở lại nhé! Ở lại gác cho anh tao ngủ nhé! Xa mày, con Em Nhỏ sẽ buồn lắm đấy, nhưng biết làm thế nào…
Em khóc nức lên và chạy lại nắm tay tôi dặn dò:
– Anh ơi! Bao giờ áo anh có rách, anh tìm về chỗ em, em vá cho, anh nhé…
Tôi khóc nấc lên. Mẹ tôi từ ngoài đi vào. Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thủy:
– Đi thôi con.
Qua màng nước mắt, tôi nhìn theo mẹ và em trèo lên xe. Bỗng em lại tụt xuống chạy về phía tôi, tay ôm con búp bê. Em đi nhanh về chiếc giường, đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ.
– Em để nó ở lại – Giọng em ráo hoảnh – Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng nó ngồi cách xa nhau. Anh nhớ chưa? Anh hứa đi.
– Anh xin hứa!
Tôi mếu máo trả lời và đứng như chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe. Chiếc xe tải rồ máy, lao ra đường và phóng đi mất hút.
(Theo Khánh Hoài – Tuyển tập thơ văn được giải thưởng trong cuộc thi viết về quyền trẻ em năm 1992)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Văn bản trên viết về vấn đề gì trong cuộc sống?
Câu 2. Nội dung chính của câu chuyện là gì?
Câu 3. Nhân vật trung tâm trong truyện là ai? Câu chuyện xoay quanh sự việc nào của các nhân vật?
Câu 4. Hãy tìm những chi tiết thể hiện tình cảm yêu thương của Thủy dành cho anh Thành.
Câu 5. Những chi tiết nào cho thấy Thành rất yêu thương và quan tâm đến em gái?
Câu 6. Hãy liệt kê một số chi tiết thể hiện tâm trạng buồn bã, đau khổ của hai anh em khi phải chia tay.
Câu 7. Qua các hành động và lời nói của Thủy, em thấy nhân vật Thủy là người như thế nào?
Câu 8. Chi tiết hai con búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ không bị chia rẽ có ý nghĩa gì?
Câu 9. Vì sao Thủy lại quyết định để cả hai con búp bê lại cho anh Thành?
Câu 10. Chi tiết Thủy dặn anh: “Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng nó ngồi cách xa nhau” gợi cho em suy nghĩ gì?
Câu 11. Chủ đề chính của truyện là gì? Hãy nêu một vài căn cứ trong văn bản giúp em xác định chủ đề đó (ví dụ: chi tiết, hành động của nhân vật, tình huống truyện…).
Câu 12. Kết thúc truyện khi Thủy rời đi trên xe tải gợi cho em cảm xúc gì? Theo em, vì sao tác giả lại lựa chọn một kết thúc như vậy?
Câu 13. Qua câu chuyện, tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì đến người đọc?
Câu 14. Theo em, người lớn cần làm gì để tránh gây tổn thương cho trẻ em khi gia đình xảy ra mâu thuẫn?
