Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
[…]
Từ “Bộ Quy tắc” đến hành động thực tiễn
Ngày 5/3/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL về Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số (sau đây gọi là Bộ Quy tắc). Ngày 27/3/2026, UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành Kế hoạch số 95/KH-UBND về việc triển khai thực hiện “Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số” trên địa bàn tỉnh. Trong bối cảnh “thế giới ảo” đang tác động mạnh mẽ đến “giá trị thật”, việc ban hành các văn bản đã góp phần định hướng hành vi và nâng cao trách nhiệm của mỗi người khi ứng xử trên môi trường số.
Theo đánh giá của các chuyên gia, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số là bước phát triển mới so với Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội được ban hành năm 2021. Sau gần 5 năm triển khai, bối cảnh công nghệ đã có nhiều thay đổi sâu sắc. Sự bùng nổ của video ngắn, livestream, thương mại điện tử, cùng với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đã khiến các hoạt động trên không gian mạng vượt xa khái niệm “mạng xã hội” trước đây. Vì vậy, việc mở rộng phạm vi điều chỉnh từ mạng xã hội sang toàn bộ môi trường số là bước điều chỉnh cần thiết, phản ánh đúng thực tiễn phát triển của công nghệ.
Một điểm đáng chú ý của Bộ Quy tắc là việc xác lập những nguyên tắc ứng xử mang tính nền tảng. Mọi cá nhân và tổ chức khi tham gia môi trường số cần tuân thủ pháp luật Việt Nam; tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác; ứng xử văn minh, lịch sự; tôn trọng các giá trị văn hóa, đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc; khuyến khích sử dụng họ tên thật hoặc danh tính hợp pháp; thận trọng khi chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng; chịu trách nhiệm đối với nội dung thông tin do mình đăng tải hoặc chia sẻ,…
Bộ Quy tắc cũng đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của các cơ quan báo chí, truyền thông và các đơn vị hoạt động quảng cáo, biểu diễn nghệ thuật. Trong đó, yêu cầu tăng cường cung cấp thông tin chính xác, định hướng dư luận xã hội, lan tỏa các giá trị văn hóa tích cực; đồng thời chủ động đấu tranh, phản bác tin giả và thông tin sai lệch trên không gian mạng.
[…]
(Theo Báo Ninh Bình, Ứng xử trên không gian số: Từ “thế giới ảo” đến trách nhiệm thật)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Theo văn bản, việc mở rộng phạm vi điều chỉnh từ “mạng xã hội” sang “toàn bộ môi trường số” có ý nghĩa gì?
Câu 2. Chỉ ra những nguyên tắc ứng xử mang tính nền tảng được nêu trong Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số.
Câu 3. Xác định một thành phần dẫn trực tiếp có trong văn bản trên.
Câu 4. Từ nội dung văn bản, em hãy trình bày khoảng 5 – 7 dòng về trách nhiệm của học sinh khi tham gia môi trường số hiện nay.
Phần II. Viết
Câu 1 (2,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 200 chữ, phân tích nội dung chủ đề và đặc sắc đoạn thơ sau:
[…]
hạnh phúc bình thường và giản dị lắm
là tiếng xe về mỗi chiều của bố
cả nhà quây quần trong căn phòng nhỏ
chị xới cơm đầy bắt phải ăn no
hạnh phúc là khi đêm về không thấy tiếng mẹ ho
là ngọn đèn soi tương lai em sáng
là điểm mười mỗi khi lên bảng
là ánh mắt một người lạ như quen
hạnh phúc là khi mình có một cái tên
vậy đừng nói cuộc đời tẻ nhạt nhé em
tuổi mười tám còn khờ khạo lắm
đừng tô vẽ một chân trời xa toàn màu hồng thắm
hạnh phúc vẹn nguyên giữa cuộc đời thường.
(Trích Hạnh phúc, Thanh Huyền)
Câu 2 (4,0 điểm):
Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, mạng xã hội và không gian số đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống con người, đặc biệt là giới trẻ. Bên cạnh những lợi ích to lớn về kết nối, học tập và giải trí, “thế giới ảo” cũng đang tác động sâu sắc, thậm chí làm thay đổi nhiều “giá trị thật” trong cuộc sống của tuổi trẻ hiện nay.
Từ góc nhìn của người trẻ, em hãy viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ về thực trạng: “Thế giới ảo” đang tác động và làm thay đổi “giá trị thật” của tuổi trẻ hiện nay, qua đó đề xuất những giải pháp giúp người trẻ sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, tích cực và biết giữ gìn những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống thực.
