I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
HẠT CHỮ
(Trương Anh Tú)
Tôi gieo một hạt chữ
một hạt mầm mùa xuân
trên cánh đồng giấy trắng
một ban mai trong ngần.
Tôi gieo một hạt cười
trong biển đời hy vọng
tôi gieo một hạt ngọc
từ bàn tay lấm lem. (…)
Tôi gieo một hạt tôi
trong lặng im hạt thóc
một hạt cùng bao hạt
tôi gieo tôi tháng ngày.
Tôi gieo một hạt say
ngát hương trong hạt đất
hạt nào cho hoa nở
hạt nào cùng trời xanh.
Tôi gieo hạt an lành
trong bao la hạt nắng
một hạt sương thầm lặng
thành mây bay bao giờ.
Tôi gieo một hạt thơ
cùng bao nhiêu hạt chữ
trên cánh đồng giấy trắng
viết giấc mơ con người.
Trên cánh đồng giấy trắng
Viết tình yêu con người.
(Đăng trên “Báo Giáo dục và Thời đại”, Số thứ Hai, ngày 12/01/2026, trang 23)
Chú thích:
(*) Nhà thơ Trương Anh Tú sinh năm 1967 tại Hà Nội, hiện sống và làm việc tại Cộng hòa Liên bang Đức. Ông được biết đến là một người làm thơ, làm báo và sáng tác nhạc. Ông có nhiều tác phẩm được đăng tải trên văn đàn trong nước. Một số tập thơ đã xuất bản: Cảm xúc, Nxb Văn học, 2007; Những mùa hoa anh đào, Nxb Hội Nhà văn, 2018; Hoa ban mai (tập thơ song ngữ tiếng Việt và tiếng Ba Lan), Nxb Oficyna Wydawnicza G&P / Poznań, Ba Lan, 2021; Trắng mây tóc mẹ, Nxb Kim Đồng, 2025,…
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1.
a. Xác định chủ đề và nội dung chính của bài thơ.
b. Trong bài thơ, tác giả đã “gieo” những “hạt” nào?
c. Nêu tác dụng của biện pháp điệp từ có trong đoạn thơ:
“Tôi gieo một hạt say
ngát hương trong hạt đất
hạt nào cho hoa nở
hạt nào cùng trời xanh”
d. Từ ý nghĩa bài thơ, em hãy nêu 2 việc em có thể làm để gieo những điều tốt đẹp trong cuộc sống hôm nay (khoảng 5 – 7 dòng).
Câu 2.
Viết đoạn văn khoảng 200 chữ, phân tích nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật bài thơ HẠT CHỮ (Trương Anh Tú)
PHẦN 2. Đọc hiểu văn bản nghị luận và viết bài văn nghị luận xã hội
TRAU DỒI CẢM XÚC SAY MÊ TRONG HỌC TẬP
Muốn có say mê trong học tập thì chúng ta phải có cảm xúc về nó. Vì vậy, chúng ta phải rèn luyện, trau dồi cảm xúc say mê trong học tập (…).
Luận ngữ viết: “Biết mà học không bằng thích mà học, thích mà học không bằng say mà học”. Sinh viên, học sinh phải làm sao tạo cho mình sự hưng phấn trong học tập. Cảm xúc say mê là động lực kỳ diệu thúc đẩy, hồi thúc sự nỗ lực, cố gắng học tập không ngừng.
Trong học sinh, sinh viên, nhiều bạn còn thiếu “ngọn lửa lòng”, thiếu say mê hay chán nản, lạnh lùng, lạt lẽo, ít thảo luận, ít thắc mắc, rất dễ dãi trong học tập.
Đã đi học thì phải biết say mê trong học tập, phải làm sao cho tâm hồn dạt dào, sung sướng, hào hứng trong học tập, như con én bạc cất cánh vẫy chào khám phá bầu trời mới vậy! Có vậy, việc học mới hấp dẫn. Chẳng ai có kiến thức mĩ mãn, đỉnh cao trí tuệ, sức lực vào việc học thì học mới có kết quả cao.
Chúng ta phải sốt sắng làm cho trí năng vận động tràn trề mỗi khi bài học mới đem lại cho mình những nhận biết mới lạ; hay học cái gì mà ta giải quyết được bài toán khó khi ta làm được một bài văn hay; sung sướng khôn xiết khi mình biết được những mây sao, trăng nước, rừng núi muông thú… biết được nhịp đập của trái tim người bạn (…).
(In trong “Bạn trẻ với trau dồi nhân đức, tài năng”, Nguyễn Văn Hấn, NXB Hà Nội, 2024, trang 95-96)
Câu 1.
Hãy chỉ ra một luận điểm có trong văn bản. Nêu tác dụng của luận ddiemr ấy trong việc làm rõ lí lẽ và luận điểm.
Câu 2.
[…] Đã đi học thì phải biết say mê trong học tập, phải làm sao cho tâm hồn dạt dào, sung sướng, hào hứng trong học tập… Có vậy, việc học mới hấp dẫn”
Từ nội dung đoạn trích trên, em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của niềm say mê trong học tập đối với tuổi trẻ hiện nay.
