Đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn Đồng Nai năm 2026 (Có đáp án)

* Đề thi:

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

CÕNG CON ĐI HẾT MỘT KIẾP NGƯỜI

Mẹ cõng con đi hết một kiếp người
Bằng đôi cánh thiên thần của lòng bao dung
Và đôi vai gầy nhọc nhằn năm tháng
Chấp cánh bay cao những ước mơ ngày mai tươi sáng

Mẹ là bình minh trên dòng sông tinh khôi muôn đời vẫn chảy
Cho con về đắm mình trong hương đất chốn quê nhà
Mồ hôi mẹ ướt cánh đồng vàng thấm nghĩa ông cha
Lúa oằn bông nặng tình thương người giữ đất

Mẹ trải năm tháng đời mình cho con chân vững bước
Mặc hoàng hôn đang tím dần nơi sóng mắt
Mẹ dang tay ôm hết mọi nỗi đời bất hạnh
Để tuổi thơ con chạm ánh trăng rằm!

Khi thuyền đời con chòng chành trong giông bão
Tấm lòng mẹ là con thuyền neo đậu bến sông quê
Con bình yên trong tình yêu dịu hiền của mẹ
Đi hết cuộc đời thanh thản giấc mơ hoa

Mẹ thân yêu là ngọn lửa quê nhà
Sưởi ấm trái tim con trong dòng đời dông gió.

(Theo Thơ Nguyễn Kim Hương: Sự sống vươn mình trong lặng lẽ, Vanvn.vn, cập nhật ngày 9/02/2025)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản.

Câu 2 (1,0 điểm). Tìm những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ trong khổ thơ thứ nhất.

Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong 02 dòng thơ sau:

“Mẹ dang tay ôm hết mọi nỗi đời bất hạnh
Để tuổi thơ con chạm ánh trăng rằm!”

Câu 4 (1,0 điểm). Nêu tình cảm của nhà thơ thể hiện qua văn bản.

Câu 5 (1,0 điểm). Xác định chủ đề bài thơ. Phân tích ý nghĩa của nhan đề trong việc thể hiện chủ đề ấy.

Câu 6 (1,5 điểm). Trong bài thơ, người mẹ được so sánh với nhiều hình ảnh khác nhau:

(1) Mẹ là bình minh trên dòng sông tinh khôi muôn đời vẫn chảy
Cho con về đắm mình trong hương đất chốn quê nhà

(2) Khi thuyền đời con chòng chành trong giông bão
Tấm lòng mẹ là con thuyền neo đậu bến sông quê

(3) Sưởi ấm trái tim con trong dòng đời dông gió.

Hình ảnh nào để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong em? Vì sao? (Trả lời khoảng 7 đến 9 dòng)

PHẦN II. VIẾT (4,0 điểm)

Trao đổi về việc cha mẹ bao bọc con cái:

Nguyễn Thu Trang (25 tuổi, ở Hà Nội) cho biết: cô như bị nhốt trong vòng kim cô vì cách nuôi dạy của cha mẹ; cô chơi với ai, đi đâu, làm gì mẹ cũng kiểm soát gắt gao vì đã trưởng thành. (Theo VnExpress, đăng ngày 8/02/2023)

Hay chị Thảo (TP. Hồ Chí Minh) khoe “thành tích” của cô con gái năm nay học lớp 7 nhưng chị vẫn đút cháo ăn hằng ngày. (Theo nguoidothi.net, đăng ngày 14/02/2025)

Ta thấy, trong cuộc sống, việc cha mẹ yêu thương, che chở con cái là cần thiết. Tuy nhiên, hiện nay, một bộ phận giới trẻ lại bị bảo bọc quá mức từ gia đình. Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về vấn đề trên.

——Hết—

* Đáp án:

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm): Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2 (1,0 điểm):

Những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ trong khổ thơ thứ nhất là:

• “mẹ cõng con đi”
• “đôi cánh thiên thần của lòng bao dung”,
• “đôi vai gầy nhọc nhằn năm tháng”.

Câu 3 (1,0 điểm):

– Biện pháp ẩn dụ trong hai dòng thơ là: “ánh trăng rằm” trong câu thơ: “Để tuổi thơ con chạm ánh trăng rằm!”

• Hình ảnh ẩn dụ: “ánh trăng rằm”
• Ý nghĩa ẩn dụ: tượng trưng cho niềm vui, hạnh phúc, sự đủ đầy, bình yên và tuổi thơ trọn vẹn của con.

– Tác dụng:

• Nhấn mạnh sự hi sinh của mẹ khi chấp nhận gánh chịu mọi khó khăn, bất hạnh để con có được một tuổi thơ hạnh phúc, tươi sáng.
• Làm cho lời thơ giàu hình ảnh, gợi cảm.

– Biện pháp nói quá (phóng đại) được sử dụng ở câu thơ: “Mẹ dang tay ôm hết mọi nỗi đời bất hạnh”

• Từ ngữ “ôm hết mọi nỗi đời bất hạnh” là cách nói quá, vì trong thực tế mẹ không thể ôm hết tất cả bất hạnh của cuộc đời.

– Tác dụng: Nhấn mạnh sự hi sinh lớn lao, tình yêu thương bao la và đức hi sinh vô điều kiện của mẹ; mẹ sẵn sàng gánh chịu mọi khó khăn, đau khổ để bảo vệ, che chở cho con có cuộc sống bình yên, hạnh phúc.

Câu 4 (1,0 điểm):

– Tình cảm của nhà thơ là lòng biết ơn sâu sắc, sự yêu thương, trân trọng và ngợi ca người mẹ – người đã hi sinh cả cuộc đời để che chở, nuôi dưỡng và nâng đỡ con.

– Tình cảm của nhà thơ thể hiện trong văn bản là tình yêu thương sâu sắc, lòng biết ơn và sự kính trọng đối với người mẹ – người đã hi sinh cả cuộc đời để che chở, nuôi dưỡng và nâng đỡ con. Qua đó, tác giả còn bộc lộ sự ngợi ca những hi sinh thầm lặng, to lớn của mẹ dành cho con, đồng thời thể hiện niềm xúc động và trân trọng trước tình mẫu tử thiêng liêng, cao cả.

Câu 5 (1,0 điểm):

– Chủ đề: Bài thơ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, đặc biệt là sự hi sinh vô bờ bến, bền bỉ và tình yêu thương bao la của người mẹ dành cho con.

– Ý nghĩa nhan đề:

• “Cõng con đi hết một kiếp người” nhấn mạnh hình ảnh người mẹ gánh vác, nâng đỡ con suốt cả cuộc đời.
• Khắc họa rõ sự hi sinh trọn vẹn, bền bỉ và tình yêu vô điều kiện của mẹ, góp phần làm nổi bật chủ đề bài thơ.
• Qua đó, nhan đề làm nổi bật tình yêu vô điều kiện và công lao to lớn của mẹ, góp phần trực tiếp thể hiện chủ đề ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng của bài thơ.

Câu 6 (1,5 điểm): (Gợi ý 7–9 dòng)

– Em ấn tượng sâu sắc nhất với hình ảnh “Tấm lòng mẹ là con thuyền neo đậu bến sông quê”, vì:

• Hình ảnh gợi sự bình yên, che chở và vững chãi của tình mẹ. Trong giông bão cuộc đời, mẹ giống như con thuyền giúp con vượt qua sóng gió. Con thuyền ấy luôn là nơi neo đậu an toàn, ấm áp nhất cho con trở về.
• Qua đó, em cảm nhận được tình mẹ bao la và bền vững theo thời gian. Dù con có đi xa đến đâu, mẹ vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc.
• Hình ảnh này khiến em thêm trân trọng và biết ơn công lao của mẹ.

– Em ấn tượng sâu sắc nhất với hình ảnh (3) “Sưởi ấm trái tim con trong dòng đời dông gió”, vì:

• Hình ảnh gợi lên tình mẹ như một nguồn yêu thương ấm áp luôn che chở con giữa cuộc đời nhiều khó khăn, thử thách. “Dòng đời dông gió” tượng trưng cho những biến động, vất vả mà con người phải đối mặt. Trong hoàn cảnh ấy, mẹ chính là điểm tựa tinh thần, giúp con vượt qua lạnh lẽo, cô đơn.
• Tình mẹ không chỉ bảo vệ mà còn xoa dịu, tiếp thêm sức mạnh cho con. Nhờ có mẹ, con luôn cảm thấy bình yên và vững vàng hơn trong cuộc sống.
• Hình ảnh này làm nổi bật sự hi sinh thầm lặng và tình yêu bao la của mẹ, để lại trong em nhiều xúc động và biết ơn sâu sắc.

PHẦN II. VIẾT (4,0 điểm)

* DÀN BÀI GỢI Ý:

I. Mở bài:

– Giới thiệu vấn đề: Gia đình là nơi nuôi dưỡng, chở che con người từ khi sinh ra đến trưởng thành. Cha mẹ luôn dành những gì tốt nhất cho con cái, mong con cái trưởng thành và thành công trong cuộc sống.

– Nêu vấn đề nghị luận: Tuy nhiên, bên cạnh tình yêu thương đúng mực, hiện nay, một bộ phận giới trẻ lại bị bảo bọc quá mức từ gia đình. Việc bao bọc quá mức của cha mẹ khiến cho giới trẻ không thể phát triển toàn diện.

– Khẳng định: Đây là vấn đề cần được nhìn nhận và điều chỉnh trong giáo dục gia đình hiện nay.

II. Thân bài:

1. Giải thích vấn đề:

a. Giới trẻ lại bị bảo bọc quá mức từ gia đình là gì?

– “Giới trẻ bị bảo bọc quá mức từ gia đình” là hiện tượng cha mẹ quá lo lắng và kiểm soát con cái một cách thái quá, dẫn đến việc hạn chế quyền tự do, trải nghiệm và khả năng tự lập của con.

2. Phân tích vấn đề

a. Thực trạng:

• Cha mẹ làm thay con hầu hết mọi việc (học tập, sinh hoạt, quyết định cá nhân).
• Cha mẹ làm thay con các công việc sinh hoạt hằng ngày dù con đã lớn.
• Cha mẹ kiểm soát chặt chẽ mọi hoạt động của con (học tập, bạn bè, thời gian).
• Cha mẹ quyết định thay con, không cho con tự trải nghiệm, sợ con thất bại hoặc gặp rủi ro. Hạn chế cơ hội trải nghiệm thực tế, thử và sai của giới trẻ.
• Con cái phụ thuộc nhiều vào gia đình, thiếu tính tự lập, nhút nhát và ít khi tự đưa ra quyết định.
• Một bộ phận người trẻ cảm thấy áp lực, ngột ngạt, bị “giam lỏng” trong sự quan tâm của cha mẹ.
• Xu hướng này xuất hiện ngày càng nhiều ở các gia đình hiện đại, đặc biệt ở đô thị.

b. Nguyên nhân

– Từ phía bản thân giới trẻ: Thiếu kỹ năng sống, thiếu tính tự lập từ sớm. Có tâm lý ỷ lại, phụ thuộc vào cha mẹ. Ngại thử thách, sợ thất bại nên không chủ động làm việc. Ít chia sẻ, không mạnh dạn thể hiện quan điểm với gia đình

– Từ phía gia đình: Cha mẹ quá yêu thương, lo lắng nên kiểm soát con quá mức. Tâm lý “sợ con khổ” nên làm thay, quyết định thay con. Kỳ vọng cao về học tập và tương lai của con. Thiếu phương pháp giáo dục phù hợp, chưa coi trọng việc rèn tính tự lập

– Từ phía nhà trường: Chưa chú trọng đầy đủ đến giáo dục kỹ năng sống. Thiên về dạy kiến thức, ít hoạt động trải nghiệm thực tế. Ít phối hợp với gia đình trong việc rèn luyện tính tự lập cho học sinh. Môi trường học tập đôi khi còn bao bọc, ít tạo cơ hội cho học sinh tự quyết

– Từ phía xã hội: Môi trường sống hiện đại nhiều rủi ro khiến cha mẹ càng có xu hướng kiểm soát chặt hơn. Áp lực cạnh tranh học tập và nghề nghiệp ngày càng lớn. Sự phát triển của công nghệ khiến cha mẹ dễ kiểm soát con qua thiết bị số. Một số giá trị nuôi dạy con truyền thống vẫn còn nặng tính bảo hộ

c. Hậu quả của việc giới trẻ bị cha mẹ bao bọc quá mức

– Đối với giới trẻ:

• Giảm khả năng tự lập: Người trẻ không biết tự quyết định, phụ thuộc vào cha mẹ trong nhiều việc.
• Thiếu kỹ năng sống: Hạn chế kỹ năng giải quyết vấn đề, giao tiếp, thích nghi với môi trường mới.
• Dễ bị động trong cuộc sống: Khi gặp khó khăn, không biết cách xử lý hoặc dễ hoang mang, lo lắng.
• Tâm lý ỷ lại, thiếu trách nhiệm: Quen được làm thay nên không chủ động trong học tập và công việc.
• Hạn chế sự phát triển cá nhân: Ít cơ hội trải nghiệm, khám phá năng lực bản thân.
• Ảnh hưởng quan hệ gia đình: Có thể gây cảm giác ngột ngạt, xa cách giữa cha mẹ và con cái.
• Khó hòa nhập xã hội khi trưởng thành: Khi rời khỏi vòng tay gia đình dễ gặp sốc tâm lý, khó thích nghi môi trường độc lập.

– Đối với quan hệ gia đình:

• Tạo cảm giác ngột ngạt cho con cái vì bị kiểm soát quá mức.
• Giảm sự tin tưởng giữa cha mẹ và con do con không được tự quyết định.
• Con cái dễ phản kháng hoặc thu mình, ít chia sẻ với gia đình.
• Khoảng cách thế hệ ngày càng lớn, khó thấu hiểu nhau.
• Mâu thuẫn gia đình gia tăng do khác biệt trong quan điểm giáo dục và cách sống.
• Mối quan hệ trở nên mang tính áp đặt, thiếu sự bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau.

– Đối với xã hội:

• Hình thành thế hệ trẻ thiếu tính tự lập, phụ thuộc vào gia đình khi bước vào đời.
• Giảm chất lượng nguồn nhân lực, vì người trẻ thiếu kỹ năng sống và kỹ năng làm việc thực tế.
• Khó thích nghi với môi trường làm việc, dễ nản chí khi gặp áp lực hoặc thất bại.
• Ảnh hưởng đến năng suất lao động chung, do thiếu sự chủ động và sáng tạo.
• Gia tăng gánh nặng cho gia đình và xã hội, khi người trẻ không thể tự đứng vững sớm.

3. Đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề

– Đối với cha mẹ:

• Thay đổi tư duy giáo dục: từ “kiểm soát” sang “đồng hành”.
• Tạo cơ hội để con tự quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
• Hạn chế làm thay con những việc phù hợp với lứa tuổi.
• Chấp nhận cho con trải nghiệm, kể cả khi con có thể mắc sai lầm.
• Quan tâm đúng cách: hướng dẫn, định hướng thay vì áp đặt.

– Đối với giới trẻ:

• Chủ động rèn luyện tính tự lập trong học tập và sinh hoạt.
• Mạnh dạn bày tỏ quan điểm, trao đổi thẳng thắn với cha mẹ.
• Tự chịu trách nhiệm với quyết định của bản thân.
• Tích cực tham gia hoạt động trải nghiệm, kỹ năng sống.

– Đối với nhà trường:

• Tăng cường giáo dục kỹ năng sống và kỹ năng tự lập.
• Tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm thực tế cho học sinh.
• Phối hợp chặt chẽ với gia đình trong việc giáo dục học sinh.
• Khuyến khích học sinh tự học, tự quản, tự giải quyết vấn đề.

– Đối với xã hội:

• Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về giáo dục con cái đúng cách.
• Xây dựng môi trường an toàn nhưng không “bao bọc thái quá”.
• Khuyến khích các chương trình hỗ trợ kỹ năng sống cho thanh thiếu niên.
• Định hướng giá trị sống tích cực: tự lập, trách nhiệm, bản lĩnh.III. Kết bài

4. Bàn luận mở rộng (phản đề/lật ngược vấn đề)

– Bên cạnh việc phê phán sự bao bọc quá mức của cha mẹ, cũng cần nhìn nhận rằng không phải mọi sự quan tâm, che chở đều là tiêu cực. Trong những giai đoạn nhất định, đặc biệt khi con còn nhỏ hoặc chưa đủ khả năng tự bảo vệ, sự chăm sóc kỹ lưỡng của gia đình là cần thiết và chính đáng, giúp trẻ tránh được nhiều rủi ro trong cuộc sống.

– Tuy nhiên, vấn đề nằm ở ranh giới giữa yêu thương và kiểm soát. Nếu cha mẹ buông lỏng hoàn toàn, để con tự do trong mọi việc khi chưa đủ nhận thức, con có thể dễ sa vào sai lầm, thiếu định hướng. Ngược lại, nếu quá kiểm soát, con lại mất cơ hội trưởng thành. Vì vậy, không thể cực đoan theo một phía, mà cần sự cân bằng hợp lý giữa định hướng và tự do.

– Mặt khác, cũng cần nhìn nhận rằng một số người trẻ hiện nay chưa thực sự sẵn sàng tự lập, thiếu kỹ năng và dễ ỷ lại, khiến cha mẹ càng lo lắng và tăng cường bao bọc. Điều này cho thấy vấn đề không chỉ đến từ cha mẹ mà còn xuất phát từ chính con cái.

5. Rút ra bài học cho bản thân:

Từ vấn đề cha mẹ bao bọc con cái quá mức, bản thân em rút ra được một số bài học ý nghĩa:

• Cần ý thức rèn luyện tính tự lập ngay từ sớm, không ỷ lại vào gia đình trong học tập và cuộc sống.
• Chủ động tự đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của bản thân.
• Biết lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu cha mẹ, nhưng cũng mạnh dạn bày tỏ quan điểm cá nhân một cách phù hợp.
• Không ngại trải nghiệm, thử thách và chấp nhận thất bại, vì đó là cách trưởng thành nhanh nhất.
• Trân trọng tình yêu thương của cha mẹ nhưng cũng hiểu rằng mình cần từng bước đứng vững trên đôi chân của chính mình.
• Luôn hướng tới lối sống bản lĩnh, độc lập và có trách nhiệm với bản thân và gia đình.

III. Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề: Bao bọc quá mức tuy xuất phát từ tình yêu nhưng có thể gây tác động tiêu cực.

– Bài học: Cần sự cân bằng giữa yêu thương và tự do để con cái phát triển toàn diện.

– Liên hệ: Mỗi gia đình cần tạo môi trường để trẻ được “đi bằng đôi chân của chính mình”.

– Khẳng định niềm tin: khi cha mẹ biết yêu thương đúng cách và trao cho con cơ hội tự lập, còn người trẻ chủ động rèn luyện bản lĩnh sống, thì mỗi cá nhân sẽ trưởng thành vững vàng, tự tin bước vào đời và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

* BÀI VĂN HOÀN CHỈNH:

Bài văn 1:

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, gia đình luôn là điểm tựa đầu tiên và quan trọng nhất. Cha mẹ yêu thương, che chở con cái là điều tự nhiên và thiêng liêng. Tuy nhiên, khi tình yêu ấy trở thành sự bao bọc quá mức, nó có thể vô tình trở thành “chiếc lồng mềm”, khiến con trẻ khó trưởng thành và thiếu bản lĩnh sống. Đây là một vấn đề đáng suy ngẫm trong xã hội hiện nay.

Trước hết, cần hiểu rằng bao bọc quá mức là việc cha mẹ kiểm soát, làm thay hoặc quyết định thay con mọi việc, từ học tập, giao tiếp đến sinh hoạt cá nhân. Thay vì để con tự trải nghiệm, nhiều phụ huynh luôn muốn con đi theo con đường “an toàn tuyệt đối”. Họ sợ con vấp ngã, sợ con thất bại nên can thiệp vào mọi lựa chọn của con. Biểu hiện có thể thấy từ việc quản lý chặt chẽ bạn bè, thời gian, cho đến việc chăm sóc quá mức ngay cả khi con đã lớn.

Nguyên nhân của hiện tượng này xuất phát từ tình yêu thương và tâm lý lo lắng của cha mẹ. Nhiều người từng trải qua khó khăn nên muốn con mình không phải chịu khổ. Bên cạnh đó, áp lực xã hội và kỳ vọng thành tích cũng khiến cha mẹ dễ kiểm soát con cái nhiều hơn. Tuy nhiên, sự lo lắng thái quá lại dẫn đến cách giáo dục thiếu cân bằng.

Hậu quả của việc bao bọc quá mức là rất rõ ràng. Trước hết, con cái trở nên thiếu kỹ năng sống, thiếu khả năng tự lập và dễ bị động trước các tình huống thực tế. Khi không được rèn luyện, các em dễ gặp khó khăn trong việc ra quyết định và chịu trách nhiệm. Thậm chí, một số người trẻ khi rời khỏi vòng tay cha mẹ lại trở nên hoang mang, thiếu định hướng. Không chỉ vậy, sự kiểm soát quá mức còn có thể tạo ra khoảng cách tâm lý giữa cha mẹ và con cái, khiến con cảm thấy ngột ngạt, mất tự do và khó chia sẻ.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận vai trò của tình yêu thương và sự quan tâm từ gia đình. Vấn đề không nằm ở việc yêu thương, mà nằm ở cách yêu thương. Cha mẹ cần hiểu rằng mục tiêu cuối cùng của giáo dục là giúp con trở thành người độc lập, có trách nhiệm với bản thân. Vì vậy, thay vì làm thay, cha mẹ nên hướng dẫn, đồng hành và tạo cơ hội để con trải nghiệm, kể cả khi con có thể mắc sai lầm.

Để giải quyết vấn đề này, cha mẹ cần thay đổi tư duy giáo dục theo hướng “trao quyền” thay vì “kiểm soát”. Hãy để con được tự quyết định trong những việc phù hợp với độ tuổi, từ đó học cách chịu trách nhiệm. Đồng thời, nhà trường và xã hội cũng cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, giúp học sinh tự tin và bản lĩnh hơn. Về phía người trẻ, cũng cần chủ động chia sẻ với cha mẹ để xây dựng sự thấu hiểu thay vì thụ động phụ thuộc.

Tóm lại, tình yêu thương của cha mẹ là vô giá, nhưng nếu quá mức có thể trở thành rào cản cho sự trưởng thành của con cái. Mỗi gia đình cần tìm được sự cân bằng giữa yêu thương và tự do, để mỗi đứa trẻ được lớn lên trong sự bảo vệ nhưng vẫn có cơ hội bay xa bằng chính đôi cánh của mình.

Bài văn 2:

Gia đình là nơi nuôi dưỡng, chở che con người từ khi sinh ra cho đến lúc trưởng thành. Cha mẹ luôn dành cho con cái những điều tốt đẹp nhất, mong con được học tập, phát triển và có một tương lai vững vàng. Tuy nhiên, bên cạnh tình yêu thương đúng mực ấy, hiện nay một bộ phận giới trẻ lại đang bị cha mẹ bao bọc quá mức. Việc nuôi dạy theo hướng kiểm soát này vô tình khiến người trẻ khó phát triển toàn diện cả về tư duy, kỹ năng và bản lĩnh sống. Đây là một vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc và điều chỉnh trong giáo dục gia đình hiện nay.

“Giới trẻ bị bao bọc quá mức từ gia đình” là hiện tượng cha mẹ quá lo lắng, quá yêu thương và kiểm soát con cái một cách thái quá, từ đó hạn chế quyền tự do, khả năng trải nghiệm và sự tự lập của con. Khi đó, cha mẹ không chỉ định hướng mà còn làm thay, quyết định thay con trong nhiều việc, khiến con thiếu cơ hội trưởng thành thực sự.

Trên thực tế, hiện tượng này đang diễn ra khá phổ biến. Nhiều cha mẹ làm thay con hầu hết mọi việc, từ học tập, sinh hoạt cho đến các quyết định cá nhân. Dù con đã lớn, vẫn có trường hợp cha mẹ can thiệp sâu vào việc ăn uống, sinh hoạt hằng ngày. Không ít gia đình kiểm soát chặt chẽ mọi hoạt động của con như bạn bè, thời gian, điện thoại, học hành. Thậm chí, cha mẹ còn quyết định thay con trong lựa chọn học tập hay nghề nghiệp vì sợ con thất bại. Chính điều đó khiến người trẻ thiếu cơ hội trải nghiệm thực tế, ít được “thử và sai”. Dần dần, nhiều bạn trở nên phụ thuộc vào gia đình, thiếu tự tin, nhút nhát và khó đưa ra quyết định độc lập. Ở chiều ngược lại, không ít bạn trẻ cảm thấy áp lực, ngột ngạt, như bị “giam lỏng” trong chính tình yêu thương của cha mẹ.

Nguyên nhân của hiện tượng này đến từ nhiều phía. Về phía bản thân giới trẻ, nhiều bạn thiếu kỹ năng sống, chưa được rèn luyện tính tự lập từ sớm, có tâm lý ỷ lại và sợ thất bại. Về phía gia đình, cha mẹ thường quá yêu thương, lo lắng, luôn muốn con được an toàn tuyệt đối nên sẵn sàng làm thay, quyết định thay con. Đồng thời, kỳ vọng cao về thành tích học tập cũng khiến phụ huynh kiểm soát chặt chẽ hơn. Về phía nhà trường, việc giáo dục kỹ năng sống chưa được chú trọng đúng mức, vẫn nặng về kiến thức lý thuyết, ít hoạt động trải nghiệm thực tế và chưa phối hợp hiệu quả với gia đình. Về phía xã hội, môi trường sống nhiều rủi ro, áp lực cạnh tranh lớn cùng sự phát triển của công nghệ cũng khiến cha mẹ dễ dàng kiểm soát con cái hơn, làm gia tăng xu hướng bao bọc.

Hậu quả của việc này là rất đáng lo ngại. Đối với người trẻ, họ dễ mất khả năng tự lập, thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề và trở nên thụ động trong cuộc sống. Khi gặp khó khăn, họ dễ hoang mang, không biết cách xử lý. Nhiều người có tâm lý ỷ lại, thiếu trách nhiệm và hạn chế cơ hội phát triển bản thân. Về quan hệ gia đình, sự kiểm soát quá mức có thể tạo cảm giác ngột ngạt, làm giảm niềm tin giữa cha mẹ và con cái, khiến khoảng cách thế hệ ngày càng lớn. Về xã hội, điều này có thể hình thành một thế hệ thiếu bản lĩnh, khó thích nghi với môi trường làm việc, làm giảm chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động chung.

Để giải quyết vấn đề này, cần có sự thay đổi từ nhiều phía. Cha mẹ cần chuyển từ “kiểm soát” sang “đồng hành”, tạo cơ hội để con tự quyết định và chịu trách nhiệm, đồng thời chấp nhận cho con trải nghiệm và sai lầm. Người trẻ cần chủ động rèn luyện tính tự lập, mạnh dạn bày tỏ quan điểm và tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm và phối hợp chặt chẽ với gia đình. Xã hội cũng cần nâng cao nhận thức về giáo dục con cái, xây dựng môi trường an toàn nhưng không bao bọc thái quá, đồng thời khuyến khích các giá trị sống tích cực như tự lập và bản lĩnh.

Bên cạnh đó, cũng cần nhìn nhận một cách toàn diện rằng không phải mọi sự quan tâm của cha mẹ đều tiêu cực. Trong những giai đoạn nhất định, sự chăm sóc và bảo vệ là cần thiết để giúp con tránh rủi ro. Tuy nhiên, nếu quá mức, sự yêu thương ấy sẽ trở thành rào cản. Mặt khác, một số người trẻ chưa đủ ý thức tự lập cũng góp phần khiến cha mẹ càng lo lắng và kiểm soát nhiều hơn. Vì vậy, vấn đề này cần sự cân bằng giữa yêu thương và tự do, giữa định hướng và trao quyền.

Từ vấn đề trên, các bạn trẻ cần rèn luyện tính tự lập từ sớm, biết tự đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Đồng thời, cần biết lắng nghe, chia sẻ với cha mẹ, mạnh dạn trải nghiệm và không ngại thất bại để trưởng thành.

Có thể khẳng định, việc cha mẹ bao bọc con cái quá mức tuy xuất phát từ tình yêu thương nhưng có thể gây ra nhiều hệ lụy. Mỗi gia đình cần tìm được sự cân bằng giữa yêu thương và tự do để con cái phát triển toàn diện. Tôi tin rằng, khi cha mẹ biết yêu thương đúng cách và trao cơ hội cho con tự lập, còn người trẻ chủ động rèn luyện bản lĩnh sống, thì mỗi cá nhân sẽ trưởng thành vững vàng, tự tin bước vào đời và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

* Hướng dẫn chấm:

– Trả lời đúng như đáp án: 0,5 điểm.

– Trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

– cõng con

–  đôi cánh thiên thần/thiên thần

–  lòng bao dung

–  đôi vai gầy nhọc nhằn/đôi vai gầy/nhọc nhằn

* Hướng dẫn chấm:

–  Nêu được 02 từ ngữ như đáp án: 1,0 điểm.

–  Nêu được 01 từ ngữ như đáp án: 0,5 điểm.

–  Trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

Lưu ý:

–  Nếu thí sinh chép nguyên văn khổ thơ: 0,0 điểm.

–  Nếu thí sinh chép những câu thơ có chứa hình ảnh người mẹ: 0,5 điểm.

– Tác dung:

Hình ảnh: ôm hết mọi nỗi đời bất hạnh.

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ;

+ Khắc họa hình ảnh người mẹ giàu tình yêu thương, giàu đức hi sinh, sẵn sàng nhận về mình mọi khổ đau, cay đắng.

Hình ảnh: chạm ánh trăng rằm/ánh trăng rằm:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ;

+ Khắc họa tuổi thơ con tươi sáng, vẹn tròn trong tình yêu thương của mẹ.

* Hướng dẫn chấm:

–  Gọi đúng tên biện pháp tu từ: 0,25 điểm.

–  Chỉ ra đúng 01 trong 02 hình ảnh thể hiện biện pháp tu từ ẩn dụ: 0,25 điểm.

–  Trả lời được tác dụng tương đương như đáp án của 01 trong 02 hình ảnh ẩn dụ hoặc trả lời tác dụng về mặt nội dung: 0,5 điểm.

–  Nếu chỉ trả lời tác dụng về hình thức: 0,25 điểm.

–  Trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

–  Thấu hiểu sự hi sinh, vất vả của người mẹ;

–  Trân trọng tấm lòng bao dung, dịu hiền của mẹ;

–  Biết ơn vì mẹ đã chở che cho con một đời bình yên, hạnh phúc.

* Hướng dẫn chấm:

–  Nêu được 02/03 ý tương đương như đáp án: 1,0 điểm.

–  Nêu được 01 ý tương đương như đáp án: 0,5 điểm.

–  Trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

–  Ý nghĩa nhan đề: Cõng con đi hết một kiếp người

+ Gợi hình ảnh người mẹ vất vả, luôn sẵn sàng chở che, nâng đỡ con trong suốt hành trình cuộc đời; thể hiện tình yêu thương bao la, sâu sắc của mẹ;

+ Gợi sự thấu hiểu nỗi vất vả, hi sinh của mẹ; yêu thương và biết ơn mẹ.

* Hướng dẫn chấm:

–  Xác định đúng chủ đề như đáp án hoặc diễn đạt khác tương đương, hợp lí: 0,5 điểm.

–  Nêu được 01/02 ý nghĩa của nhan đề như đáp án hoặc diễn đạt khác tương đương, hợp lí: 0,5 điểm.

–  Trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

–  Chọn hình ảnh (1) vì hình ảnh ấy:

+ Cho thấy mẹ là ánh sáng, là nguồn sống của cuộc đời con;

+ Giúp em nhận ra vai trò quan trọng của mẹ trong hành trình trưởng thành của mỗi người.

–  Chọn hình ảnh (2) vì hình ảnh ấy:

+ Cho thấy mẹ là chốn bình yên, là nơi chở che để con tìm về sau những giông bão cuộc đời;

+ Giúp em thêm thấu hiểu, trân trọng và biết ơn tấm lòng yêu thương của mẹ.

–  Chọn hình ảnh (3) vì hình ảnh ấy:

+ Cho thấy mẹ là hơi ấm, là niềm tin, sức mạnh để con vượt qua giông gió cuộc đời;

+ Giúp em thêm vững tâm, tự tin vì phía sau luôn có mẹ.

* Hướng dẫn chấm:

–  Thí sinh lựa chọn được 01 hình ảnh ấn tượng nhất với bản thân: 0,5 điểm.

–  Thí sinh đưa ra 02 lí giải thuyết phục tương đương như đáp án: 1,0 điểm.

–  Thí sinh đưa ra 02 lí giải nhưng chưa thật thuyết phục: 0,75 điểm.

–  Thí sinh đưa ra 01 lí giải thuyết phục tương đương như đáp án: 0,5 điểm.

–  Thí sinh đưa ra 01 lí giải nhưng chưa thật thuyết phục: 0,25 điểm.

–  Thí sinh trả lời không đúng hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

Lưu ý: Tình thuyết phục của phần lí giải phải được đánh giá trên cơ

sở: Thí sinh hiểu ý nghĩa của hình ảnh; từ đó nêu được sự tác động đối với bản thân trong nhận thức, tình cảm, hành động,…