Đọc văn bản sau:

BÓNG NẮNG và BÓNG RÂM

Con đê dài hun hút như cuộc đời. Ngày về thăm ngoại, trời chợt nắng chợt râm. Mẹ bảo:
– Nhà ngoại ở cuối con đê.
Trên đê chỉ có mẹ có con. Lúc nắng mẹ kéo tay con:
– Đi nhanh khẻo nắng vỡ đầu ra. Con cố!
Lúc râm, con đi chậm, mẹ mắng:
– Đang lúc mát trời, nhanh lên, kẻo nắng bây giờ.
Con ngỡ ngàng: Sao nắng, râm đều phải vội ? Trời vẫn nắng, vẫn râm…
… Mộ mẹ cỏ xanh, con mới hiểu: Đời lúc nào cũng phải nhanh lên.

(Nguyễn Thiên Ý, Kiến thức ngày nay, số 407)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Nêu nội dung chính của văn bản.

Câu 2. Hình ảnh con đê được miêu tả như thế nào trong văn bản?

Câu 3. Khi trời nắng, người mẹ đã nói gì với con?

Câu 4. Khi trời râm, thái độ của người mẹ đối với con ra sao?

Câu 5. Em hiểu như thế nào về câu nói của người mẹ: “Đi nhanh kẻo nắng vỡ đầu ra”?

Câu 6. Vì sao người con “ngỡ ngàng” khi thấy cả lúc nắng và lúc râm đều phải đi nhanh?

Câu 7. Hình ảnh “con đê dài hun hút như cuộc đời” gợi cho em suy nghĩ gì?

Câu 8. Từ lời dạy của người mẹ trong văn bản, em rút ra bài học gì cho bản thân?

Câu 9. Trong cuộc sống hiện nay, “đi nhanh” có thể được hiểu là những hành động cụ thể nào của tuổi trẻ?

Câu 10. Em hiểu gì về ý nghĩa câu kết: “Mộ mẹ cỏ xanh, con mới hiểu: Đời lúc nào cũng phải nhanh lên”

Câu 11. Theo em, trong cuộc sống có phải lúc nào con người cũng cần “nhanh lên” không? Hãy trình bày quan điểm của em (khoảng 5–7 dòng).

Câu 12. Từ văn bản, hãy liên hệ với một tình huống thực tế để làm rõ giá trị của việc biết nắm bắt thời gian.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI:

Câu 1.

– Nội dung văn bản: Văn bản thể hiện tình yêu thương, sự dạy dỗ sâu sắc của người mẹ; đồng thời gửi gắm bài học về việc biết quý trọng thời gian, sống tích cực và luôn nỗ lực trong cuộc đời.

Câu 2.

– Con đê được miêu tả là “dài hun hút như cuộc đời”, gợi cảm giác dài rộng, nhiều chặng đường và mang ý nghĩa biểu tượng cho hành trình đời người, luôn có đích đến.

Câu 3.

– Khi trời nắng, người mẹ nói với con: “Đi nhanh kẻo nắng vỡ đầu ra. Con cố!” → Thể hiện sự yêu thương, lo lắng và quan tâm của người mẹ dành cho con trên từng bước đi của cuộc sống.

Câu 4.

– Khi trời râm, người mẹ vẫn thúc giục, nhắc nhở con đi nhanh để tranh thủ lúc mát trời, thể hiện sự lo lắng và dạy con biết quý thời gian.

Câu 5.

– Câu nói thể hiện sự quan tâm, yêu thương của mẹ dành cho con; đồng thời nhắc nhở con phải biết cố gắng, nỗ lực vượt qua những khó khăn của cuộc sống.

Câu 6.

– Người con “ngỡ ngàng” vì chưa hiểu được ý nghĩa sâu xa trong lời mẹ: dù thuận lợi hay khó khăn, con người vẫn cần biết tranh thủ thời gian và không ngừng tiến về phía trước.

Câu 7.

– Hình ảnh “con đê dài hun hút như cuộc đời” gợi suy nghĩ về hành trình cuộc sống dài rộng, nhiều thử thách; con người cần nỗ lực, kiên trì và biết quý trọng thời gian.

Câu 8.

– Em rút ra bài học: cần biết trân trọng thời gian, sống tích cực, chăm chỉ học tập và không lãng phí tuổi trẻ vào những điều vô nghĩa.

Câu 9.

– “Đi nhanh” có thể được hiểu là:

chủ động trong học tập,
không ngừng rèn luyện bản thân,
biết nắm bắt cơ hội,
sống có mục tiêu,
dám hành động và cố gắng vươn lên trong cuộc sống.

Câu 10.

– Câu kết cho thấy khi mẹ mất rồi, người con mới thật sự thấm thía lời dạy của mẹ: cuộc đời trôi qua rất nhanh nên con người cần biết sống ý nghĩa, biết quý thời gian và không chần chừ trước những điều tốt đẹp.

Câu 11.

– Theo em, trong cuộc sống không phải lúc nào con người cũng vội vàng, hấp tấp, nhưng cần biết sống chủ động và không lãng phí thời gian. “Nhanh lên” ở đây là biết tranh thủ cơ hội, cố gắng học tập và hành động đúng lúc. Nếu sống chậm chạp, trì hoãn, con người sẽ dễ bỏ lỡ những điều quan trọng trong cuộc đời. Tuy nhiên, bên cạnh sự nhanh nhẹn, chúng ta cũng cần suy nghĩ thận trọng để tránh nóng vội, thiếu chín chắn.

Câu 12.

– Trong thực tế, nhiều học sinh biết tận dụng thời gian để học tập, rèn luyện kỹ năng từ sớm nên đạt được kết quả tốt và thực hiện được ước mơ của mình. Ngược lại, có những bạn mải chơi, lười biếng, để thời gian trôi qua vô ích nên khi gần đến kì thi mới hối tiếc vì không kịp chuẩn bị. Điều đó cho thấy biết nắm bắt thời gian là yếu tố rất quan trọng giúp con người thành công trong cuộc sống.