Đọc văn bản sau:
MẶT TRỜI
(Trương Anh Tú)
Mặt trời đỏ như quả gấc
Như xôi mẹ nấu những ngày
Như chiếc lá bàng em nhặt
Tuổi thơ xếp tận trời xanh.
Mặt trời đỏ như hoa gạo
Đợi ai thắp lửa bên trời
Bao nhiêu mặt trời – hoa gạo
Đọng trong những giọt sương rơi.
Mặt trời chạy cùng mây trắng
Cùng sông, cùng suối … không rời
Mặt trời mọc lên từ biển
Đêm về lại hóa biển khơi.
(Trương Anh Tú, Trắng mây tóc mẹ, NXB Kim Đồng, 2024, tr.6)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên. Căn cứ vào đặc điểm, dấu hiệu nào em xác định như vậy?
Câu 2. Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh được dùng để so sánh với “mặt trời” trong hai khổ thơ đầu.
Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai dòng thơ:
“Mặt trời chạy cùng mây trắng
Cùng sông, cùng suối … không rời”
Câu 4. Qua bài thơ, tác giả thể hiện tình cảm gì đối với thiên nhiên?
Câu 5. Viết đoạn văn khoảng 200 chữ, cảm nhận nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật bài thơ.
* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI:
Câu 1.
– Bài thơ được viết theo thể thơ sáu chữ.
– Căn cứ xác định:
- Số tiếng trong mỗi dòng thơ đều sáu chữ
- Cách gieo vần, ngắt nhịp ổn định.
Câu 2.
– Những từ ngữ, hình ảnh được dùng để so sánh với “mặt trời” trong hai khổ thơ đầu là:
- “quả gấc”
- “xôi mẹ nấu”
- “chiếc lá bàng”
- “hoa gạo”
Câu 3.
– Biện pháp tu từ nhân hóa trong hai câu thơ:
“Mặt trời chạy cùng mây trắng
Cùng sông, cùng suối … không rời”
– Tác dụng:
- Làm cho hình ảnh mặt trời trở nên sinh động, gần gũi như một con người đang vận động, gắn bó với thiên nhiên.
- Gợi cảm giác thiên nhiên luôn tràn đầy sức sống, hòa hợp và gắn kết với nhau.
- Thể hiện trí tưởng tượng hồn nhiên, phong phú cùng tình yêu thiên nhiên tha thiết của tác giả.
- Giúp câu thơ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc và tăng sức gợi cho người đọc.
Câu 4.
- Qua bài thơ, tác giả thể hiện tình yêu tha thiết đối với thiên nhiên và cuộc sống. Tác giả cảm nhận thiên nhiên bằng tâm hồn hồn nhiên, trong trẻo của tuổi thơ; đồng thời trân trọng những vẻ đẹp bình dị, gần gũi của quê hương, gia đình và kí ức tuổi thơ.
Câu 5. Đoạn văn 200 chữ
Bài thơ Mặt trời là sáng tác tiêu biểu của tác giả Trương Anh Tú. Bằng giọng điệu nhẹ nhàng, trong trẻo và giàu cảm xúc, tác phẩm vẽ nên bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, gần gũi được cảm nhận qua tâm hồn hồn nhiên, giàu cảm xúc của tuổi thơ. Trước hết, bức tranh thiên nhiên tươi đẹp nổi bậc với hình ảnh “mặt trời” vừa rực rỡ vừa bình dị, gần gũi qua những liên tưởng độc đáo. Mặt trời là biểu tượng của vẻ đẹp thiên nhiên tươi sáng, rực rỡ và giàu sức sống, gắn với “hoa gạo”, “mây trắng”, “sông”, “suối”, “biển khơi” đã mở ra một không gian thiên nhiên rộng lớn, trong trẻo và đầy sức sống.
Mặt trời còn gắn với những kỉ niệm bình dị, thân thương của tuổi thơ và gia đình. Đồng thời, hình ảnh mặt trời còn tượng trưng cho hơi ấm của tình mẹ, tình quê hương và cuộc sống. Ánh sáng mặt trời giống như nguồn yêu thương nuôi dưỡng tâm hồn con người, đem lại niềm vui và sự gắn bó với những điều bình dị quanh mình. Qua hình ảnh biểu tượng mặt trời, tác giả thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết, sự trân trọng tuổi thơ và những giá trị giản dị, ấm áp của cuộc sống. Bài thơ còn thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết cùng sự gắn bó sâu nặng với cuộc sống quanh mình. Hình ảnh “Mặt trời chạy cùng mây trắng / Cùng sông, cùng suối … không rời” cho thấy thiên nhiên hiện lên đầy sức sống, vận động không ngừng và hòa hợp với nhau. Qua biện pháp nhân hóa, mặt trời như trở thành người bạn đồng hành thân thiết của mây, sông, suối. Điều đó thể hiện tâm hồn nhạy cảm, trí tưởng tượng phong phú và tình yêu thiên nhiên tha thiết của tác giả. Không những đặc sắc về nội dung, bài thơ còn hấp dẫn người đọc bởi nghệ thuật so sánh độc đáo. Hình ảnh mặt trời được so sánh với những hình ảnh gần gũi như “quả gấc”, “xôi mẹ nấu”, “hoa gạo”, giúp hình ảnh thơ trở nên sinh động, thân thuộc và giàu cảm xúc. Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng kết hợp với giọng thơ nhẹ nhàng, tha thiết đã góp phần tạo nên âm hưởng trong trẻo, giàu chất thơ cho tác phẩm. Có thể nói, bài thơ không chỉ khắc họa vẻ đẹp tươi sáng, gần gũi của thiên nhiên và tuổi thơ mà còn khơi gợi ở người đọc tình yêu quê hương, sự trân trọng những kỉ niệm bình dị cùng những giá trị giản đơn, ấm áp của cuộc sống. Qua đó, nhắc nhở mỗi người biết yêu thiên nhiên, yêu gia đình và nâng niu những điều thân thương quanh mình.
