Đề thi vào lớp 10 chuyên Văn Đồng Nai năm 2026-2027 (Có đáp án)
| SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ ĐỒNG NAI ĐỀ THI CHÍNH THỨC KÌ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 Câu 1 (4,0 điểm) Có đôi khi:
Những khoảnh khắc ấy cho ta nhận ra bao điều đẹp đẽ – những hạt mầm tốt lành trong ta – đã ngủ quên.” Từ thực tế đó, em hãy viết một bài văn nghị luận bàn về giải pháp để đánh thức những hạt mầm tốt lành còn ngủ quên trong mỗi chúng ta. Câu 2 (6,0 điểm) Em hãy viết bài văn nghị luận phân tích chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn sau: Ông già, sóc nâu và sấu sốt (Đỗ Tiến Thụy¹) (Lược một đoạn: Thằng cửa sổ phòng làm việc của ông là một cây sấu cổ tổ sóc, nó gợi ông nhớ cây sấu vườn nhà hàng xóm ngày xưa với những kỉ niệm tuổi thơ mát lành… Một hôm, một chú sóc nâu liều lĩnh nhảy xuống bậu cửa sổ, dọa dác ngó vào phòng. Biết sóc đói, đến gần người là để xin thức ăn, ông tìm hiểu và phát hiện sóc thích ăn quả hồng xiêm.) Hôm sau, khi đi ăn sáng, ông ghé hàng hoa quả mua một cân hồng xiêm không hạt, về phòng chọn quả chín tới, đặt lên đĩa, bỏ lên bậu cửa sổ. Hồng xiêm không thơm khi chưa bổ, thế mà chú sóc đã ngửi thấy, phốc sang. Chú nhảy một vũ điệu thần tốc, chiếc đuôi lật phật cao như một bông lau chín rực dưới hoàng hôn, khi cuộn lại tròn cong như một vòng lửa tỏa, đôi tai tròn ngắn dựng căng, chiếc mũi nhỏ xinh hấp hình. “Tao dành cho mày đấy, ăn đi!” Chỉ đợi thế, phắt, chú sóc ôm nhanh quả hồng vào ngực, chạy bằng hai chân như một nghệ sĩ xiếc từ cửa sổ sang cành đại về cây sấu. Ông bật giác nở một nụ cười thơ trẻ. Sáng sau ông lại chọn một quả hồng xiêm vừa chín, nhưng vừa mở cửa sổ ông đã sững người. Giữa chiếc đĩa là một quả sấu chín mọng, vàng hươm. Ngước mắt nhìn lên, ông thấy chú sóc đang chờ trên cành đại, đôi mắt tinh anh hấp háy. “Huýt huýt, huýt huýt. Ăn đi, ăn đi”. Không cần rửa, ông hấp tấp bỏ quả sấu vào miệng. Chầm chậm nhai. Cả một vùng kí ức ngọt lành ùa về, tan chảy, thấm thấu vào từng tế bào của kẻ ưa hoài niệm. […] “Ăn quả, nhả hạt”, lời bà nội dặn văng vẳng trong đầu. Ông nhả hạt sấu ra lòng bàn tay, loay hoay tìm chỗ vứt. Rồi tiện tay ông bỏ ngay lên đĩa. Sớm sau chú sóc lại sang. Ông ngạc nhiên khi hạt sấu đã biến mất, thay vào đó là một quả sấu mới. A, ông reo lên với phát hiện mới mẻ: Sóc thích ăn hạt sấu. Vậy thì chú cứ hái quả mang đây, ta sẽ ăn cùi, nhường chú phần hạt. Nhón lấy sấu, đặt lại hồng xiêm, ông nheo mắt cười: “Này sóc, chúng ta không nợ nần gì nhau nhé!” Trò chơi đổi quả dừng lại ở lần thứ ba. Chú sóc chỉ một được đúng ba quả sấu sốt mang đến cho ông và mang đi ba cái hạt. Còn ông, vẫn thường hồng cho sóc tới mùa đông. (Lược một đoạn: Mùa đông đến, chợ hoa quả không còn loại quả sóc thích, ông lại tìm mua ngô, mỗi ngày tẽ ngô để vào đĩa cho sóc và thích thú theo dõi cách sóc mẹ dạy bầy con những bài học sinh tồn.) Mấy ngày liền không thấy sóc mẹ dạy con thêm bài mới, ông nghĩ: Chắc hết bài rồi. Chừng đó bài học là đủ để cho sóc tồn tại giữa phố phường. Nhưng ông đã nhầm. Đêm ấy, đọc sách mãi vẫn không ngủ được. Nằm nghĩ miên man một hồi, bỗng nhớ tới bầy sóc, ông trở dậy cầm ống nhòm. Con đường vắng lặng. Những bụi mưa xuân bay tơi bời dưới ánh đèn đường vàng ấm. Và kìa, mẹ con nhà sóc thoăn thoắt tụt từ cây sấu xuống, vượt qua tường rào, vào sân cơ quan. Cái sân này rộng, nhiều người muốn thuê để mở quán cà phê hoặc hàng ăn uống nhưng mọi người sợ ồn ào nên chỉ đồng ý cho một bác vốn là lái xe cũ của cơ quan bán đơn sơ, chậu hoa, cây cảnh…, cốt để tạo cảnh quan sinh thái. Nghiêng ngó một hồi, sóc mẹ tìm tới một chậu cảnh đặt sát tường rào, dùng hai tay bới đất tạo một hố nhỏ, cẩn thận nhả một hạt ngô vào, rồi dùng tay lấp đất xóa dấu vết. Vừa làm sóc mẹ vừa cất những tiếng kêu ríu rít với đàn con. Rồi nó nhảy lên tường rào, đứng thẳng bằng hai chân, quay trước quay sau canh giới. Ba con sóc con, mỗi con được mẹ chỉ cho một chậu cảnh khác, toàn là những chậu bonsai to bày sát tường rào mấy năm chưa bán được để các con giấu hạt. Công việc kết thúc, sóc mẹ kêu lên một tiếng “Tuýt” như còi hiệu lệnh. Lập tức đàn sóc vút về tổ. Chứng kiến sự việc diễn ra mấy đêm liền, ông tự tin đi đến kết luận: Không còn nghi ngờ gì nữa, sống ở môi trường đô thị khắc nghiệt, loài sóc đã hình thành được kĩ năng giấu thức ăn để dùng dần. Nhưng ông lại nhầm. Vào một sớm tháng hai, vừa xuống sân ông đã sững sốt thấy trên những chậu bonsai sát tường rào là những mầm ngô vừa nhú xanh mướt. Ông giật mình, chẳng nhẽ lũ sóc khôn đến mức biết gieo hạt cho mùa sau? Một ý tưởng lóe lên trong đầu ông. Bác bán chậu cảnh ngạc nhiên khi thấy ông chỉ hơn chục chậu bonsai, đề nghị: “Bán cho tôi số chậu cây này”. “Ông mang về quê à?” “Không, tôi mua và gửi bác chăm tại đây, với điều kiện không được nhổ bỏ những cây ngô dưới gốc”. Bác bán chậu cảnh còn đang tròn mắt thì ông đã tiếp: “Một hàng ngô trổ cờ, đậu bắp trước sân cơ quan chẳng phải là một cảnh tượng đẹp lạ hay sao!” Ý nghĩ này làm ông xốn xang đến cả khi về phòng. Mở cửa sổ với tách trà nóng trên tay, ông lại thêm một lần kinh ngạc. Trên ba chậu cảnh nhỏ đặt trên bậu cửa sổ là ba mầm cây vừa đội đất nhô lên, thân cây nào cũng bắp bắp, hai lá mầm vươn căng vẫn còn vương vỏ hạt sấu. Ông thất thần người. Bất giác ông nhớ tới cây sấu nhà hàng xóm ngày xưa, khi nó bị chặt đi vì già cỗi, chú bé láng giềng đã tiếc ngẩn ngơ. Tiếc, nhưng đến tận bây giờ chưa bao giờ ông có ý định tự tay trồng một cây sấu mới. Có một hạt mầm ngủ quên trong ông bỗng cựa mình. Mặt ông nóng bừng. Cuối tuần ấy ông mang ba cây sấu con về vườn quê. Khi đào hố hạ cây, vun đất, ông mỉm cười nghĩ tới một viễn cảnh. Vườn quê. Hai ông cháu. Cậu bé mười tuổi sau khi thưởng thức quả thần thánh trong mưa, hỏi ông nội: “Ông ơi những cây sấu này ai trồng?” Ông già thành thật trả lời: “Do sóc trồng cháu ạ!” (In trong Hợp tuyển Văn Mới 10 năm, 2015 – 2025, Nxb Hội Nhà văn 2025) – Hết – Thí sinh không được sử dụng tài liệu; giám thị không giải thích gì thêm. * Chú thích: ¹ Đỗ Tiến Thụy sinh năm 1970, quê ở Hà Tây (Hà Nội). Ông là cây bút viết nhiều về đề tài nông thôn, quê hương… với góc nhìn mới mẻ, sâu sắc. Một số tác phẩm đã xuất bản: Gió đồng se sắt, Màu rừng ruộng, Vết thương thành thị… |