Đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn Đồng Tháp năm 2026 (Có đáp án)
Đề thi:I. ĐỌC HIỂU: (3,0 điểm) Đọc ngữ liệu sau: Có rất nhiều người luôn muốn để công việc trước mắt sang hôm sau mới làm, cho rằng ngày mai nỗ lực hơn một chút là được. Hoặc sẽ liệt ra một số kế hoạch, cho rằng những kế hoạch này không phù hợp với bản thân. Còn có những người thường xuyên nói những câu cửa miệng như “Mệt quá”, “Bận quá”, nói rằng ngày mai sẽ cố gắng hơn. Bạn có những suy nghĩ như vậy, chứng tỏ bạn đã từ bỏ nỗ lực. Nỗ lực luôn đòi hỏi chúng ta bắt tay vào làm. Ngay cả việc “bắt tay làm ngay” mà bạn cũng không làm được, vậy thì nỗ lực sao đây? Nếu nói rằng bận, không có thời gian, vậy thời gian đâu ra để bạn đọc tiểu thuyết trên mạng, thời gian đâu ra để chát chít, thời gian đâu ra để lướt web mua sắm? Có kế hoạch mà không hành động, chỉ khiến bạn càng trở nên lười biếng, càng trở nên không có động lực, thậm chí còn hủy hoại bản thân. Hậu quả của việc không hành động rất nghiêm trọng, đầu tiên nó là sự chần chừ, tiếp đến sẽ trở thành một áp lực vô hình đối với bạn, thậm chí là cưỡng ép bạn, khống chế bạn, khiến cho bạn cảm thấy cuộc sống thật vô vọng, làm tiêu tan ý chí phấn đấu của bạn, đập vụn mọi niềm tin của bạn. (Trích Đừng lựa chọn an nhàn khi còn trẻ, Cảnh Thiên, NXB Thế giới, 2025, tr.233) Trả lời câu hỏi/ Thực hiện yêu cầu: Câu 1: (0,5 điểm) Theo đoạn trích, “Có kế hoạch mà không hành động” sẽ khiến bạn trở nên như thế nào? Câu 2: (0,5 điểm) Nhận xét vai trò của bằng chứng được tác giả nêu ra trong phần đầu của đoạn trích. Câu 3: (1,0 điểm) Xác định tác dụng của biện pháp điệp ngữ “thời gian đâu ra” trong câu: “Nếu nói rằng bận, không có thời gian, vậy thời gian đâu ra để bạn đọc tiểu thuyết trên mạng, thời gian đâu ra để chát chít, thời gian đâu ra để lướt web mua sắm?”. Câu 4: (1,0 điểm) Anh/Chị có đồng tình với quan điểm của lời cảnh báo: “Ngay cả việc “bắt tay làm ngay” mà bạn cũng không làm được, vậy thì nỗ lực sao đây?” không? Vì sao? II. VIẾT: (7,0 điểm) Câu 1: (2,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 01 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ về sức mạnh của tính chủ động để chiến thắng thói quen trì hoãn. Câu 2: (5,0 điểm) Phân tích, đánh giá nội dung chủ đề và những đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong bài thơ Khói bếp chiều ba mươi của Nguyễn Trọng Hoàn: KHÓI BẾP CHIỀU BA MƯƠI Con đi xa vẫn nhớ nao lòng Ba mươi này mẹ gói bánh chưng chưa Ba mươi này mẹ biết đứa con xa Khói bếp chiều phơ phất ba mươi Quê hương và dáng mẹ (Nguyễn Trọng Hoàn, in trong Văn học và Tuổi trẻ số 12 (441) năm 2019, NXB Giáo dục, tr.35) * Chú thích: Nguyễn Trọng Hoàn (1963 – 2020), quê ở Hưng Yên, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Bài thơ “Khói bếp chiều ba mươi” tiêu biểu cho giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, kết hợp giữa hồi tưởng quá khứ và suy ngẫm hiện tại; thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm của ông. |
Đáp án:I. ĐỌC HIỂU Câu 1. “Có kế hoạch mà không hành động” sẽ khiến ta trở nên: lười biếng, không có động lực, thậm chí huỷ hoại bản thân Câu 2. Những bằng chứng được tác giả nêu ra ở phần đầu đoạn trích có vai trò:
Câu 3. Tác dụng của điệp ngữ “thời gian đâu ra”: – Tạo giọng điệu dồn dập, tăng sức gợi và tính thuyết phục cho lời cảnh báo. – Nhấn mạnh việc con người vẫn có thời gian cho các hoạt động giải trí, tiêu khiển nhưng lại lấy lí do bận rộn để trì hoãn công việc. – Góp phần thức tỉnh người đọc về việc cần quản lí thời gian hợp lí. Câu 4. Đồng tình/ Đồng tình một phần – Gợi ý: Đồng tình. Vì:
II. VIẾT Câu 1. 1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận 2. Thân đoạn a. Giải thích:
b. Phân tích + Chứng minh: – Vai trò của tính chủ động:
* HS lựa chọn và sử dụng dẫn chứng phù hợp – Chúng ta cần làm gì để tăng cường sự chủ động trong học tập và cuộc sống?
– Mở rộng:
3. Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề nghị luận Câu 2. 1. Mở bài: Giới thiệu chung 2. Thân bài: a. Phân tích nội dung chủ đề được thể hiện trong văn bản – Chủ đề của bài thơ là tình yêu quê hương sâu nặng, nỗi nhớ thương mẹ tha thiết và ký ức tuổi thơ thiêng liêng của người con xa xứ trong chiều cuối năm. – Chủ đề văn bản được thể hiện qua: + Nhan đề: gợi không gian, thời gian quen thuộc của Tết cổ truyền Việt Nam, vừa khơi dậy cảm xúc hoài niệm, nhớ thương; qua đó làm nổi bật chủ đề bài thơ: tình yêu quê hương, tình mẫu tử thiêng liêng và sự trân trọng những giá trị gia đình truyền thống. + Chủ đề được triển khai qua các mạch cảm xúc: Mạch cảm xúc của bài thơ vận động theo trục thời gian và tâm tưởng: Từ hồi tưởng ký ức xa xôi → Trở về thực tại trăn trở ở quê nhà → Nâng lên thành triết lý, sự vĩnh cửu của tình mẫu tử.
Sự kết đọng cảm xúc ở hai câu cuối: Quê hương, dáng mẹ, khói bếp, chiều ba mươi hòa nhập làm một => mẹ chính là linh hồn của quê hương được gói gọn trong làn khói bếp chiều cuối năm. + Chủ đề thể hiện qua hình ảnh khói bếp:
→ Chủ đề gần gũi nhưng giàu ý nghĩa nhân văn, khơi gợi tình yêu quê hương, gia đình; nhắc nhở mỗi người biết trân trọng cội nguồn và những giá trị bình dị. b. Đặc sắc về hình thức nghệ thuật – Thể thơ: Thể thơ tự do tạo nhịp điệu giống như lời thủ thỉ, tâm tình, phù hợp với mạch cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm. – Hình ảnh thơ:
– Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ. – Các từ láy giàu giá trị biểu cảm. – Giọng điệu: Nhẹ nhàng, sâu lắng, ấm áp, đan xen giữa cái nhìn hoài niệm quá khứ và sự chiêm nghiệm ở hiện tại. 3. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luậncủa bài thơ |