Đọc hiểu bài thơ BÀN TAY CỦA CHA (Quý Phương) – Ôn thi vào lớp 10
I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản dưới đây:
BÀN TAY CỦA CHA
Bàn tay Cha, nắm tay con
Dìu qua tất cả những cơn bão đời
Khi con mái tóc xanh ngời
Tóc Cha bạc trắng mây trời kém xa
Bàn tay nhỏ, trong tay Cha
Con bình yên cả trong mơ vẫn cười
Nuôi con khôn lớn nên người
Tay Cha run rẩy, trở trời lại đau
Con như chim lạc phương nào
Đủ lông cứng cáp bay vào trời xanh
Nhớ, quên công đức sinh thành
Bởi con toan tính lợi danh cho mình
Chiều nay ngơ ngẩn đứng nhìn
Trên con phố nhỏ có hình bóng ai
Nắm tay con trẻ bước dài
Trong làn mưa mỏng trên vai ướt mềm
Tự nhiên con bỗng dừng thêm
Bàn tay bé xíu nhỏ mềm như xưa
Để Cha nắm lại cho vừa
Dắt con qua những lọc lừa thế gian
Tự nhiên nước mắt tuôn tràn
Kiếp phù sinh ngắn hơi tàn mấy khi
Bôn ba rồi chẳng được gì
Cha ơi đợi nhé con về chiều nay.
(Bàn tay của cha, Quý Phương, https://baophunuthudo.vn/)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định thể thơ của bài thơ trên.
Câu 2. (1,0 điểm) Tìm các từ ngữ khắc họa hình ảnh của người cha trong hai khổ thơ đầu.
Câu 3. (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:
“Con như chim lạc phương nào
Đủ lông cứng cáp bay vào trời xanh”
Câu 4. (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về hình ảnh “bàn tay”?
Câu 5. (1,0 điểm) Nêu thái độ của tác giả thể hiện trong bài thơ.
Câu 6. (1,5 điểm) Câu thơ cuối của bài thơ: “Cha ơi đợi nhé con về chiều nay” gợi cho em nghĩ tới lời hứa nào em muốn hứa với cha/mẹ mình? (Trả lời bằng đoạn văn ngắn khoảng 5–7 dòng).
II. VIẾT (4,0 điểm)
Từ những trải nghiệm của bản thân và qua văn bản vừa đọc, em hãy viết bài văn nghị luận bàn về ý nghĩa của tình cảm gia đình trong hành trình lớn lên của con người.
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định thể thơ của bài thơ trên.
– Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát.
Câu 2. (1,0 điểm) Tìm các từ ngữ khắc họa hình ảnh của người cha trong hai khổ thơ đầu.
– Các từ ngữ khắc họa hình ảnh người cha trong hai khổ thơ đầu là:
- “Bàn tay Cha nắm nắm tay con” → “dìu qua tất cả những cơn bão đời”
- “tóc Cha bạc trắng”
- “nuôi con khôn lớn nên người”
- “tay Cha run rẩy” → “trở trời lại đau”
→ Những từ ngữ ấy khắc họa hình ảnh người cha giàu yêu thương, luôn che chở, hi sinh và vất vả vì con.
Câu 3. (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:
“Con như chim lạc phương nào
Đủ lông cứng cáp bay vào trời xanh”
– Biện pháp tu từ so sánh: So sánh hình ảnh “con” so sánh với “chim lạc phương nào”.
– Tác dụng:
- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm, khơi gợi liên tưởng cho câu thơ.
- Thể hiện sự tin tưởng, khát vọng của người cha đối với con, mong con đủ mạnh mẽ, bản lĩnh bước vào cuộc đời rộng lớn.
Câu 4. (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về hình ảnh “bàn tay”?
– Ý nghĩa hình ảnh “bàn tay”:
- sự dưỡng nuôi con khôn lớn
- tình yêu thương sâu nặng của cha
- sự chia sẻ mọi vui buồn
- vòng tay chở che trước khó khăn cuộc sống
- và sự nâng đỡ, dìu dắt con trên hành trình trưởng thành.
→ Hình ảnh “bàn tay” trong bài thơ biểu tượng cho sự dưỡng dục, nuôi con khôn lớn; cho tình yêu thương sâu nặng của người cha; cho sự sẻ chia mọi vui buồn trong cuộc sống; cho vòng tay chở che trước những khó khăn, thử thách; đồng thời thể hiện sự nâng đỡ, dìu dắt con trên hành trình trưởng thành. Hình ảnh ấy còn thể hiện sự gắn bó thiêng liêng, bền chặt giữa cha và con, đồng thời gợi niềm biết ơn, xúc động của người con khi nhớ về công lao sinh thành, dưỡng dục của cha.
Câu 5. (1,0 điểm) Nêu tình cảm, thái độ của tác giả thể hiện trong bài thơ.
– Tình cảm, thái độ của tác giả thể hiện trong bài thơ:
- Trân trọng
- Yêu thương
- Tự hào
- Biết ơn
- Gìn giữ
→ Bài thơ thể hiện sự trân trọng, yêu thương, niềm tự hào và lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với cha; đồng thời nhắc nhở mỗi người cần biết gìn giữ và nâng niu tình cảm gia đình thiêng liêng.
Câu 6. (1,5 điểm) Câu thơ cuối của bài thơ: “Cha ơi đợi nhé con về chiều nay” gợi cho em nghĩ tới lời hứa nào em muốn hứa với cha/mẹ mình? (Trả lời bằng đoạn văn ngắn khoảng 5–7 dòng).
Diễn đạt 1: Câu thơ “Cha ơi đợi nhé con về chiều nay” khiến em nghĩ đến lời hứa sẽ luôn yêu thương, quan tâm và ở bên cha mẹ nhiều hơn. Em muốn hứa sẽ chăm chỉ học tập, sống có trách nhiệm để không phụ công lao dưỡng dục của cha mẹ. Em cũng sẽ biết lắng nghe, sẻ chia và giúp đỡ cha mẹ những công việc nhỏ trong gia đình. Dù mai này trưởng thành và đi xa, em vẫn luôn nhớ về gia đình – nơi yêu thương và chở che em vô điều kiện. Em mong mình sẽ trở thành niềm tự hào của cha mẹ trong tương lai.
Diễn đạt 2: Qua câu thơ “Cha ơi đợi nhé con về chiều nay”, em rút ra bài học rằng mỗi người cần biết yêu thương, trân trọng và quan tâm đến cha mẹ khi còn có thể. Đừng vì mải mê với cuộc sống, công việc hay những toan tính cá nhân mà quên đi công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ. Đồng thời, cần sống có trách nhiệm, biết yêu thương và gìn giữ tình cảm gia đình – nơi luôn dang rộng vòng tay chở che mỗi chúng ta.
