* DÀN Ý CHI TIẾT:

I. Mở bài:

– Giới thiệu tác phẩm và tác giả: Bài thơ “Nghĩ về mẹ” là sáng tác tiêu biểu của nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ.

– Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật: Bằng ngôn ngữ giản dị mà giàu sức lay động, hình ảnh thơ tinh tế, giàu sức gợi cùng giọng điệu tha thiết, trầm lắng, bài thơ đã khắc họa cảm động hình ảnh người mẹ Việt Nam giàu yêu thương, âm thầm hi sinh, tần tảo suốt đời vì con, đồng thời bộc lộ sự trưởng thành trong nhận thức và tình cảm của người con đối với tình mẹ thiêng liêng.

II. Thân bài:

1. Phân tích nội dung, chủ đề:

a. Hình ảnh người mẹ giàu yêu thương, lo toan (khổ 1)

– Tình yêu của mẹ được ví với: “Dòng sông biết hát” → yêu thương dịu dàng, bền bỉ, không ngừng chảy.

– Những lo lắng âm thầm của mẹ:

“Một tiếng gà sang canh…” → mẹ luôn dõi theo từng sinh hoạt nhỏ của con.
“Một buổi xa nhà…” → nỗi nhớ con da diết khi con đi xa.

→ Mẹ yêu con bằng sự quan tâm lặng lẽ, thường trực.

b. Sự hi sinh thầm lặng và tấm lòng bền bỉ của mẹ (khổ 2)

– Hình ảnh so sánh “đường kim mũi chỉ”: Gợi sự chăm chút, tỉ mỉ, nhẫn nại của người mẹ.

– Hình ảnh: “đêm dài chưa trọn giấc năm canh” → sự hi sinh, thức cùng cuộc đời con → Tình mẹ không chỉ là yêu thương mà còn là hi sinh vô điều kiện.

c. Tình mẹ – điểm tựa tinh thần soi đường cho con (khổ 3)

– Hình ảnh ẩn dụ: “ngôi sao sáng nhất” → tình mẹ là ánh sáng, là niềm tin.

– Tình mẹ hiện diện lặng lẽ nhưng bền bỉ: “giữa đêm dài lặng lẽ” → Mẹ là điểm tựa tinh thần, nâng đỡ con trên hành trình trưởng thành.

d. Sự thức tỉnh, trưởng thành của người con (khổ 4)

– Chỉ khi “đi xa”, trải qua “giá buốt”, con mới hiểu: Giá trị của “mùa xuân đẹp” – tình mẹ.

– Nhận thức: Mẹ đã âm thầm rèn giũa, hi sinh để con “thành người lính dạn dày” → Thông điệp sâu sắc: Trưởng thành là biết trân trọng, thấu hiểu, ghi nhớ công ơn của mẹ.

2. Đặc sắc nghệ thuật:

– Thể thơ: Thể thơ tự do với nhịp điệu nhẹ nhàng, linh hoạt → Phù hợp diễn tả dòng cảm xúc tự nhiên, sâu lắng.

– Giọng điệu: trầm lắng, tha thiết và sâu lắng, suy tư, chiêm nghiệm → như một dòng hồi tưởng nhẹ nhàng mà da diết của người con khi nghĩ về mẹ; làm nổi bật vẻ đẹp thiêng liêng của tình mẫu tử và khơi gợi sự đồng cảm sâu sắc nơi người đọc.

– Biện pháp tu từ:

So sánh: dòng sông, đường kim mũi chỉ → gợi tình mẹ dịu dàng, bền bỉ.
Ẩn dụ: ngôi sao → tình mẹ là ánh sáng soi đường.
Điệp từ, hình ảnh → nhấn mạnh nỗi nhớ, sự hi sinh.

→ Tăng sức gợi hình, gợi cảm, khắc sâu cảm xúc.

– Hình ảnh thơ: Gần gũi, đời thường: tiếng gà, đêm dài, kim chỉ… Mang tính biểu tượng, giàu chiều sâu triết lí → Giản dị mà sâu sắc, dễ đi vào lòng người.

– Ngôn ngữ: trong sáng, mộc mạc, giàu nhạc tính.

* Nhận xét chung: Nội dung và nghệ thuật hòa quyện chặt chẽ, tạo nên giá trị thẩm mỹ và nhân văn bền vững cho tác phẩm.

III. Kết bài:

– Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật: Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt. Thể hiện sự trưởng thành trong nhận thức của người con. Hình ảnh thơ đẹp, ngôn ngữ tinh tế, cảm xúc chân thành.

– Liên hệ, rút ra bài học: Biết trân trọng, yêu thương, biết ơn mẹ bằng những hành động cụ thể trong cuộc sống.

* Bài văn tham khảo:

Phân tích bài thơ “Nghĩ về mẹ” | Lâm Thị Mỹ Dạ

Mở bài:

Bài thơ “Nghĩ về mẹ” là sáng tác tiêu biểu của nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ. Bằng ngôn ngữ giản dị mà giàu sức lay động, hình ảnh thơ tinh tế, giàu sức gợi cùng giọng điệu tha thiết, trầm lắng, bài thơ đã khắc họa cảm động hình ảnh người mẹ Việt Nam giàu yêu thương, âm thầm hi sinh, tần tảo suốt đời vì con, đồng thời bộc lộ sự trưởng thành trong nhận thức và tình cảm của người con đối với tình mẹ thiêng liêng.

Thân bài:

Trước hết, bài thơ gây ấn tượng sâu sắc bởi hình ảnh người mẹ giàu yêu thương, luôn lo toan cho con trong từng khoảnh khắc đời thường. Tình yêu của mẹ được tác giả ví như “dòng sông biết hát” – một so sánh giàu sức gợi, vừa gợi sự dịu dàng, êm đềm, vừa gợi sự bền bỉ, miên man không dứt. Dòng sông ấy không chỉ chảy trong không gian mà còn chảy suốt chiều dài thời gian, tượng trưng cho tình mẹ bền lâu, không bao giờ cạn. Không dừng lại ở đó, tình yêu của mẹ còn hiện lên qua những lo lắng âm thầm, lặng lẽ: “Một tiếng gà sang canh mẹ lo con thức giấc”, “Một buổi xa nhà mẹ nhớ con khôn nguôi”. Những chi tiết rất nhỏ, rất đời thường ấy lại chứa đựng tình yêu thương sâu nặng, cho thấy mẹ luôn dõi theo con trong từng nhịp sống. Qua đó, có thể cảm nhận rõ ràng: mẹ yêu con bằng sự quan tâm bền bỉ, thường trực và không bao giờ nguôi ngoai.

Đến khổ thơ thứ hai, tình mẹ được khắc họa sâu hơn qua hình ảnh của sự hi sinh thầm lặng và tấm lòng nhẫn nại. So sánh “mẹ thương con như đường kim mũi chỉ” gợi lên sự chăm chút tỉ mỉ, bền bỉ và âm thầm của người mẹ. Đường kim mũi chỉ theo bàn tay mẹ “nối ấm lành” không chỉ khâu vá áo quần mà còn vá víu, che chở cho cuộc đời con. Đặc biệt, hình ảnh “đêm dài chưa trọn giấc năm canh” đã khắc họa rõ nét sự hi sinh lặng lẽ của mẹ: mẹ thức cùng những bước chân con trên hành trình gian khó. Tình mẹ vì thế không chỉ là yêu thương mà còn là sự hi sinh vô điều kiện, là nỗi lo kéo dài suốt cuộc đời.

Hơn thế, tình mẹ được nâng lên thành một điểm tựa tinh thần lớn lao cho người con. Hình ảnh ẩn dụ “ngôi sao sáng nhất” mang ý nghĩa sâu sắc: nếu lòng con là một khoảng trời xanh rộng lớn, thì tình yêu của mẹ chính là ánh sáng vĩnh hằng soi rọi con trong những đêm dài lặng lẽ. Ngôi sao ấy không rực rỡ phô trương mà lặng thầm tỏa sáng, giống như nỗi nhớ thương và tình yêu bền bỉ mà mẹ luôn gửi về phía con. Qua đó, người đọc nhận ra: mẹ chính là điểm tựa tinh thần vững chắc, nâng đỡ con trên hành trình trưởng thành và đối diện với cuộc đời.

Khổ thơ cuối là sự thức tỉnh trong nhận thức và tình cảm của người con. “Từ buổi đi xa nay con hiểu ra rồi” – chỉ khi rời xa vòng tay mẹ, trải qua cái “giá buốt” của cuộc đời, con mới thấu hiểu trọn vẹn giá trị của “mùa xuân đẹp” – chính là tình mẹ. Những gian nan, thử thách đã giúp người con nhận ra rằng, đằng sau sự trưởng thành của mình là cả một đời âm thầm hi sinh của mẹ. Mẹ đã lặng lẽ rèn giũa, chở che để con “thành người lính dạn dày”. Qua đó, bài thơ gửi gắm một thông điệp sâu sắc: trưởng thành không chỉ là lớn lên trong hành động, mà còn là biết thấu hiểu, trân trọng và biết ơn tình mẹ.

Không chỉ giàu giá trị nội dung, “Nghĩ về mẹ” còn đặc sắc về phương diện nghệ thuật. Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, với nhịp điệu nhẹ nhàng, linh hoạt, rất phù hợp để diễn tả dòng cảm xúc tự nhiên, sâu lắng. Giọng điệu bài thơ trầm lắng, tha thiết, mang màu sắc suy tư, chiêm nghiệm, như một dòng hồi tưởng da diết của người con khi nghĩ về mẹ, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp thiêng liêng của tình mẫu tử và khơi gợi sự đồng cảm nơi người đọc. Các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, điệp từ được sử dụng linh hoạt, góp phần tăng sức gợi hình, gợi cảm và khắc sâu cảm xúc. Hình ảnh thơ gần gũi, đời thường như tiếng gà, đêm dài, kim chỉ… nhưng mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, giàu chiều sâu triết lí. Ngôn ngữ thơ trong sáng, mộc mạc mà giàu nhạc tính, giúp cảm xúc lan tỏa một cách tự nhiên và chân thành.

Tất cả những yếu tố nội dung và nghệ thuật ấy đã hòa quyện chặt chẽ, góp phần thể hiện rõ cảm xúc chủ đạo và làm nổi bật chủ đề của bài thơ. “Nghĩ về mẹ” không chỉ là lời ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt mà còn là tiếng lòng tri ân sâu sắc của người con khi đã trưởng thành. Bài thơ nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết trân trọng, yêu thương và biết ơn mẹ bằng những hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày, bởi tình mẹ mãi mãi là ngôi sao sáng nhất soi đường cho ta đi suốt cuộc đời.

Kết bài:

Tóm lại, “Nghĩ về mẹ” là một bài thơ giàu giá trị nhân văn, ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp và bất diệt. Bài thơ không chỉ giúp người đọc cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của người mẹ Việt Nam mà còn nhắc nhở mỗi chúng ta biết trân trọng, yêu thương và biết ơn mẹ khi còn có thể. Với tôi, bài thơ như một lời nhắc nhẹ nhàng nhưng tha thiết: hãy yêu thương mẹ bằng những hành động cụ thể, chân thành, bởi tình mẹ luôn là ngôi sao sáng nhất soi đường cho ta suốt cuộc đời.

Xem thêm văn bản: NGHĨ VỀ MẸ | Lâm Thị Mỹ Dạ