BẦY CHIM CHÌA VÔI (Nguyễn Quang Thiều)
(Tóm lược nội dung: Đêm mưa lớn, hai anh em Mên và Mon thức dậy lo lắng vì nước sông dâng cao có thể làm ngập bãi cát giữa sông – nơi những con chim chìa vôi non làm tổ. Thương đàn chim có thể bị chết đuối, hai anh em bàn cách cứu chúng và quyết định lấy đò ra sông. Sau khi đưa đò về bến, hai đứa chạy ra bờ sông nhìn về phía bãi cát để xem tình hình. Khi trời sáng, chúng thấy bãi cát vẫn chưa bị ngập hoàn toàn và hồi hộp chờ xem đàn chim có kịp bay lên hay không).
Khi ánh bình minh đã đủ sáng để soi rõ những mưa trên mặt sông thì cũng là lúc dòng nước khổng lồ
nuốt chửng phần còn lại cuối cùng của dải cát. Và trong mắt hai đứa trẻ, một cảnh tượng như huyền thoại. Từ mặt nước sông, những cánh chim bé bỏng và ướt át đột ngột bứt khỏi dòng nước khổng lồ bay lên. Hai đứa bé không kêu lên được một tiếng nào. Người chúng như đang ngùn ngụt toả hơi nóng.
Suốt từ chiều hôm qua, nước bắt đầu dâng lên nhanh hơn. Nước dâng lên đến đâu, con chim bố và chim mẹ lại dẫn bầy chim non tránh nước lên theo đến đó. Cứ như thế chúng tiến dần đến phần cao nhất của dải cát. Và cứ thế bầy chim non nhảy lò cò trên những đôi chân mảnh dẻ chưa thật cứng cáp và đập cánh suốt đêm. Chim bố và chim mẹ vừa đập cánh theo đàn con vừa dẫn chúng đi. Hình như chúng biết cách chính xác khi nào thì đàn con chúng mới đủ sức để nâng mình lên khỏi mặt đất đảm bảo. Nếu bầy chim con cất cánh sớm hơn, chúng sẽ bị rơi xuống dòng nước trên đường từ bãi cát vào bờ. Và nếu chúng cất cánh chậm một giây thôi, chúng sẽ bị dòng nước cuốn chìm.
Và bây giờ bầy chim đã bay lên. Mặt trời như lên nhanh hơn mọi ngày và mưa đã đột ngột tạnh hẳn. Bỗng một con chim như đuối sức. Đôi cánh của nó chợt như dừng lại, nó rơi xuống như một chiếc lá. Con chim mẹ xoè rộng đôi cánh lượn quanh đứa con và kêu lên. Nhưng khi đôi chân mảnh dẻ và run rẩy của con chim non chạm vào mặt sông thì đôi cánh của nó đập một nhịp quyết định. Tấm thân bé bỏng của con chim vụt bút ra khỏi dòng nước và bay lên cao hơn lần cất cánh đầu tiên ở bãi cát.
Quanh hai đứa bé tất cả vụt im lặng, chỉ có tiếng đập cánh quyết liệt của bầy chim non. Hình như chúng nghe thấy trong ngực mình nhịp đập của những trái tim hối hả nhưng đều đặn. Cuối cùng bầy chim non đã thực hiện xong chuyến bay quan trọng, đầu tiên và kì vĩ nhất trong đời chúng. Những đôi cánh mỏng manh run rẩy và đầy tự tin của bầy chim đã hạ xuống bên một lùm dứa dại bờ sông.
Hai anh em thằng Mên vẫn đứng không nhúc nhích.
Trên gương mặt tái nhợt vì nước mưa của chúng hừng lên ánh ngày. Thằng Mên lặng lẽ quay lại nhìn em nó. Và cả hai đứa bé nhận ra chúng đã khóc từ lúc nào.
– Tại sao mày lại khóc? – Thằng Mên hỏi
– Em không biết, thế anh?
Hai anh em thằng Mên nhìn nhau và cùng bật cười ngượng nghịu. Rồi bỗng cả hai đứa cùng quay người và rướn mình chạy về phía ngôi nhà của chúng. Được một đoạn, thằng Mon đứng lại thở và gọi:
– Anh Mên, anh Mên. Đợi em với. Không em ứ chơi với anh nữa.
(Nguyễn Quang Thiều, Mùa hoa cải bên sông, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2012, tr. 136 – 146)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Nêu chủ đề của truyện. Căn cứ vào những yếu tố nào em xác định chủ đề đó.
Câu 2. Khi ánh bình minh xuất hiện, cảnh tượng gì đã diễn ra trước mắt hai anh em Mên và Mon?
Câu 3. Khi nhìn một con chim như đuối sức và rơi xuống, chim mẹ đã làm gì?
Câu 4. Vì sao hai anh em Mên và Mon lại khóc khi chứng kiến bầy chim bay lên?
Câu 5. Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: “Đôi cánh của nó chợt như dừng lại, nó rơi xuống như một chiếc lá”
Câu 6. Thông qua câu chuyện, tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì đến người đọc?
Câu 7. Từ ý nghĩa câu chuyện, em có suy nghĩ gì về vai trò của thiên nhiên đối với đời sống con người (Trình bày khoảng 5–7 dòng).
