Củng cố, mở rộng kiến thức (Ngữ văn 9, tập 1, Kết nối tri thức)
Câu 1: Kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin phù hợp.
| Văn bản | Nguồn gốc đề tài | Xung đột | Phẩm chất của nhân vật chính | Hành động chính trong đoạn trích | Tính chất lời thoại |
| Rô-mê-ô và Giu-li-ét | |||||
| Lơ- xít |
Trả lời:
| Văn bản | Nguồn gốc đề tài | Xung đột | Phẩm chất của nhân vật chính | Hành động chính trong đoạn trích | Tính chất lời thoại |
| Rô-mê-ô và Giu-li-ét | Đoạn trích được trích trong hồi II của tác phẩm Rô-mê-ô và Giu-li-ét | Sự thù hận giữa hai dòng họ Ca-pu-lét và Môn-ta-giu | – Rô-mê-ô: người yêu say đắm, dũng cảm trong tình yêu – Giu-li-ét: xinh đẹp, dũng cảm, chung thủy, thông minh | Rô-mê-ô đến gặp Giu-li-ét | Độc thoại xen lẫn đối thoại |
| Lơ- xít | Lơ xít được viết dựa trên một vở kịch về biến cố lịch sử có thật ở Tây Ban Nha thế kỉ XI – Văn bản trên được trích từ hồi III của tác phẩm | Sự giằng xé về nội tâm của hai nhân vật chính Rô-dri-gơ và Si-men giữa một bên là danh dự, bổn phận, dòng họ một bên là tình cảm nam nữ. | – Si-men: tỉnh táo, không để tình yêu che mờ lý trí. – Rô- đri -gơ: thanh niên dũng cảm, dám đến xưng tội trước mặt người yêu | Rô- đri- gơ đến gặp Si-men sau khi tự tay kết liễu cha của nàng | Đối thoại thể hiện tâm trạng nhân vật |
Câu 2: Tìm đọc một số vở bi kịch, chọn trong số đó một tác phẩm em yêu thích và trả lời các câu hỏi sau:
- Nhân vật chính trong vở kịch có phẩm chất gì?
- Xung đột chính trong vở kịch là gì?
- Chi tiết nào em thấy thú vị nhất?
Trả lời:
Vở bi kịch “Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài” (Nguyễn Huy Tưởng)
1. Phẩm chất nhân vật chính:
– Vũ Như Tô: người nghệ sĩ tài ba, hiện thân cho niềm khát khao và đam mê sáng tạo Cái Đẹp
– Đan Thiềm: yêu cái đẹp, cái tài, yêu lẽ phải một cách tỉnh táo
2. Xung đột chính: giữa quan niệm nghệ thuật cao siêu, thuần túy (xây đài Cửu Trùng dựng kỳ công muôn thuở, sánh với trăng sao) và lợi ích trực tiếp, thiết thực của nhân dân.
Chi tiết thú vị nhất: hình ảnh Cửu Trùng Đài. Vì:
– Cửu Trùng Đài là một công trình kiến trúc tuyệt tác. Được xây bằng tài hoa tuyệt đỉnh của Vũ Như Tô. Với ông thì Cửu Trùng Đài là phần tâm hồn, là sinh mệnh.
– Được xây dựng bằng khát vọng cao đẹp, lý tưởng đẹp, tình tri kỉ.
Câu 3: “Nhân vật bi kịch vừa có tội lại vừa không có tội”. Lấy câu văn trên làm câu chủ đề, hãy viết một đoạn văn (khoảng 10 – 12 câu).
Đoạn văn 1:
Sau khi học tác phẩm kịch, em thấy rằng nhân vật bi kịch vừa có tội lại vừa không có tội. Nhân vật bi kịch như một bức tranh với nhiều mảng sắc thái khác nhau. Họ đối diện với những quyết định khó khăn, đôi khi phải chịu trận đấu với bản thân để tìm ra lối thoát cho mình. Trái tim họ đầy những xúc cảm phức tạp, không thể đơn giản hoá trong một lời giải thích. Đó chính là cái đẹp và đau thương của sự đa chiều trong con người. Điển hình cho nhân vật bi kịch “vừa có tội lại vừa không có tội” là Vũ Như Tô trong vở kịch cùng tên của Nguyễn Huy Tưởng. Hành động của ông là có tội vì đã tiếp tay cho bạo ngược, nhưng đồng thời cũng không có tội bởi xuất phát từ lòng yêu nước và khao khát cống hiến cho nghệ thuật. Bi kịch của Vũ Như Tô chính là ở chỗ: ông ý thức được sai lầm của mình, nhưng không thể quay đầu. Khi Cửu Trùng Đài bị phá hủy, ông cũng tự sát để kết thúc bi kịch cuộc đời. Họ là những con người đáng thương, đáng trách, nhưng đồng thời cũng là những tấm gương sáng để chúng ta học hỏi và rút ra bài học cho bản thân.
Đoạn văn 2:
Đọc Cửu Trùng Đài, ta thấy rõ, nhân vật Vũ Như Tô vừa có tội, vừa không có tội. Trước hết, Vũ Như Tô có tội vì đã nhận lời xây dựng Cửu Trùng Đài cho vua Lê Tương Dực trong khi nhân dân đang sống trong cảnh lầm than, đói khổ. Công trình đồ sộ ấy đã tiêu tốn biết bao tiền của, sức lực và cả tính mạng của người dân. Vì quá say mê lý tưởng nghệ thuật, ông không nhận ra những đau khổ mà nhân dân phải gánh chịu. Tuy nhiên, Vũ Như Tô cũng không có tội bởi mục đích của ông hoàn toàn trong sáng. Ông mong muốn xây dựng một công trình vĩ đại, làm rạng danh đất nước và thể hiện tài năng của dân tộc. Ông không hề có ý định bóc lột hay gây đau khổ cho nhân dân. Bi kịch của Vũ Như Tô là bi kịch của người nghệ sĩ có khát vọng lớn lao nhưng xa rời thực tế cuộc sống. Cuối cùng, ông bị nhân dân hiểu lầm và phải chịu cái chết đầy oan khuất. Qua nhân vật này, tác giả đặt ra vấn đề sâu sắc về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống. Vì vậy, nói Vũ Như Tô vừa có tội lại vừa không có tội là một nhận định hoàn toàn xác đáng.