Soạn bài Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả | Ngữ văn 6, Kết nối tri thức
Tình cảm, cảm xúc là một trong những phẩm chất quan trọng hàng đầu của thơ. Để thể hiện tình cảm, cảm xúc, các nhà thơ đã chọn nhiều cách khác nhau, trực tiếp hoặc gián tiếp. Nhiều khi các yếu tố tự sự và miêu tả đã được đưa vào thơ một cách đầy nghệ thuật, cho phép tác giả ẩn mình, nhường chỗ cho câu chuyện, sự việc, cảnh vật tự nói lên những điều cần thiết. Em hãy viết đoạn văn ghi lại cảm xúc, ấn tượng của mình về một bài thơ thuộc loại này để hiểu thêm về một hình thức nghệ thuật độc đáo của thơ ca nói chung.
* Phân tích bài viết tham khảo
– Văn bản: Cảm xúc khi đọc bài thơ “Mây và sóng” của Ta-go
- Giới thiệu nhan đề bài thơ và tên tác giả: “Nhan đề bài thơ… thiêng liêng bất diệt.”
- Thể hiện cảm xúc chung về bài thơ: “Đi theo câu chuyện… cho mẹ của mình.”
- Nêu các chi tiết mang tính tự sự, miêu tả trong bài thơ và đánh giá ý nghĩa của chúng: “Em bé được mời gọi đến… bình yên vĩnh cửu.”
- Chỉ ra nét độc đáo trong cách tự sự và miêu tả của nhà thơ: “Qua những lời thoại… dành cho mẹ của mình.”
- Khái quát lại cảm xúc chung của người viết về bài thơ trong hình thức kể chuyện độc đáo của nó: “Nói chung, bài thơ… yêu thương của mẹ.”
* Thực hành viết theo các bước
1. Trước khi viết
a. Lựa chọn bài thơ
– Bài thơ được em chọn phải là bài thơ có yếu tố kể chuyện (xuất hiện câu chuyện, nhân vật, dù nhân vật có thể chỉ mang một cái tên chung chung), có các chi tiết miêu tả bối cảnh không gian, con người,…
Ví dụ: Chọn bài thơ “Trường hoa” của Ta-go
“Khi mây dông ù ù và mưa hè rào rào đổ xuống.
Gió đông thổi tới lững thững trên dải đất hoang khổi kèn trong rặng tre.
Khi ấy, từng bầy hoa không ai biết từ đâu chợt nảy sinh, đến nhảy múa say vui trên thảm cỏ.
Mẹ ạ, thực bụng con nghĩ rằng hoa đi học trong lòng đất.
Lớp của chúng kín cửa, và bông nào muốn ra sân chơi sớm thì thầy giáo bắt đứng một xó.
Mùa mưa tới là kì nghỉ hè của chúng.
Cành chen nhau trong rừng, lá xào xạc trong gió dại, sấm vỗ tay reo mừng, và những hoa con ùa ra với áo hồng, vàng hay trắng toát.
Mẹ có biết không, nhà chúng ở trên trời cùng với muôn sao.
Mẹ có thấy không, chúng hăm hở về trời xiết bao? Mẹ có biết tại sao chúng vội vã thế không?
Hẳn là con cũng đoán ngay được chúng giơ tay đón ai; chúng cũng có mẹ như con có vậy.”
b. Tìm ý:
Để tìm ý, em hãy nêu các câu hỏi và tự trả lời:
– Bài thơ gợi lên câu chuyện gì?
- Em bé đang nói chuyện với mẹ và kể cho mẹ một câu chuyện tưởng tượng thú vị về các loài hoa.
– Đâu là các chi tiết tự sự và miêu tả nổi bật?
- Khi ấy từng bầy hoa không ai biết từ đâu chợt nawyr sinh, đến nhảy múa say vui trên thảm cỏ.
- Mẹ ạ, thực bụng con nghĩ rằng hoa đi học trong lòng đất.
- Lớp của chúng kín cửa, và bông nào muốn ra sân chơi sớm thì thầy giáo bắt đứng một xó.
- Mùa mưa tới là kì nghỉ hè của chúng.
- + Cành chen nhau trong rừng, lá xào xạc trong gió dại, sấm vỗ tay reo mừng và những hoa con ùa ra với áo hồng, vàng hay trắng toát.
- Mẹ có biết không, nhà chúng ở trên trời cùng với muôn sao.
- Mẹ có thấy không, chúng hăm hở về trời xiết bao? Mẹ có biết tại sao chúng vội vã thế không?
- Hẳn là con cũng đoán ngay được chúng giơ tay đón ai; chúng cũng có mẹ như con có vậy.
– Các chi tiết ấy sống động, thú vị như thế nào?
- Các chi tiết đó đều sử dụng nghệ thuật nhân hóa độc đáo.
– Chúng đã góp phần thể hiện ấn tượng điều nhà thơ muốn bày tỏ ra sao?…
- Nhấn mạnh vẻ đáng yêu và dễ thương của cả hoa và các em bé.
c. Lập dàn ý
Từ các ý đã được hình thành qua cách nêu và trả lời câu hỏi, em hãy sắp xếp thành một dàn ý:
– Mở đoạn: Giới thiệu tác giả Ta-go và bài thơ “Trường hoa”; nêu khái quát ấn tượng, cảm xúc về bài thơ.
– Thân đoạn:
+ Nêu ấn tượng, cảm xúc của em về câu chuyện được kể hoặc các chi tiết miêu tả có trong bài thơ:
- Trong bài thơ, em bé đang nói chuyện với mẹ và kể cho mẹ một câu chuyện tưởng tượng thú vị về các loài hoa.
+ Làm rõ nghệ thuật kể chuyện và miêu tả của tác giả:
- Nhà thơ đã dùng biện pháp tu từ nhân hóa khiến người đọc liên tưởng những bông hoa với các em bé, cánh đồng hoa với trường học của các em bé.
→ Nghệ thuật nhân hóa nhấn mạnh vẻ đáng yêu và dễ thương của cả hoa và các em bé.
+ Đánh giá tác dụng của việc kể lại câu chuyện kết hợp với các chi tiết miêu tả trong đoạn thơ:
- Với bài thơ “Trường hoa” có thể thấy nhà thơ Ta-go rất yêu trẻ thơ, ông nâng niu, trân trọng những gì đẹp đẽ trong các em với một tấm lòng bao dung, độ lượng và cái nhìn thiết tha trìu mến.
– Kết đoạn: Nêu khái quát điều em tâm đắc về bài thơ (trong đó có nói tới đặc điểm nghệ thuật riêng của bài thơ đã được phân tích ở trên).
- Trẻ em hiện lên với tất cả sự ngây thơ, trong sáng, giàu tình cảm, thông minh và sáng tạo, như là những thiên sứ mang thông điệp yêu thương đến với mặt đất này.
2. Viết bài
Khi viết bài, các em cần lưu ý:
– Bám sát dàn ý đề viết đoạn.
– Thể hiện được cảm xúc chân thành của em về nội dung và hình thức trữ tình độc đáo của bài thơ.
– Trình bày đúng hình thức của đoạn văn: viết lùi đầu dòng từ đầu tiên của đoạn văn và chữ cái đầu của từ đó phải viết hoa; kết thúc đoạn văn bằng một dấu chấm câu. Các câu trong đoạn cần tập trung vào chủ đề chung, giữa các câu có sự liên kết. Đoạn văn khoảng 7 – 10 câu.
Đoạn văn mẫu tham khảo:
Ngay từ nhan đề “Trường hoa”, Rabindranath Tagore đã gợi mở cho người đọc nhiều liên tưởng thú vị: đó có thể là một ngôi trường ngập tràn hoa, một ngôi trường của các loài hoa, hay cũng chính là ngôi trường của những em bé đẹp đẽ, trong trẻo như hoa. Trong bài thơ, em bé trò chuyện với mẹ và kể một câu chuyện tưởng tượng đầy hấp dẫn về “ngôi trường hoa” nằm trong lòng đất, nơi các loài hoa cũng học tập và sinh hoạt như con người. Mùa mưa được xem là mùa nghỉ hè, khi ấy hoa bất chợt ùa lên mặt đất – như sân chơi rộng lớn – khoác lên mình những “bộ áo” rực rỡ sắc màu, vui đùa, nhảy múa hồn nhiên như những học sinh nhỏ tuổi. Đến chiều, khi hoa tàn và cánh hoa bay theo gió, em bé lại liên tưởng đó là lúc hoa tan học, vội vã trở về “ngôi nhà trên trời”, bởi ở đó có vòng tay mẹ đang chờ đón. Qua câu chuyện giàu chất mộng mơ ấy, em bé đã kín đáo bày tỏ tình yêu tha thiết dành cho mẹ, đồng thời thể hiện một tâm hồn ngây thơ, giàu trí tưởng tượng. Bằng biện pháp nhân hóa tinh tế, nhà thơ khiến những bông hoa trở nên gần gũi, sống động như những đứa trẻ, còn cánh đồng hoa hóa thành mái trường thân thương. Giữa hoa và trẻ em có nhiều nét tương đồng: đều tươi đẹp, rực rỡ, đầy sức sống; hoa rung rinh trong gió như trẻ thơ say sưa ca múa; hoa nở theo mùa như những khoảng thời gian vui chơi của tuổi học trò; và cánh hoa bay lên trời cũng giống như bước chân hăm hở của những đứa trẻ trở về bên mẹ sau một ngày dài. Chính nghệ thuật ấy đã làm nổi bật vẻ đáng yêu của cả hoa và trẻ em, đồng thời gửi gắm một cái nhìn trìu mến, nâng niu tuổi thơ. Qua “Trường hoa”, ta thấy được tình yêu sâu sắc của Tagore dành cho trẻ nhỏ – những “bông hoa” của cuộc đời, mang trong mình sự trong sáng, hồn nhiên và thông điệp yêu thương dành cho thế gian.
3. Chỉnh sửa bài viết
Rà soát, chỉnh sửa bài viết theo những gợi ý trong bảng sau:
| Yêu cầu | Gợi ý chỉnh sửa |
| Giới thiệu được nhan đề bài thơ, tên tác giả (nếu có) và cảm nhận chung của người viết. | – Nếu còn thiếu so với yêu cầu, hãy bổ sung. |
| Nêu được cảm xúc và ý kiến đánh giá về nét đặc sắc của bài thơ có sử dụng yếu tố tự sự và miêu tả. | – Sử dụng lại các câu hỏi ở mục tìm ý để biết được nội dung đoạn văn của em còn thiếu ý gì. Hãy bổ sung nếu có câu hỏi bị bỏ quên, chưa được trả lời. |
| Bảo đảm yêu cầu về chính tả và diễn đạt. | – Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu, sử dụng từ ngữ liên kết câu,…). Chỉnh sửa nếu phát hiện lỗi. |
