ĐỌC HIỂU (6 điểm):
Đọc văn bản sau:
QUÊ HƯƠNG
(Nguyễn Đình Huân)
Quê hương là một tiếng ve
Lời ru của mẹ trưa hè à ơi
Dòng sông con nước đầy vơi
Quê hương là một góc trời tuổi thơ
Quê hương ngày ấy như mơ
Tôi là cậu bé dại khờ đáng yêu
Quê hương là tiếng sáo diều
Là cánh cò trắng chiều chiều chân đê
Quê hương là phiên chợ quê
Chợ trưa mong mẹ mang về bánh đa
Quê hương là một tiếng gà
Bình minh gáy sáng ngân nga xóm làng
Quê hương là cánh đồng vàng
Hương thơm lúa chín mênh mang trời chiều
Quê hương là dáng mẹ yêu
Áo nâu nón lá liêu xiêu đi về
Quê hương nhắc tới nhớ ghê
Ai đi xa cũng mong về chốn xưa
Quê hương là những cơn mưa
Quê hương là những hàng dừa ven kinh
Quê hương mang nặng nghĩa tình
Quê hương tôi đó đẹp xinh tuyệt vời
Quê hương ta đó là nơi
Chôn rau cắt rốn người ơi nhớ về.
(Nguyễn Đình Huân, Quê hương)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Văn bản trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra hai đặc điểm giúp em xác định thể thơ ấy.
Câu 2. Nêu chủ đề của bài thơ.
Câu 3. Quê hương được so sánh với những hình ảnh nào? Em có nhận xét gì về những hình ảnh so sánh ấy?
Câu 4. Tác giả thể hiện tình cảm gì đối với quê hương qua 2 câu thơ:
Quê hương mang nặng nghĩa tình
Quê hương tôi đó đẹp xinh tuyệt vời
Câu 5. Bày tỏ suy nghĩ của em về ý nghĩa 2 câu thơ:
Quê hương ta đó là nơi
Chôn rau cắt rốn người ơi nhớ về.
Câu 6. Qua văn bản, tác giả muốn gửi gắm đến chúng ta thông điệp gì?
* GỢI Ý TRẢ LỜI:
Câu 1.
– Thể thơ: Lục bát.
– Hai đặc điểm nhận biết:
- Số câu, số chữ trong câu:
- Mỗi cặp câu gồm câu 6 chữ (lục) và câu 8 chữ (bát).
- Bài thơ không giới hạn số câu, có thể dài hoặc ngắn tùy nội dung.
- Cách gieo vần:
- Tiếng cuối câu lục vần với tiếng thứ 6 của câu bát.
- Tiếng cuối câu bát vần với tiếng thứ 6 của câu lục tiếp theo.
- Nhịp điệu:
- Câu lục thường ngắt nhịp 2/2/2 hoặc 3/3.
- Câu bát thường ngắt nhịp 2/2/2/2 hoặc 4/4.
Những đặc điểm này giúp lục bát vừa mượt mà, uyển chuyển, vừa giữ được âm hưởng truyền thống của thơ Việt.
Câu 2.
– Chủ đề: Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp quê hương, kỷ niệm tuổi thơ, gợi nhắc tình cảm gắn bó, nhớ thương nơi chôn rau cắt rốn, qua đó thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó, trân trọng và lòng tự hào sâu sắc của tác giả đối với quê hương.
Câu 3.
– Hình ảnh so sánh quê hương:
- Tiếng ve, lời ru của mẹ, dòng sông, góc trời tuổi thơ.
- Tiếng sáo diều, cánh cò, phiên chợ quê, tiếng gà, cánh đồng vàng, dáng mẹ, hàng dừa.
– Nhận xét: Những hình ảnh này rất gần gũi, đời thường nhưng giàu tính gợi cảm, giúp người đọc hình dung một quê hương bình yên, thân thương, ấm áp và đầy nghĩa tình.
Câu 4.
– Hai câu thơ: “Quê hương mang nặng nghĩa tình / Quê hương tôi đó đẹp xinh tuyệt vời”
→ Thể hiện tình cảm yêu thương sâu sắc, sự gắn bó, niềm tự hào và trìu mến của tác giả đối với quê hương; đồng thời nhấn mạnh quê hương là nơi gắn bó với kỷ niệm, tuổi thơ và tình người.
Câu 5.
– Hai câu thơ: “Quê hương ta đó là nơi / Chôn rau cắt rốn người ơi nhớ về”
→ Ý nghĩa: Nhắc nhở mỗi người rằng quê hương là nơi sinh ra, nuôi dưỡng và gắn bó máu thịt với chúng ta từ thuở nhỏ. Dù có đi xa, sống ở đâu, mỗi người vẫn cần trân trọng, nhớ về và giữ gìn tình cảm với nơi chôn rau cắt rốn, từ đó bồi đắp tình yêu quê hương sâu sắc và lòng biết ơn đối với nơi sinh thành.
Câu 6.
– Thông điệp tác giả gửi gắm: Quê hương là nguồn cội thiêng liêng đối với mỗi con người. Chúng ta cần biết yêu thương, trân trọng, tự hào, biết ơn quê hương và ra sức đóng góp, xây dựng quê hương ngày càng tươi đẹp.
