ĐỀ BÀI: Thất bại không bắt nguồn từ nghịch cảnh, mà từ thái độ và bản lĩnh của con người khi đứng trước nghịch cảnh | Ôn thi vào lớp 10
Trong hành trình trưởng thành, con người khó tránh khỏi những thử thách, biến cố và thất bại. Có người xem nghịch cảnh là lý do để buông xuôi, nhưng cũng có người coi đó là cơ hội để rèn luyện ý chí và bản lĩnh. Bởi vậy, có ý kiến cho rằng: “Thất bại không bắt nguồn từ nghịch cảnh, mà từ thái độ và bản lĩnh của con người khi đứng trước nghịch cảnh”
Từ suy nghĩ trên, em hãy viết một bài văn nghị luận xã hội (khoảng 600 chữ) trình bày quan điểm của mình về vai trò của thái độ sống tích cực và bản lĩnh vững vàng trước nghịch cảnh đối với thế hệ trẻ hiện nay, đồng thời đề xuất những giải pháp giúp người trẻ rèn luyện bản lĩnh để vượt qua khó khăn trong cuộc sống.
* DÀN BÀI CHI TIẾT:
I. MỞ BÀI: Nêu vấn đề
– Dẫn dắt: Trong hành trình trưởng thành, con người không thể tránh khỏi khó khăn, thử thách và cả những lần vấp ngã. Có người xem nghịch cảnh là lý do để buông xuôi, nhưng cũng có người coi đó là cơ hội để rèn luyện ý chí và bản lĩnh.
– Nêu quan điểm cá nhân: Bởi thế, tôi hoàn toàn đồng tình với ý kiến: “Thất bại không bắt nguồn từ nghịch cảnh, mà từ thái độ và bản lĩnh của con người khi đứng trước nghịch cảnh” bởi thái độ và bản lĩnh chính là yếu tố quyết định con người gục ngã hay trưởng thành.
– Đánh giá tính cấp thiết: Trong bối cảnh thế hệ trẻ hôm nay đối diện với nhiều áp lực học tập, công việc, cạnh tranh và biến động xã hội, việc rèn luyện thái độ sống tích cực và bản lĩnh vững vàng là vô cùng cần thiết.
II. THÂN BÀI: Giải quyết vấn đề
1. Giải thích
– Nghịch cảnh: Những khó khăn, biến cố, thử thách, thất bại xảy ra ngoài mong muốn trong cuộc sống.
– Thái độ: Cách nhìn nhận, suy nghĩ và phản ứng của con người trước hoàn cảnh.
– Bản lĩnh: Sự vững vàng, kiên định, dám đối diện và vượt qua khó khăn.
→ Ý nghĩa câu nói: Nghịch cảnh là yếu tố khách quan. Thành công hay thất bại phụ thuộc chủ yếu vào yếu tố chủ quan – thái độ và bản lĩnh của mỗi người. Câu nói khẳng định vai trò quyết định của thái độ và bản lĩnh trước nghịch cảnh.
2. Bàn luận, chứng minh
Vai trò của thái độ sống tích cực và bản lĩnh vững vàng trước nghịch cảnh đối với các bạn trẻ hiện nay:
Vai trò của thái độ sống tích cực và bản lĩnh vững vàng trước nghịch cảnh:
- Giúp người trẻ giữ vững niềm tin và tinh thần lạc quan, không gục ngã trước khó khăn.
- Tạo động lực để vượt qua thất bại, đứng dậy sau vấp ngã.
- Giúp rèn luyện ý chí, sự kiên trì và khả năng chịu áp lực trong học tập, công việc.
- Hình thành tư duy tích cực, biết nhìn thấy cơ hội trong thử thách.
- Tăng khả năng tự lập, tự chịu trách nhiệm với lựa chọn và hành động của bản thân.
- Giúp người trẻ kiểm soát cảm xúc, tránh rơi vào trạng thái bi quan, buông xuôi.
- Tạo nền tảng để phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và thích ứng với sự thay đổi nhanh của xã hội hiện đại.
- Góp phần xây dựng bản lĩnh cá nhân vững vàng, dám dấn thân, dám thử sức.
- Giúp mỗi người trưởng thành hơn sau mỗi thử thách, biến nghịch cảnh thành cơ hội hoàn thiện mình.
- Đóng góp vào việc hình thành một thế hệ trẻ năng động, kiên cường, có trách nhiệm với bản thân và xã hội.
Nếu không có thái độ sống tích cực và bản lĩnh vững vàng trước nghịch cảnh, các bạn trẻ có thể phải đối diện với những hệ quả:
- Dễ chán nản, buông xuôi khi gặp thất bại nhỏ trong học tập, công việc.
- Dễ mất phương hướng, đánh mất cơ hội phát triển.
- Hình thành lối sống tiêu cực, phụ thuộc, thiếu trách nhiệm.
- Hình thành tâm lí đổ lỗi cho hoàn cảnh, thiếu tinh thần trách nhiệm với bản thân.
- Mất niềm tin vào chính mình, giảm động lực phấn đấu.
- Dễ rơi vào trạng thái bi quan, căng thẳng, khủng hoảng tinh thần khi gặp áp lực.
- Thiếu khả năng chịu đựng và vượt qua thử thách, ngại khó, ngại khổ.
- Bỏ lỡ nhiều cơ hội phát triển và khẳng định bản thân.
- Dễ bị tác động tiêu cực bởi môi trường xung quanh, thiếu lập trường vững vàng.
- Khó thích nghi với xã hội nhiều biến động và cạnh tranh gay gắt.
- Nguy cơ hình thành lối sống phụ thuộc, yếu đuối, thiếu ý chí vươn lên.
- Về lâu dài, ảnh hưởng đến tương lai cá nhân và sự phát triển chung của xã hội.
→ Nhận định: Ý kiến hoàn toàn đúng đắn, là lời khuyên sâu sắc, là bài học bổ ích đối với thế hệ trẻ chúng ta, cần được nhận thức sâu sắc và có những giải pháp thiết thực, kịp thời trong việc giáo dục thế hệ trẻ hôm nay.
Đề xuất những giải pháp giúp các bạn trẻ rèn luyện bản lĩnh để vượt qua khó khăn trong cuộc sống:
* Từ bản thân người trẻ (giải pháp cốt lõi):
- Thay đổi nhận thức: Hiểu rằng khó khăn là điều tất yếu của trưởng thành; thất bại là bài học chứ không phải dấu chấm hết.
- Rèn luyện tư duy tích cực: Tập nhìn vào giải pháp thay vì chìm trong vấn đề; học cách tự động viên mình.
- Bước ra khỏi “vùng an toàn”: Chủ động trải nghiệm, thử sức với những thử thách mới để tăng khả năng chịu áp lực.
- Rèn tính kỷ luật và kiên trì: Đặt mục tiêu rõ ràng, theo đuổi đến cùng, không bỏ cuộc giữa chừng.
- Trang bị kỹ năng sống: Kỹ năng quản lý cảm xúc, giải quyết vấn đề, quản lý thời gian, giao tiếp.
- Chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình: Không đổ lỗi cho hoàn cảnh hay người khác.
- Chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần: Thể thao, đọc sách, thiền, giữ lối sống lành mạnh để tăng sức bền tâm lý.
* Từ gia đình:
- Giáo dục con tinh thần tự lập, không bao bọc quá mức.
- Làm gương về cách đối diện và vượt qua khó khăn.
- Động viên, khích lệ thay vì chỉ trích khi con thất bại.
* Từ nhà trường:
- Tăng cường giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng ứng phó với áp lực.
- Tạo môi trường học tập khuyến khích sáng tạo, chấp nhận sai lầm để học hỏi.
- Tổ chức hoạt động trải nghiệm, hoạt động xã hội để học sinh rèn bản lĩnh thực tế.
* Từ xã hội:
- Lan tỏa những tấm gương vượt khó, câu chuyện truyền cảm hứng.
- Xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, giảm áp lực thành tích cực đoan.
- Tạo cơ hội học tập, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng cho thanh niên.
* Giải pháp quan trọng nhất:
– Bản lĩnh không tự nhiên mà có, nó được hình thành qua rèn luyện, trải nghiệm và cách mỗi người lựa chọn đối diện với nghịch cảnh mỗi ngày. Các bạn trẻ phải thay đổi nhận thức và rèn luyện bản lĩnh từ chính bản thân mình.
- Các bạn cần nhận thức rõ rằng khó khăn là một phần tất yếu của trưởng thành, không phải điều bất công chỉ xảy ra với mình.
- Các bạn phải hiểu rằng thất bại là bài học, không phải dấu chấm hết.
- Các bạn hãy tập đối diện trực tiếp với vấn đề thay vì né tránh, đổ lỗi hay buông xuôi.
- Rèn luyện sự kiên trì, kỷ luật và tinh thần chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
- Chủ động đặt mục tiêu và từng bước vượt qua thử thách nhỏ để tăng sức bền ý chí.
– Vì sao đây là giải pháp quan trọng nhất? Bởi gia đình, nhà trường hay xã hội chỉ đóng vai trò hỗ trợ; còn thái độ và bản lĩnh là sự lựa chọn từ bên trong mỗi con người. Khi người trẻ thay đổi cách nghĩ, họ sẽ thay đổi cách làm; và khi cách làm thay đổi, kết quả cũng sẽ khác.
3. Bàn luận mở rộng (phản đề)
- Không phủ nhận rằng có những nghịch cảnh quá khắc nghiệt có thể khiến con người suy sụp.
- Tuy nhiên, điều làm nên giá trị con người chính là khả năng đứng dậy sau vấp ngã.
- Phê phán lối sống bi quan, đổ lỗi, thiếu trách nhiệm.
- Khẳng định: Nghịch cảnh là “phép thử” của ý chí và bản lĩnh.
4. Rút ra bài học
- Thất bại không đáng sợ; đáng sợ là mất niềm tin và ý chí.
- Nghịch cảnh là cơ hội để hoàn thiện bản thân.
- Luôn giữ tinh thần tích cực.
- Không ngừng học hỏi, rèn luyện bản lĩnh.
- Sẵn sàng đối diện thử thách.
- Biến khó khăn thành động lực trưởng thành.
III. KẾT BÀI: Khẳng định vấn đề
– Khẳng định lại: Thái độ và bản lĩnh quyết định cách con người vượt qua nghịch cảnh.
– Liên hệ bản thân: Tự nhắc nhở phải sống mạnh mẽ, kiên trì, không lùi bước trước khó khăn, sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.
– Lời kêu gọi: Thế hệ trẻ hãy rèn luyện ý chí, nuôi dưỡng tinh thần tích cực để làm chủ tương lai.
– Khẳng định niềm tin: Tôi tin rằng, khi có thái độ sống tích cực và bản lĩnh vững vàng, nghịch cảnh sẽ trở thành bệ phóng cho thành công.
* Lưu ý khi làm bài:
Đề bài thuộc thuộc kiểu bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết trong đời sống xã hội | Lớp 9
Khi làm bài, HS cần xác định đúng trọng tâm: bàn về vai trò của thái độ và bản lĩnh chứ không sa vào kể lể khó khăn.
Phần giải thích phải ngắn gọn, làm rõ các khái niệm then chốt; phần phân tích cần gắn với thực tế thế hệ trẻ hiện nay. Đặc biệt, giải pháp phải cụ thể, khả thi và nhấn mạnh sự thay đổi từ chính bản thân người trẻ.
Bài viết cần lập luận chặt chẽ, tránh chung chung, đảm bảo bố cục rõ ràng và kết bài có thông điệp tích cực.
