Đọc văn bản sau:
SỰ TÍCH NGŨ HÀNH SƠN
Ngày xưa, có một ông cụ già sống một thân một mình trong một túp lều con trên bãi biển vắng. Một hôm, tự nhiên ngoài biển khơi có một vùng sóng gió nổi lên dữ dội làm bầu trời tối mịt. Hồi lâu có một con giao long rất lớn ngoi vào bờ, đẻ một quả trứng lớn. Sau đó, giao long lại trườn xuống biển đi mất.
Một lát sau, có một con rùa vàng to lớn từ ngoài khơi xuất hiện và đào đất chôn trứng vào bãi cát. Rùa giới thiệu là thần Kim Quy rồi bảo với ông lão phải chăm sóc quả trứng của Long Quân cho cẩn thận. Đồng thời, để phòng vệ, thần Kim Quy ban cho ông lão một cái móng thần kỳ.
Thời gian trôi qua, quả trứng càng ngày càng lớn. Một hôm, gian lều của ông cụ bị những tên vô lại đốt cháy. Ông cụ cầu cứu móng rùa. Bỗng nhiên, trong lòng trứng hiện ra một cái hang đá có đủ giường chiếu sẵn sàng. Ông già vừa đặt mình xuống là ngủ thiếp ngay.
Giữa lúc đó thì một cô gái bé từ trong lòng trứng ra đời bên cạnh giường của ông già. Sữa ở mạch đá trong hang chảy ra nuôi cô gái bé lớn lên như thổi. Hàng ngày có những con khỉ hái hoa quả đến cho cô ăn, có những con chim cu tha bông đến dệt cho cô mặc.
Ông già ngủ một giấc dài tỉnh dậy lấy làm kinh ngạc khi thấy một thiếu nữ xinh đẹp ngồi bên cạnh mình, còn quả trứng bị vỡ thành 5 mảnh, biến thành 5 hòn núi đá to lớn, cỏ cây đã rậm rạp, chim chóc thú vật nhộn nhịp.
Từ đây, ông già dạy dỗ, săn sóc cô gái của Long Quân như con ruột của mình. Ngoài ra, hai người còn dốc lòng làm việc thiện, cứu chữa dân nghèo.
Sau đó chẳng bao lâu, nhà vua nghe tin có nàng tiên xinh đẹp, bèn sai quan quân mang lễ vật đến cầu hôn và cưới cô gái về làm vợ. Còn ông già cưỡi lên lưng rùa đi biệt.
(Nguyễn Đổng Chi, Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, NXB Trẻ 2019).
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1: Văn bản Sự tích Ngũ Hành Sơn thuộc thể loại gì? Dựa vào những đặc điểm nào để nhận biết thể loại này?
Câu 2: Văn bản được kể bằng ngôi thứ mấy? Việc dùng ngôi kể này có tác dụng gì đối với câu chuyện?
Câu 3: Ai là nhân vật chính trong truyện? Hãy nêu vai trò của các nhân vật: ông cụ, cô gái, thần Kim Quy, giao long.
Câu 4: Quả trứng của Long Quân được chăm sóc như thế nào? Ông lão đã sử dụng “móng thần kỳ” ra sao để bảo vệ quả trứng?
Câu 5: Tại sao quả trứng lại biến thành 5 hòn núi đá? Hiện tượng này mang ý nghĩa gì trong câu chuyện?
Câu 6: Truyện muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì? Hãy nêu ít nhất 2 bài học mà em rút ra từ câu chuyện.
* Gợi ý trả lời:
Câu 1: Văn bản Sự tích Ngũ Hành Sơn thuộc thể loại gì? Dựa vào những chi tiết nào trong truyện để nhận biết thể loại này?
– Thể loại: Truyện cổ tích.
– Căn cứ xác định:
- Có yếu tố kỳ ảo: giao long, thần Kim Quy, quả trứng thần kỳ, hang đá bí ẩn, núi đá biến ra từ trứng.
- Mở đầu “Ngày xưa…”, kết thúc có hậu: cô gái được nhà vua cưới, ông già sống an yên.
- Truyện truyền tải giá trị đạo đức, nhấn mạnh lòng nhân hậu, chăm sóc người khác.
Câu 2: Văn bản được kể bằng ngôi thứ mấy? Việc dùng ngôi kể này giúp gì cho người đọc hiểu câu chuyện?
– Ngôi kể: Ngôi thứ ba.
– Tác dụng:
- Người kể đứng ngoài câu chuyện, kể khách quan, toàn cảnh.
- Giúp câu chuyện dễ hiểu, phổ quát, người đọc có thể hình dung rõ các sự kiện và hành động của nhân vật.
Câu 3: Ai là nhân vật chính trong truyện? Hãy nêu vai trò của các nhân vật phụ: ông cụ, cô gái, thần Kim Quy, giao long.
– Nhân vật chính: Cô gái sinh ra từ quả trứng của Long Quân.
– Vai trò của các nhân vật phụ:
- Ông cụ: chăm sóc, dạy dỗ cô gái, sống nhân hậu, làm việc thiện.
- Thần Kim Quy: giúp ông cụ bảo vệ quả trứng, ban móng thần kỳ.
- Giao long: đẻ quả trứng của Long Quân, khởi đầu câu chuyện.
Câu 4: Quả trứng của Long Quân được chăm sóc và bảo vệ như thế nào? Ông lão đã dùng “móng thần kỳ” ra sao để giúp quả trứng an toàn?
– Cách chăm sóc: Ông lão cẩn thận giữ quả trứng, coi như báu vật.
– Dùng móng thần kỳ: Khi lều bị đốt, ông lão cầu cứu móng thần kỳ, tạo ra hang đá trong lòng trứng để che chở an toàn cho mình và quả trứng.
Câu 5: Tại sao quả trứng lại vỡ ra và biến thành 5 hòn núi đá? Hiện tượng này muốn nhắn nhủ điều gì trong truyện?
– Nguyên nhân: Quả trứng vỡ khi cô gái bé ra đời và lớn lên.
– Ý nghĩa: 5 hòn núi đá tượng trưng cho sự kỳ diệu, quyền năng của thiên nhiên, đồng thời giải thích nguồn gốc Ngũ Hành Sơn trong thực tế, kết hợp giữa truyền thuyết và địa lý.
Câu 6: Truyện muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì? Hãy nêu ít nhất 2 bài học mà em rút ra từ câu chuyện.
– Thông điệp: Truyện muốn gửi gắm đến người đọc những giá trị đạo đức về lòng nhân hậu, chăm sóc và bảo vệ người khác, cũng như tầm quan trọng của việc làm việc thiện và sống lương thiện.
– Bài học rút ra:
- Cần sống tử tế, nhân hậu, biết quan tâm và giúp đỡ người khác.
- Phải kiên nhẫn, cẩn trọng trong công việc và bảo vệ những điều quý giá.
- Những hành động tốt đẹp và lòng hiếu thảo sẽ được đền đáp xứng đáng.
