Đọc văn bản sau:
MẸ
(Trần Quốc Minh)
Lặng rồi cả tiếng con ve,
Con ve cũng mệt vì hè nắng oi.
Nhà em vẫn tiếng ạ ời,
Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.
Lời ru có gió mùa thu,
Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về.
Những ngôi sao thức ngoài kia,
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.
Đêm nay con ngủ giấc tròn,
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Mẹ, Trần Quốc Minh, Theo Thơ chọn với lời bình, NXB GD, 2002, tr 28 – 29)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra hai đặc điểm để khẳng định bài thơ trên được viết theo thể thơ lục bát.
Câu 2. Nêu đề tài và chủ đề của bài thơ.
Câu 3. Xác định và nêu nghĩa một yếu tố Hán Việt có trong 2 câu thơ sau:
“Lời ru có gió mùa thu,
Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về”
Câu 4. Em hiểu gì về ý nghĩa hai câu thơ:
“Những ngôi sao thức ngoài kia,
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con”
Câu 5. Nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp so sánh trong hai câu thơ sau:
“Đêm nay con ngủ giấc tròn,
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”
Câu 6. Từ ý nghĩa của bài thơ, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì?
* GỢI Ý TRẢ LỜI:
Câu 1. Chỉ ra hai đặc điểm để khẳng định bài thơ trên được viết theo thể thơ lục bát.
– Hai đặc điểm khẳng định bài thơ trên được viết theo thể thơ lục bát:
+ Số câu, số tiêng: Mỗi cặp câu có 1 câu 6 tiếng (câu lục) và 1 câu 8 tiếng (câu bát)
+ Cách gieo vần:
- Tiếng thứ 6 của câu lục gieo vần với tiếng thứ 6 của câu bát: ve – hè; ời – ngồi,…
- Tiếng thứ 8 của câu bát gieo vần với tiếng thứ 6 của câu lục: oi – ời; ru – thu,….
+ Cách ngắt nhịp:
- Câu lục: nhịp 2/2/2; 3/3
- Câu bát: 2/2/2/2; 4/4
Câu 2. Nêu đề tài và chủ đề của bài thơ.
– Đề tài: tình cảm gia đình, tình mẹ.
– Chủ đề: Bài thơ ca ngợi tình yêu thương thầm lặng, sự hi sinh bền bỉ và bao dung của người mẹ dành cho con suốt cuộc đời; qua đó thể hiện tình cảm yêu thương, trân trọng, biết ơn sâu sắc của tác giả đối với mẹ và tình mẫu tử thiêng liêng.
Câu 3. Xác định và nêu nghĩa một yếu tố Hán Việt có trong 2 câu thơ sau:
“Lời ru có gió mùa thu,
Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về”
– Yếu tố Hán Việt: “thu”
– Nghĩa: mùa thu – một mùa trong năm
Câu 4. Em hiểu gì về ý nghĩa hai câu thơ:
“Những ngôi sao thức ngoài kia,
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con”
– Ý nghĩa: những ngôi sao sáng trên bầu trời nó sáng tự nhiên. Còn mẹ thức là vì con, vì tình yêu dành cho con, vì trách nhiệm của mẹ đối với con → tình mẹ dành cho con vô cùng thiêng liêng, nó luôn tỏa sáng, nó vô hạn, vô điều kiện.
Câu 5. Nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp so sánh trong hai câu thơ sau:
“Đêm nay con ngủ giấc tròn,
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”
– Tác dụng:
- So sánh mẹ với ngọn gió → tình mẹ mát lành, vô tận, êm ả,…
- Tác dụng: làm nổi bậc, tô đậm vai trò của mẹ trong cuộc đời con: nuôi dưỡng, che chở, nâng đỡ, đồng hành cùng con trong suốt cuộc đời.
Câu 6. Từ ý nghĩa của bài thơ, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì?
– Thông điệp:
- Nhận thức: tình mẹ thiêng liêng, vô hạn, mẹ hi sinh cả cuộc đời vì con mà không đòi hỏi gì. Không có mẹ là bất hạnh lớn nhất trong cuộc đời.
- Hành động: yêu thương, trân trọng, tự hào, ghi nhớ công ơn của mẹ. Chăm chỉ học tập, biết vâng lời, sống hiếu thảo, không làm điều sai trái khiến mẹ buồn lòng,….
Xem bài phân tích: Phân tích bài thơ MẸ (Trần Quốc Minh) | Lớp 9
