Kể chuyện sáng tạo: SỰ TÍCH DƯA HẤU | Lớp 9
Trong cuộc sống, lao động luôn là nguồn gốc của mọi của cải vật chất và những giá trị tốt đẹp tinh thần. Chính bàn tay và trí óc của con người đã tạo nên sự no đủ, biến những khó khăn thành cơ hội và dựng xây cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Nhận thức được điều ấy, cha ông ta đã gửi gắm bài học quý báu ấy vào nhiều câu chuyện dân gian, trong đó Sự tích dưa hấu là một minh chứng tiêu biểu. Câu chuyện không chỉ giải thích nguồn gốc của loài dưa ngọt mát, mà còn ca ngợi tinh thần lao động kiên trì, sáng tạo giúp con người vượt qua nghịch cảnh để làm chủ số phận.
Ngày xưa, có một chàng trai tên Mai An Tiêm. Dù xuất thân nghèo khó, chàng lại rất giỏi giang, tháo vát, siêng năng, việc gì cũng thông thạo. Chính sự tài trí ấy khiến Vua Hùng để mắt tới, trọng dụng và gả cho chàng cô con gái nuôi hiền dịu.
Nhờ chăm chỉ lao động, chẳng mấy chốc An Tiêm trở nên giàu có. Lời ăn tiếng nói của chàng lúc nào cũng khiêm nhường khiến nhiều người nể phục, nhưng cũng khiến kẻ xấu ganh ghét.
Một lần, nghe người ta khen mình được hưởng phúc lớn, An Tiêm khiêm nhường nói:
– Nhờ chịu thương chịu khó mà nên. Chứ may mắn chẳng tự nhiên đến.
Chàng đâu biết, lời nói ngay thật lọt đến tai kẻ đầy lòng ghen ghét, lại mưu mô, xảo trá, hắn tâu lên nhà vua rằng An Tiên kiêu căng, tự phụ, tự cho mình là tài giỏi, sống vô ơn, coi thường lộc vua. Hắn nói của cải mình có là do trời đất ban, chứ chẳng phải nhờ ơn vua.
Vua Hùng nghe lời, gièm pha, tức giận quát:
– Nếu nó cho rằng nhờ sức mình mà có được tất cả, vậy hãy để nó tự lo trên đảo hoang!
An Tiêm nghe lệnh đày mà tim chợt thắt lại. Chàng nhìn vợ – đôi mắt nàng ngấn lệ, bàn tay run run nắm lấy tay chàng. “Ta đã làm gì sai? Chỉ muốn sống bằng sức mình thôi mà…” – chàng tự hỏi, nhưng nỗi oan chẳng thể giải thích.
Ngày đặt chân lên đảo, gió biển rát như dao, bãi cát trải dài đến tận cuối trời. Tất cả chỉ là hoang vu và im lặng. Vợ An Tiêm nhìn bốn phía, giọng nghẹn lại:
– Chúng ta chết ở đây mất thôi.
Trong lòng chàng cũng chao đảo. Một nỗi sợ mơ hồ tràn đến, lạnh như hơi gió biển. Nhưng rồi chàng tự trấn an mình:
– Không được gục ngã. Ta ngã, nàng sẽ ra sao? Nếu trời đã đưa mình đến đây, ắt phải có đường sống.
Chàng quay sang vợ, giọng kiên định hơn cả chính nỗi lòng đang run rẩy:
– Trời luôn có mắt. Nàng đừng lo. Trời luôn có mắt. Ta còn đôi tay, còn nhau – thế là đủ để sống.
Thế là hai người dựng chòi bằng cây dại, tìm vũng nước ngọt trong hốc đá để uống, rồi bứt dây đan rọ, bẫy chim, đánh cá… Lại tìm rau dại, quả rừng để làm thức ăn qua ngày. Sự vất vả đè nặng lên vai nhưng không đè được ý chí của họ. Đêm đến, khi ngọn lửa bập bùng soi lên gương mặt vợ, An Tiêm thầm nghĩ:
– Chỉ cần nàng bình an, ta chịu khổ mấy cũng được.
Một buổi trưa, An Tiêm đang dạo trên bờ biển thì bỗng có đàn chim đen bay đến. Chúng tranh nhau ăn một quả gì đó. Thấy lạ, chàng vội chạy đến. Đàn chim bay mất, chỉ còn trên cát mấy hạt màu đen.
An Tiêm cúi xuống nhặt, tay xoay xoay những hạt nhỏ trong lòng bàn tay. Một linh cảm lạ lùng dội lên trong chàng:
– Thứ chim ăn được ắt người cũng ăn được. Ta thử đem hạt này về trồng, biets đâu có thể dùng được.
Chàng đem những hạt ấy chôn xuống vùng đất cát ẩm rồi vây rào cẩn thận. Ít lâu sau, hạt nảy mầm, mọc ra một loại cây bò lan, xanh um cả bãi cát. Rồi cây ra quả. Hoá ra, đó là một loại dưa ruột đỏ tươi, hạt đen nhánh, vị ngạt và thanh mát. Từ hôm đó, hai vợ chồng cố trồng thêm thật nhiều dưa làm thức ăn, không còn lo đói nữa.
Một hôm, có chiếc thuyền đánh cá đi lạc ra đảo. Mai An Tiêm tiếp đãi cẩn thận, giúp người trên thuyền sửa buồm lái để trở về, không quên gửi tặng dưa để người ở đất liền nếm thử và mang theo ăn trên đường trở về. Vượt qua bao sóng gió, những người ấy cũng về với đất liền. Họ kể cho mọi người nghe những gì học đã trải qua, lấy quả lạ để mọi người nếm thử.
Không ngờ, chính những trái dưa ấy khiến cả vùng ven biển xôn xao. Tiếng đồn lan xa, tàu buôn tìm đến tấp nập đổi hàng lấy dưa. Ngày nào trên đảo cũng vang tiếng người cười nói, nắng chiếu lên ruộng dưa xanh rờn như phủ cả bầu trời hi vọng.
Từ ngày đày gia đình An Tiêm ra đảo hoang, nhà vua cũng thấy ăn năn. Một hôm, Vua Hùng sai người ra đảo dò xét xem An Tiêm sống thế nào. Khi sứ thần bước lên đảo, ông cứ tưởng sẽ thấy cảnh tiêu điều nhưng trước mắt ông là một vùng trù phú đến ngỡ ngàng: những luống dưa bạt ngàn, lấp lánh trong nắng; vợ chồng An Tiêm bận rộn nhưng ánh mắt rạng rỡ.
Sứ thần về kể lại. Vua Hùng lặng đi rất lâu. Trong lòng ngài hiện lên sự ân hận:
– Ta đã nghi oan người trung thực. Chính kẻ có tài, có đức mới chịu được thử thách lớn.
Nói rồi liền sai người dong thuyền ra đảo đón gia đình An Tiêm về. Ngày vợ chồng An Tiêm trở lại kinh thành, dân chúng đứng hai bên đường reo vui, nhưng trong lòng chàng chỉ lặng lẽ nhìn những hạt dưa trong chiếc túi vải cũ. Những hạt giống nhỏ bé ấy đã từng cứu sống họ giữa hoang đảo, và bây giờ, chúng lại là thứ kết nối chàng với quê hương sau bao giông bão đời người.
Vua Hùng bước xuống bậc thềm, ánh mắt không còn là sự nghiêm khắc của bậc đế vương mà là cái nhìn thấu hiểu hiếm có của một người từng lầm lỡ. Ngài chậm rãi nói:
– Ta từng nghĩ con ngạo mạn. Nhưng hóa ra, lòng tự tin của con không phải là lời thách thức, mà là lời hứa với chính mình. Hôm nay, ta cảm ơn con đã giữ trọn lời hứa ấy.
An Tiêm cúi đầu, giọng trầm và chắc:
– Thần chỉ nghĩ rằng: con người có thể mất tất cả, nhưng nếu còn niềm tin và bàn tay lao động, thì vẫn có thể gây dựng lại từ đầu.
Vua Hùng gật đầu, và từ ánh mắt của các quan, các tướng trên triều, người ta thấy một sự kính phục dành cho chàng trai từng bị đày ra đảo hoang.
Từ đó, hạt dưa đỏ được gieo khắp những vùng đất khô cằn nhất nước. Màu xanh của dây leo như phủ lên đất đai một lớp niềm tin mới. Những quả dưa ruột đỏ như sắc son, để khi bổ ra, ai cũng nhớ đến trái tim bền bỉ của An Tiêm – người đã dạy dân rằng không có vùng đất nào mãi mãi hoang vu, chỉ có con người bỏ cuộc mới khiến đất hoang.
Truyền thuyết kể rằng, mỗi độ hè về, khi mặt trời đứng bóng, giữa tiếng gió sông Đáy thổi qua ruộng đồng, người ta vẫn nghe vang đâu đó lời An Tiêm thuở xưa: Điều quý nhất không phải là vật ban tặng, mà là sức mạnh để tự mình tạo ra nó.
Và thế là, qua bao thế hệ, quả dưa hấu không chỉ là thức quả ngọt lành của mùa hè, mà còn là biểu tượng của niềm tin, của ý chí vươn lên, của những con người dám đứng thẳng giữa bão giông cuộc đời.
Câu chuyện Sự tích dưa hấu để lại cho chúng ta bài học sâu sắc về giá trị của lao động. Chính sự kiên trì, không đầu hàng số phận và quyết tâm làm việc đã giúp Mai An Tiêm vượt qua thử thách, biến hoang đảo thành nơi tràn đầy sự sống. Qua đó, cha ông muốn nhắc nhở rằng: chỉ có lao động mới tạo ra của cải, đem lại hạnh phúc và giúp con người đứng vững giữa phong ba cuộc đời. Khi biết dựa vào chính đôi tay và trí tuệ của mình, mỗi người đều có thể làm chủ tương lai và gặt hái những “quả ngọt” xứng đáng.
