Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
QUÊ HƯƠNG
(1) Quê hương giản dị chẳng đâu xa
Bãi mía vườn rau với ruộng cà
Khóm trúc bờ đê chiều nhạt nắng
Dập dờn sóng lúa chạy la đà
(2) Quê hương mộc mạc chẳng kiêu sa
Mái lá đơn sơ dưới nắng tà
Khói toả lam chiều thơm gạo mới
Du dương tiếng gió hát ngân nga
(3) Quê hương sách sử đã in ra
Một dải cong cong khảm ngọc ngà
Núi đá chênh vênh bên biển lớn
Rừng xanh suối mát trải muôn hoa
(4) Quê hương êm ả những lời ca
Điệu Bắc Nam ai thật mặn mà
Xứ Huế Trường Tiền thôn Vỹ Dạ
Ai nghe thấy tiếng cũng mơ ra
(5) Quê hương nhuộm đỏ bởi phù sa
Chín nhánh rồng bay tạo vóc ngà
Vựa lúa phì nhiêu xanh bát ngát
Đàn cò trắng lượn phía trời xa
(6) Quê hương mãi mãi ở trong ta
Dẫu có tha phương biệt mái nhà
Đất Tổ là gì ai cũng hiểu …
Như là … chỉ một Mẹ và Cha!
(Trúc Quỳnh)
Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra đặc điểm nhận biết về cách gieo vần, ngắt nhịp của thể thơ đó qua văn bản trên.
Câu 2. Nêu chủ đề của bài thơ? Căn cứ vào đâu em xác định như vậy?
Câu 3. Trong hai khổ thơ (1) và (2), quê hương được gợi tả qua những từ ngữ nào?
Câu 4. Khổ thơ (3) gợi nhắc đến những yếu tố lịch sử, địa lí nào của quê hương? Qua đó, tác giả muốn thể hiện điều gì?
Câu 5. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp điệp ngữ được sử dụng trong bài thơ.
Câu 6. Qua khổ thơ (6), em hiểu như thế nào về ý nghĩa của quê hương đối với mỗi con người? Từ đó, hãy nêu một việc làm cụ thể của bản thân để thể hiện tình yêu và trách nhiệm với quê hương.(trình bày từ 100 đến 150 chữ)
* GỢI Ý TRẢ LỜI:
Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra đặc điểm nhận biết về cách gieo vần, ngắt nhịp của thể thơ đó qua văn bản trên.
– Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt biến thể (thất ngôn) – mỗi dòng có 7 chữ.
– Đặc điểm nhận biết qua văn bản:
- Mỗi câu gồm 7 tiếng: “Quê hương / giản dị / chẳng đâu xa” (7 tiếng).
- Gieo vần chân ở cuối các câu trong mỗi khổ: xa – cà – la đà (khổ 1), sa – tà – ngân nga (khổ 2)…
- Nhịp thơ thường ngắt 3/4 hoặc 4/3, tạo âm điệu nhẹ nhàng, cân đối.
Câu 2. Nêu chủ đề của bài thơ? Căn cứ vào đâu em xác định như vậy?
– Chủ đề: Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp bình dị, giàu truyền thống và thiêng liêng của quê hương; đồng thời khẳng định quê hương luôn ở trong trái tim mỗi con người.
– Căn cứ xác định:
- Nhan đề “Quê hương”.
- Hình ảnh xuyên suốt các khổ thơ đều hướng về cảnh sắc, con người, lịch sử, địa lí của quê hương.
- Khổ cuối khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của quê hương như “Mẹ và Cha”.
Câu 3. Trong hai khổ thơ (1) và (2), quê hương được gợi tả qua những từ ngữ nào?
– Trong khổ (1) và (2), quê hương được gợi tả qua những từ ngữ, hình ảnh:
- Bãi mía, vườn rau, ruộng cà, khóm trúc, bờ đê, sóng lúa
- Mái lá đơn sơ, khói tỏa lam chiều, thơm gạo mới, tiếng gió ngân nga
– Những hình ảnh này gợi nên một quê hương mộc mạc, thanh bình, gần gũi.
Câu 4. Khổ thơ (3) gợi nhắc đến những yếu tố lịch sử, địa lí nào của quê hương? Qua đó, tác giả muốn thể hiện điều gì?
– Khổ (3) gợi nhắc đến:
- Yếu tố lịch sử: “sách sử đã in ra” (truyền thống lâu đời).
- Yếu tố địa lí: “một dải cong cong” (hình dáng đất nước Việt Nam), núi đá, biển lớn, rừng xanh, suối mát.
– Qua đó, tác giả thể hiện niềm tự hào về quê hương – đất nước giàu đẹp, có bề dày lịch sử và cảnh quan hùng vĩ.
Câu 5. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp điệp ngữ được sử dụng trong bài thơ.
– Biện pháp điệp ngữ: lặp lại cụm từ “Quê hương” ở đầu mỗi khổ thơ.
– Tác dụng:
- Nhấn mạnh chủ đề của bài thơ.
- Tạo nhịp điệu ngân nga, tha thiết.
- Thể hiện tình cảm sâu nặng, dạt dào của tác giả đối với quê hương.
Câu 6. Qua khổ thơ (6), em hiểu như thế nào về ý nghĩa của quê hương đối với mỗi con người? Từ đó, hãy nêu một việc làm cụ thể của bản thân để thể hiện tình yêu và trách nhiệm với quê hương.(trình bày từ 100 đến 150 chữ)
– Khổ thơ (6) khẳng định quê hương luôn hiện hữu trong trái tim mỗi con người, dù đi đâu xa vẫn không thể quên nguồn cội.
– Quê hương thiêng liêng như “Mẹ và Cha” – là nơi ta sinh ra, lớn lên và được nuôi dưỡng bằng tình yêu thương. Vì vậy, mỗi người cần trân trọng và gìn giữ những giá trị tốt đẹp của quê hương mình. Với bản thân em, việc học tập chăm chỉ, rèn luyện đạo đức và giữ gìn môi trường sống xanh – sạch – đẹp chính là cách thiết thực để thể hiện tình yêu và trách nhiệm đối với quê hương.
