Phân tích tác phẩm thơ lớp 8
* Hướng dẫn làm bài:
I. Mở bài:
– Giới thiệu thông tin về tác giả, tác phẩm: Bài thơ …… là sáng tác tiêu biểu của nhà thơ…..
– Khái quát ý kiến về nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm (nêu định hướng bài viết): Bằng giọng thơ trữ tình, sâu lắng , những hình ảnh thơ giàu ý nghĩa biểu tượng, bài thơ đã thể hiện sâu sắc….. (chủ đề bài thơ).
II. Thân bài:
1. Phân tích, đánh giá các khía cạnh nội dung chủ đề
a. Phân tích, đánh giá khía cạnh thứ nhất của chủ đề
→ Làm rõ luận điểm bằng các lí lẽ + bằng chứng → Khái quát ý nghĩa, thông điệp.
b. Khía cạnh thứ hai của chủ đề
→ Làm rõ luận điểm bằng các lí lẽ + bằng chứng → Khái quát ý nghĩa, thông điệp.
…………..
* Gợi ý: HS tập trung làm rõ:
– Nêu được đề tài, chủ đề của bài thơ:
+ Bài thơ viết về điều gì, đối tượng nào trong đời sống (thiên nhiên, con người, tình cảm gia đình, quê hương, đất nước,…).
+ Ý nghĩa hoặc thông điệp mà truyện gửi đến người đọc.
Ví dụ: Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp của quê hương… Qua đó nhắc nhở người đọc phải biết trân trọng, yêu thương, gắn bó với quê hương, nguồn cội.
– Phân tích các hình ảnh, chi tiết tiêu biểu: Những hình ảnh, chi tiết nổi bật trong bài thơ góp phần thể hiện chủ đề bài thơ.
– Phân tích tình cảm, cảm xúc của tác giả: Những cảm xúc, tâm trạng được thể hiện trong bài thơ (yêu thương, tự hào, xúc động, nhớ thương,…). Chỉ ra sự thay đổi hoặc phát triển của cảm xúc trong bài thơ.
– Nhận xét, đánh giá: ý nghĩa tư tưởng, thông điệp của bài thơ đối với người đọc. Giá trị nhân văn hoặc bài học mà bài thơ gợi ra.
2. Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật
– Đặc sắc nghệ thuật thứ nhất
→ Làm rõ luận điểm bằng các lí lẽ + bằng chứng → Làm rõ giá trị thẩm mĩ của biện pháp nghệ thuật.
– Đặc sắc nghệ thuật thứ hai
→ Làm rõ luận điểm bằng các lí lẽ + bằng chứng → Làm rõ giá trị thẩm mĩ của biện pháp nghệ thuật.
• ……….
* Gợi ý: HS tập trung làm rõ các đặc sắc nghệ thuật sau:
– Nêu đặc sắc về thể thơ, kết hợp nhận xét cách gieo vần và nhịp điệu → Cách gieo vần linh hoạt, hài hòa, tạo âm hưởng cho bài thơ. Nhịp thơ chậm rãi, nhẹ nhàng, góp phần thể hiện cảm xúc….
– Nhận xét, đánh giá về từ ngữ: giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, gợi hình, gợi cảm, cô đọng. Sử dụng từ láy, từ gợi hình, gợi cảm làm tăng sức biểu đạt. Mộc mạc, gần gũi, dễ hiểu,…
– Nhận xét, đánh giá về hình ảnh: độc đáo, giàu sức gợi, giúp người đọc dễ hình dung và cảm nhận sâu sắc (nội dung chủ đề). Hình ảnh thiên nhiên, con người, biểu tượng mang ý nghĩa sâu sắc.
– Nhận xét, đánh giá hiệu quả sử dụng các biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ, tương phản đối lập,… (nêu cụ thể biện pháp tu từ có trong bài thơ) → giúp tăng tính biểu cảm và làm nổi bật nội dung bài thơ.
– Nhận xét, đánh giá giọng điệu và cảm xúc: tha thiết, trầm lắng, vui tươi, tự hào, xúc động… → bộc lộ rõ tình cảm, cảm xúc của tác giả.
– Nhận xét, đánh giá cách sắp xếp các khổ thơ: hình ảnh, ý thơ hợp lí, làm nổi bật chủ đề của bài thơ → dựa vào mạch vận động cảm xúc của bài thơ
III. Kết bài:
– Khẳng định lại ý kiến/quan điểm của người viết về nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.
– Nêu cảm nhận, suy nghĩ, bài học của bản thân khi đọc tác phẩm hoặc tác động của tác phẩm đến đời sống của người viết.
