Đọc hiểu về tinh thần tự học

“Cái thú tự học cũng giống cái thú đi chơi bộ ấy. Tự học cũng là một cuộc du lịch, du lịch bằng trí óc, một cuộc du lịch say mê gấp trăm du lịch bằng chân, vì nó là du lịch trong không gian lẫn thời gian. Những sự hiểu biết của loài người là một thế giới mênh mông. Kể làm sao được những vật hữu hình và vô hình mà ta sẽ thấy trong cuộc du lịch bằng sách vở?

[…] Tự học còn là một thú vui rất thanh nhã, nó nâng cao tâm hồn ta lên. Ta thấy như tự bắc được một cái cầu giữa tâm hồn ta và tâm hồn các danh nhân trong muôn thuở.

Chắc bạn còn nhớ lời của Von-te: “Người siêng học lần lần tự khoác cho mình một cái tôn vọng mà chức tước, của cải đều không cho được”. […]

Thiêng liêng thay sự tự học! Mỗi lần vào một thư viện công cộng, tôi đều có cảm giác rờn rợn mà lâng lâng như vào một tòa đền […]. Ở đây không có hương, không có trầm nhưng có hàng chục, hàng trăm người đang tụng niệm, vì đọc sách có khác chi tụng kinh và sách vở nào đứng đắn mà chẳng là một cuốn kinh?”

(Nguyễn Hiến Lê, Tự học – một nhu cầu thời đại, NXB Văn hóa – thông tin, Hà Nội, 2003 – Trích theo Ngữ Văn 11 – Tập một – NXB GD 2009, tr 212)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Đoạn trích bàn về vấn đề gì?

Câu 2. Tác giả đã so sánh việc tự học với những hoạt động nào?

Câu 3. Theo tác giả, tự học có những giá trị gì?

Câu 4. Em hiểu như thế nào về hình ảnh: “tự học là một cuộc du lịch bằng trí óc”?

Câu 5. Vì sao tác giả cho rằng tự học là “một thú vui rất thanh nhã”?

Câu 6. Giải thích ý nghĩa của câu: “Ta thấy như tự bắc được một cái cầu giữa tâm hồn ta và tâm hồn các danh nhân trong muôn thuở”.

Câu 7. Từ văn bản, em rút ra bài học gì về vai trò của việc tự học trong cuộc sống?

Câu 8. Theo em, học sinh hiện nay cần làm gì để nuôi dưỡng niềm say mê tự học?

Câu 9. Có ý kiến cho rằng: “Tự học không chỉ giúp con người mở rộng tri thức mà còn hoàn thiện nhân cách”. Em có đồng tình không? Vì sao? (5–7 dòng)

Câu 10. Phân tích ý nghĩa hình ảnh “thư viện như một tòa đền” trong đoạn trích.

Câu 11. Theo em, vì sao tác giả lại so sánh việc đọc sách với “tụng kinh”?

Câu 12. Theo em, tuổi trẻ học để thi cử hay học như một “thú vui thanh nhã”? Cách học nào bền vững hơn? Vì sao?

Câu 13. Câu nói của Von-te (Voltaire): “Người siêng học lần lần tự khoác cho mình một cái tôn vọng mà chức tước, của cải đều không cho được” gợi cho em suy nghĩ gì về giá trị của tri thức so với vật chất?

Câu 14. Trong thời đại công nghệ số, khi thông tin trở nên dễ tiếp cận, “tự học” có thay đổi bản chất không? Hãy trình bày quan điểm của em.

(1) Nói đến sự thay đổi, về cơ bản có ba dạng người: người tạo ra sự thay đổi, người đứng nhìn sự thay đổi, và người nhìn quanh thắc mắc: “Chuyện gì xảy ra vậy?”. Nếu bạn muốn trở thành một trong số những người thuộc nhóm đầu tiên – tạo ra sự thay đổi – bạn cần có quyết tâm học hỏi suốt đời.

(2) Khi dùng từ “học”, tôi không nói đến việc học ở trường. Dù việc học ở trường có vai trò của nó trong cuộc sống, cái tôi muốn nhắc đến ở đây là khả năng tự học để cải thiện bản thân. Thế giới của chúng ta thay đổi nhanh chưa từng thấy. Nếu không ngừng học hỏi để theo kịp thời đại, bạn sẽ bị tụt lại phía sau.

(3) Thay đổi tạo ra cơ hội; những ai sẵn sàng và có khả năng học hỏi các kĩ năng mới sẽ được hưởng lợi từ sự thay đổi. Bằng cách nâng cao kĩ năng, bạn luôn ở trong tâm thế sẵn sàng nắm bắt cơ hội. Lịch sử đầy rẫy những câu chuyện thành công mà trong đó nhân vật chính là những người có tinh thần học hỏi không ngừng.

(4) Bà Moses chẳng vẽ vời gì cho đến năm 70 tuổi, và bà không hề học qua trường lớp nào. Tự mày mò học vẽ, cuối cùng bà trở thành một trong những họa sĩ nổi tiếng nhất thế giới. David Bowie chỉ học lõm bõm vài khóa thanh nhạc và thổi kèn xắc-xô vào những năm 1960. Sau đó ông tự học chơi đàn dương cầm, đàn ghi-ta, kèn ắc-mô-ni-ca và trống. Những ý tưởng của Albert Einstein, được xuất bản vào năm 1905, là tác phẩm không có phần tham khảo, vì tất cả đều do chính ông tạo ra dựa trên những gì ông đã đọc. Jose Sarmango, người đoạt giải Nobel văn học, vốn là một thợ sửa khóa, không được đến trường và tự học. Do có vấn đề về hành vi cư xử mà nhà thơ và họa sĩ đại tài Wiliam Blake chưa bao giờ được học hành đàng hoàng. Thay vào đó, ông xoay xở tự học, và đọc sách đủ mọi thể loại.

(Brian E. Bartes, Bài học cuộc sống, NXB Phụ nữ, 2014, tr. 135 – 136)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Văn bản bàn về vấn đề gì?

Câu 2. Theo tác giả, có mấy dạng người trước sự thay đổi?

Câu 3. Nhóm người nào được tác giả khuyến khích trở thành?

Câu 4. Em hiểu như thế nào về “khả năng tự học để cải thiện bản thân”?

Câu 5. Vì sao tác giả cho rằng nếu không học hỏi, con người sẽ “tụt lại phía sau”?

Câu 6. Theo đoạn (3), sự thay đổi mang lại điều gì cho con người?

Câu 7. Từ văn bản, em rút ra bài học gì về vai trò của việc học hỏi suốt đời?

Câu 8. Theo em, người trẻ cần làm gì để không bị tụt lại trong xã hội hiện đại?

Câu 9. Phân tích vai trò của các bằng chứng trong đoạn (4) đối với việc làm rõ luận điểm.

Câu 10. Có ý kiến cho rằng: “Thành công không phụ thuộc vào việc học ở trường mà phụ thuộc vào tinh thần tự học”. Em có đồng tình không? Vì sao? (5–7 dòng)

Câu 11. Theo em, vì sao tác giả lại phân chia con người thành ba nhóm trước sự thay đổi?

Câu 12. Văn bản đề cao “tự học”, vậy việc học ở trường có còn quan trọng không? Vì sao?

Câu 13. Theo em, là tuổi trẻ, chúng ta nên là: người chủ động học hỏi, thích nghi hay là người thụ động, đứng ngoài sự thay đổi? Kiểu người nào có khả năng thành công hơn? Vì sao?

Câu 14. Từ các bằng chứng trong đoạn (4), em rút ra nhận xét gì về con đường đi đến thành công của con người?

Câu 15. Nếu một người không có điều kiện học tập đầy đủ, họ có thể thành công không? Hãy trình bày quan điểm của em.