Đọc văn bản sau:
VỀ THĂM NHÀ CẢM TÁC
(Quách Tấn)
Quê người rong ruổi bấy nhiêu lâu
Vườn cũ về thăm cảnh dãi dầu!
Trống trải ba gian nhà nhện choán
Ngửa nghiêng bốn mặt dậu bìm leo!
Cội tùng bóng ngả sương rơi lệ!
Ngõ trúc mây che cuốc giục sầu
Lẳng lặng bên thềm ôn chuyện cũ…
…Giựt mình ngỡ đến chốn nào đâu?
(Về thăm nhà cảm tác, in trong Một tấm lòng, 1939)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Chỉ ra cách gieo vần, ngắt nhịp của bài thơ.
Câu 2. Chỉ ra những hình ảnh cho thấy cảnh ngôi nhà cũ trở nên hoang vắng, tiêu điều khi tác giả trở về thăm.
Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai câu thơ:
“Cội tùng bóng ngả sương rơi lệ
Ngõ trúc mây che cuốc giục sầu”.
Câu 4. Từ ngữ “lẳng lặng” trong câu thơ “Lẳng lặng bên thềm ôn chuyện cũ…” giúp em hiểu gì về tâm trạng của tác giả?
Câu 5. Vì sao, khi trở về thăm nhà cũ, tác giả lại: “…Giựt mình ngỡ đến chốn nào đâu?”? Câu thơ thể hiện cảm xúc gì?
Câu 6. Qua bài thơ, em cảm nhận được tình cảm của tác giả đối với quê hương như thế nào?
* Gợi ý:
Câu 1. Cách gieo vần:
– Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, gieo vần chân, vần bằng.
– Vần được gieo ở tiếng cuối các câu 1 – 2 – 4 – 6 – 8 cùng vần “âu” (lâu – dầu – choán/leo – sầu – đâu).
– Cách ngắt nhịp: Nhịp thơ chủ yếu là 4/3 hoặc 2/2/3, tạo giọng thơ chậm, trầm, phù hợp với tâm trạng hoài niệm, xót xa của tác giả.
Câu 2. Những hình ảnh cho thấy ngôi nhà cũ hoang vắng, tiêu điều khi tác giả trở về:
- “Trống trải ba gian nhà nhện choán”
- “Ngửa nghiêng bốn mặt dậu bìm leo”
- “Cội tùng bóng ngả”
- “Ngõ trúc mây che”
→ Không gian vắng lặng, không có bóng người, chỉ còn cây cối, nhện, bìm leo, mây phủ. Tất cả gợi lên cảnh ngôi nhà cũ xơ xác, đổ nát, bị thời gian và thiên nhiên chiếm lấn.
Câu 3. Biện pháp tu từ nhân hóa thể hiện ở các chi tiết:
- “sương rơi lệ”
- “cuốc giục sầu”
– Tác dụng:
- Khiến cảnh vật như mang tâm trạng con người.
- Cảnh không chỉ buồn mà đồng cảm, chia sẻ nỗi buồn với tác giả.
- Làm nổi bật tâm trạng xót xa, cô đơn, đau đáu nhớ quê của người trở về thăm nhà cũ.
- Thể hiện tình yêu tha thiết, sự gắn bó sâu sắc của tác giả đối với quê nhà.
Câu 4. Từ ngữ “lẳng lặng” cho thấy:
– Tác giả ngồi bên thềm trong sự im lặng, trầm tư.
– Không ồn ào, không than thở, mà là nỗi buồn lắng sâu, âm thầm.
– Thể hiện tâm trạng hoài niệm, nhớ thương lẫn đau xót trước sự đổi thay của quê nhà.
Câu 5. Khi trở về thăm nhà cũ, tác giả “giựt mình ngỡ đến chốn nào đâu” vì:
– Cảnh vật thay đổi quá nhiều.
– Ngôi nhà xưa quen thuộc trở nên hoang vắng, xa lạ.
– Chốn cũ còn đây nhưng người xưa không còn ai.
– Câu thơ thể hiện cảm xúc:
- Sự bàng hoàng, ngỡ ngàng, đau xót.
- Nỗi buồn sâu sắc trước sự tàn phá của thời gian và cảnh đời đổi thay.
Câu 6. Qua bài thơ, có thể cảm nhận được:
– Tác giả dành cho quê hương tình cảm gắn bó sâu nặng, tha thiết.
– Dù xa quê lâu năm, ông vẫn: Nhớ từng cảnh vật; đau lòng trước sự hoang phế của ngôi nhà cũ
– Bài thơ thể hiện nỗi nhớ quê da diết, tình yêu quê hương âm thầm mà bền chặt.
