Đọc văn bản sau:
MẮT BIẾC
Hồi còn nhỏ, nhỏ xíu, tôi chưa có bạn gái. Suốt ngày chỉ chơi với…mẹ tôi và bà nội tôi. Mẹ tôi rất thương tôi nhưng vì mẹ sợ ba nên ít khi mẹ che chở được tôi trước những trận đòn của ba tôi. Bà tôi thì lại khác. Bà sinh ra ba nên ba phải sợ bà. Điều đó thật may mắn đối với tôi.
Hồi nhỏ tôi rất nghịch, ăn đòn khá thường xuyên. Điều đó buộc đầu óc non nớt của tôi phải tìm cách đối phó với những trận đòn trừng phạt của ba tôi. Mỗi lần phạm lỗi, hễ thấy ba tôi dợm rút cây roi mây ra khỏi vách là tôi vội vàng chạy sang nhà bà tôi. Bà tôi thường nằm trên cái sập gỗ lim đen bóng, bên dưới là những ngăn kéo đựng thuốc bắc của ông tôi. Bà nằm đó, miệng bỏm bẻm nhai trầu, tay phe phẩy chiếc quạt mo cau với một dáng điệu thong thả.
– Bà ơi, bà! – tôi chạy đến bên chiếc sập, hỏn hển kêu.
Bà tôi chỏi tay nhỏm dậy:
– Gì đó cháu?
– Ba đánh! – Tôi nói, miệng méo xệch.
– Cháu đừng lo! Lên đây nằm với bà!
Bà tôi dịu dàng trấn an tôi và đưa tay kéo tôi lên sập, đặt tôi nằm khuất sau lưng bà, phía sát tường. Xong, bà tôi xoay người lại, nằm quay mặt ra ngoài.
Lát sau, ba tôi bước qua, tay vung vẩy con roi dài, miệng hỏi:
– Mẹ có thấy thằng Ngạn chạy qua đây không?
– Không thấy.
Bà tôi thản nhiên đáp và tiếp tục nhai trầu. Tôi nằm sau lưng bà, tim thót lại vì lo âu. Tôi chỉ cảm thấy nhẹ nhõm khi nghe tiếng bước chân ba tôi xa dần […].
Bà tôi không bao giờ từ chối yêu cầu của tôi. Bà vừa gãi lưng cho tôi vừa thủ thỉ kể chuyện cho tôi nghe. Những câu chuyện đời xưa của bà tôi nghe đã thuộc lòng… Tuy vậy, mỗi khi bà kể chuyện, tôi luôn luôn nằm nghe với cảm giác hứng thú hệt như lần đầu tiên, có lẽ do giọng kể dịu dàng và âu yếm của bà, bao giờ nó cũng toát ra một tình cảm trìu mến đặc biệt dành cho tôi khiến trái tim tôi run lên trong một nỗi xúc động hân hoan khó tả. Và tôi ngủ thiếp đi lúc nào không hay, với trái tim không ngừng thổn thức.
(Trích Chương I, Mắt biếc, Nguyễn Nhật Ánh, Nxb Trẻ, 2021)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?
– Truyện kể ở ngôi thứ nhất, người kể xưng “tôi”, giúp người đọc cảm nhận trực tiếp tâm trạng, suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật.
Câu 2. Nêu chủ đề của văn bản.
– Chủ đề: Tác phẩm ca ngợi và thể hiện tình cảm gia đình, đặc biệt là tình yêu thương, sự quan tâm của bà dành cho cháu, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của bà trong quãng đời tuổi thơ của nhân vật.
Câu 3. Theo em, tại sao mỗi khi bị ba đánh, nhân vật lại tìm sang nhà bà? Hành động đó thể hiện tình cảm gì của nhân vật dành cho bà?
– Mỗi khi bị ba đánh, nhân vật lại tìm sang nhà bà, vì: Nhân vật tìm sang nhà bà khi bị ba đánh vì muốn tìm nơi an toàn, được che chở và yêu thương trước sự nghiêm khắc của cha.
– Hành động này thể hiện tình cảm: sự tin tưởng, yêu thương và gắn bó đặc biệt của cháu đối với bà.
Câu 4. Qua cách bà trấn an, chăm sóc và kể chuyện cho nhân vật, em hiểu gì về tình cảm của bà dành cho cháu?
– Qua cách bà trấn an, chăm sóc và kể chuyện cho nhân vật, thể hiện rõ tình cảm của bà dành cho cháu: sự quan tâm, dịu dàng, yêu thương, thấu hiểu, chia sẻ và sẵn sàng bảo vệ cháu trước mọi khó khăn.
Câu 5. Qua cách nhân vật mô tả giọng kể chuyện của bà và cảm xúc của mình khi nghe, em rút ra điều gì về ảnh hưởng của bà đối với tâm hồn nhân vật?
– Qua cách nhân vật mô tả giọng kể chuyện của bà và cảm xúc của mình khi nghe, em nhận thấy ảnh hưởng của bà đối với tâm hồn nhân vật: Bà chính là nguòn nuôi dưỡng tâm hồn, động lực mạnh tinh thần mạnh mẽ, che chở và động viên người cháu. Bà trở thành điểm tựa vững chắc trong tâm hồn của nhân vật.
Câu 6. Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật bé Ngạn trong câu chuyện.
– Nghệ thuật xây dựng nhân vật bé Ngạn:
- Hình ảnh nhân vật Ngạn được xây dựng qua: hành động, lời nói, suy nghĩ, phản ứng khi bị ba đánh.
- Tính cách nhân vật: tinh nghịch, hồn nhiên, yêu thương, gắn bó với bà.
- Nhân vật được xây dựng có chiều sâu tâm lý, khiến nhân vật trở nên đáng yêu và chân thực, giúp người đọc có sự đồng cảm sâu sắc đối với nhân vật.
Câu 7. Chủ đề của văn bản gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của gia đình đối với mỗi con người? (trình bày từ 120 đến 150 chữ)
– Suy nghĩ về vai trò của gia đình đối với mỗi con người
- Gia đình là điểm tựa tinh thần vững chắc.
- Gia đình nuôi dưỡng tâm hồn và hình thành nhân cách.
- Gia đình là nơi bảo vệ, che chở.
- Gia đình truyền thụ kinh nghiệm sống và dạy những bài học quý giá cho con cái.
Đoạn văn ngắn: Không có nơi nào bình yêu và ấm áp bằng gia đình. Gia đình là điểm tựa tinh thần vững chắc của mỗi con người, nơi ta luôn cảm thấy an toàn và được yêu thương. Không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách tốt đẹo, gia đình còn là nguồn sức mạnh bảo vệ, che chở trước những khó khăn, thử thách của cuộc sống. Qua các thế hệ trong gia đình, mỗi người học được những bài học quý giá, tiếp thu kinh nghiệm sống, để trưởng thành một cách toàn diện. Để phát huy vai trò quan trọng này, mỗi gia đình cần dành thời gian quan tâm, chia sẻ, vun đắp tình cảm giữa các thành viên, đồng thời xây dựng văn hóa ứng xử hòa thuận, tôn trọng lẫn nhau. Cha mẹ cần làm gương về đạo đức và trách nhiệm, con cái cần lễ phép, yêu thương và biết sẻ chia. Khi đó, gia đình không chỉ là nơi chốn bình yên, mà còn trở thành nền tảng vững chắc giúp mỗi con người lớn lên hạnh phúc, tự tin và trọn vẹn.
