Dàn bài chi tiết phân tích bài thơ Thu vịnh của Nguyễn Khuyến
Dàn bài chi tiết 1:
I. MỞ BÀI:
– Giới thiệu tác phẩm, tác giả: Thu vịnh là một trong ba bài thơ thu nổi tiếng của Nguyễn Khuyến, nhà thơ lớn của văn học trung đại Việt Nam cuối thế kỉ XIX.
– Nêu nhận xét khái quát về chủ đề và nghệ thuật: Bằng bút pháp tả cảnh ngụ tình tinh tế, ngôn ngữ trong sáng, giàu giá trị gợi tả, Thu vịnh đã khắc họa bức tranh mùa thu trong trẻo, tĩnh lặng của làng quê Bắc Bộ, qua đó thể hiện tâm hồn thanh cao, nỗi niềm thời thế và nhân cách cao đẹp của nhà thơ.
II. THÂN BÀI:
1. Khái quát nội dung bài thơ
– Bài thơ vẽ nên một bức tranh mùa thu yên ả, trong trẻo với bầu trời cao xanh, gió nhẹ, nước thu, trăng sáng, hoa cũ, tiếng ngỗng trời; từ cảnh thu ấy, tác giả bộc lộ tâm trạng trầm lắng, khiêm nhường và nỗi thẹn thùng trước tiền nhân khi cầm bút làm thơ.
2. Phân tích, cảm nhận ý nghĩa nội dung – chủ đề
a. Hai câu đề: vẻ đẹp mùa thu qua bầu trời cao rộng
“Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu.
– Không gian thu cao rộng, trong trẻo: “Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao” → Màu xanh thuần khiết, độ cao được mở rộng qua “mấy tầng cao” tạo cảm giác khoáng đạt, thanh sạch.
– Gió thu nhẹ, hiu hắt: “Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu” → Hình ảnh cần trúc mảnh mai, chuyển động khẽ khàng → gợi cái tĩnh nhiều hơn cái động.
b. Hai câu thực: vẻ đẹp mùa thu qua mặt nước hồ thu yên tĩnh
“Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào“
– Cảnh nước thu – trăng thu mờ ảo: “Nước biếc trông như tầng khói phủ / Song thưa để mặc bóng trăng vào” → Cảnh sắc vừa thực vừa hư, nhẹ, mỏng, êm đềm → vẻ đẹp cổ điển, thanh nhã.
– Dấu ấn thời gian và sự tĩnh vắng: “Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái / Một tiếng trên không ngỗng nước nào?” → Hoa cũ, tiếng ngỗng xa → gợi sự vắng lặng, hoài niệm, buồn nhẹ mà sâu.
c. Hai câu luận: Tâm trạng và nhân cách của nhà thơ
“Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước nào?”
– Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế trước thiên nhiên: Nhà thơ cảm nhận thu bằng nhiều giác quan, bắt được cả những chuyển động rất khẽ.
d. Hai câu kết: Nỗi niềm khiêm nhường, tự ý thức cao
“Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào”
– Cảm hứng dâng lên nhưng lại dừng bút bởi vì “thẹn với ông Đào” (Đào Tiềm). Hành động ấy thể hiện sự tự trọng, khiêm nhường, đồng thời bộc lộ khát vọng giữ gìn nhân cách thanh cao → Qua đó, bài thơ không chỉ tả cảnh thu mà còn thể hiện chủ đề: vẻ đẹp tâm hồn thanh sạch, khí tiết và nhân cách của nhà nho ẩn dật trước thời cuộc rối ren.
3. Phân tích, đánh giá một số nét đặc sắc về nghệ thuật
– Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật, kết cấu chặt chẽ, hài hòa.
– Bút pháp nghệ thuật: Tả cảnh ngụ tình → cảnh thu phản chiếu tâm trạng con người.
– Ngôn ngữ thơ: Trong sáng, giản dị, giàu sức gợi (“xanh ngắt”, “lơ phơ”, “hắt hiu”).
– Hình ảnh thơ: Cổ điển, quen thuộc nhưng được chọn lọc tinh tế, giàu giá trị thẩm mĩ.
– Nghệ thuật lấy động tả tĩnh: Tiếng ngỗng, làn gió nhẹ làm nổi bật không gian tĩnh lặng của mùa thu.
4. Nhận xét tình cảm, thái độ của nhà thơ – thông điệp tác phẩm
– Tình cảm của tác giả: Tình yêu thiên nhiên sâu sắc, gắn bó với làng quê, đất nước.
– Thái độ đối với thời cuộc: Không trực tiếp phê phán, nhưng thể hiện sự chán ngán danh lợi, lựa chọn lối sống thanh sạch, ẩn dật.
– Thông điệp: Giữ gìn nhân cách, sống trong sạch, khiêm nhường và hòa hợp với thiên nhiên ngay cả trong hoàn cảnh xã hội nhiễu nhương.
III. KẾT BÀI
– Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật: Thu vịnh là bức tranh thu đẹp và trong trẻo, đồng thời là bài thơ giàu giá trị nhân văn, thể hiện tâm hồn thanh cao và nhân cách đáng trọng của Nguyễn Khuyến.
– Suy nghĩ, cảm xúc, bài học rút ra: Bài thơ nhắc nhở mỗi người biết sống chậm, sống sâu, giữ sự thanh sạch trong tâm hồn và trân trọng vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên, quê hương.
Dàn bài chi tiết 2:
I. MỞ BÀI:
– Giới thiệu tác giả Nguyễn Khuyến: Nguyễn Khuyến là nhà thơ lớn của văn học Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Ông tiêu biểu cho hồn thơ dân tộc, sâu sắc, giàu cảm xúc và đậm chất Nho học. Thơ ông thường thể hiện tâm sự của một nhà nho ẩn dật, bất lực trước thời cuộc, nhưng vẫn giữ cốt cách thanh cao.
– Giới thiệu bài thơ Thu vịnh: Thu vịnh là một trong ba bài thơ thu nổi tiếng (cùng với Thu Điếu và Thu Ẩm). Bài thơ gợi tả cảnh sắc mùa thu ở làng quê Bắc Bộ và tâm trạng của chính tác giả.
– Nêu vấn đề nghị luận: Qua vẻ đẹp bức tranh thu trong bài thơ Thu Vịnh, nhà thơ thầm kín thể hiện tâm tư, tình cảm trước thời cuộc.
II. THÂN BÀI:
1. Khái quát về tác phẩm
– Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.
– Hoàn cảnh sáng tác: được sáng tác sau khi Nguyễn Khuyến đã cáo quan về ở ẩn tại quê nhà.
– Nội dung: Bài thơ miêu tả cảnh thu đồng thời bộc lộ tâm trạng và nhân cách cao đẹp của tác giả.
2. Nội dung bài thơ
🔸 Hai câu đề (mở ra không gian mùa thu cao rộng, thanh vắng):
“Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu”.
– “Trời thu xanh ngắt”: gam màu đặc trưng, tạo cảm giác bầu trời thu thanh sạch, trong xanh.
– “Mấy tầng cao”: không gian được mở rộng theo chiều cao vời vợi, tạo độ sâu cho bức tranh thu.
– “Cần trúc lơ phơ”: hình ảnh mềm mại, gợi sự mong manh.
– “Gió hắt hiu”: làn gió nhẹ nhàng, phảng phất buồn man mác → gợi cảm giác tĩnh lặng, cô quạnh.
→ Thiên nhiên mùa thu hiện lên trong sáng, yên ả: “trời thu xanh ngắt”, “gió hắt hiu”, … Cảnh vật mang nét cổ điển, nhẹ nhàng, gợi cảm giác thanh bình, nên thơ. Tất cả gợi lên vẻ đẹp mộc mạc, đơn sơ của làng quê Bắc Bộ qua những hình ảnh như giậu trúc, ánh trăng, hồ nước, hoa cũ… Khung cảnh mùa thu thanh thoát, tĩnh lặng mang vẻ đẹp nhẹ nhàng mà u buồn.
🔸 Hai câu thực (vẻ đẹp mờ ảo, nên thơ của cảnh thu):
“Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào”.
– “Nước biếc”: màu xanh của nước, trong sáng, phản chiếu bầu trời.
– “Tầng khói phủ”: hình ảnh gợi sự mơ hồ, hư ảo → tăng tính thi vị cho cảnh vật.
– “Song thưa để mặc bóng trăng vào”: ánh trăng lọt qua song cửa – rất nhẹ nhàng, tự nhiên, thể hiện cái nhìn tinh tế, yêu thiên nhiên của tác giả.
🔸 Hai câu luận (thời gian, không gian và tâm trạng hòa quyện):
“Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước nào?”
– “Hoa năm ngoái”: hoa của mùa cũ, thời gian gợi nhắc sự trôi chảy, luân hồi, khiến lòng người hoài niệm.
– “Ngỗng nước nào”: tiếng ngỗng trên không là điểm nhấn duy nhất trong không gian tĩnh → gây cảm giác xao động, bâng khuâng.
→ Cảnh thu tĩnh lặng gợi nên cảm xúc trầm lắng, bâng khuâng trong lòng thi nhân. Dấu ấn của thời gian qua hình ảnh “hoa năm ngoái” → gợi sự hoài niệm, tiếc nuối. Âm thanh “một tiếng ngỗng” như làm xáo động không gian → biểu hiện tâm trạng cô đơn, xao xuyến. Cảnh thu đẹp nhưng mang âm hưởng buồn, trầm mặc. Thi nhân gửi gắm tâm trạng cô đơn, lặng lẽ giữa đất trời.
🔸 Hai câu kết (tự sự kín đáo, nhân cách cao đẹp):
“Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào”.
– “Nhân hứng… cất bút”: thi hứng dâng trào → biểu hiện chất nghệ sĩ.
– “Thẹn với ông Đào”: ông Đào là Đào Tiềm – nhà thơ ẩn dật nổi tiếng, biểu tượng cho nhân cách cao khiết.
→ Lời tự sự cuối bài thể hiện nỗi “thẹn” – tâm thế khiêm nhường của một con người có nhân cách cao đẹp, tự vấn mình trước bậc tiền nhân (Đào Tiềm). Nguyễn Khuyến tự nhận thấy mình chưa đủ tài hay đạo hạnh để sánh với người xưa, thể hiện sự khiêm nhường và lòng tự trọng sâu sắc.
* Nhận xét: Qua bài thơ Thu vịnh, Nguyễn Khuyến kín đáo thể hiện tâm tư, tình cảm của mình: Ông sống ẩn dật nhưng không buông xuôi, vẫn giữ cái nhìn tỉnh táo, sâu sắc về cuộc đời. Thi nhân thể hiện tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên và luôn giữ phẩm giá trong sáng giữa thời thế rối ren.
3. Đặc sắc nghệ thuật
– Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật chặt chẽ, hàm súc, chuẩn mực.
– Ngôn ngữ: Trong sáng, giản dị mà tinh tế; dùng nhiều hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam.
– Bút pháp tả cảnh ngụ tình: Cảnh thu không chỉ là ngoại cảnh mà còn là “tâm cảnh”, kín đáo thể hiện tâm tư, tình cảm của nhà thơ.
– Thủ pháp đối lập: lấy động tả tĩnh. Không gian tĩnh – tiếng động (“gió hắt hiu” – “một tiếng ngỗng”).
– Tính biểu cảm sâu sắc: Chất suy tưởng, triết lý ẩn trong từng câu chữ.
III. KẾT BÀI:
– Khẳng định lại vẻ đẹp của bức tranh mùa thu: thanh tao, yên bình mà sâu lắng.
– Nhấn mạnh tâm hồn thi sĩ: tình yêu thiên nhiên tha thiết, lối sống khiêm nhường, giữ cốt cách thanh cao. Bài thơ thể hiện sự hòa quyện giữa cảnh và tình – đặc trưng của thơ Nguyễn Khuyến và của thơ ca trung đại Việt Nam.
Bài văn tham khảo:
Bài văn 1:
Phân tích bài thơ Thu vịnh của Nguyễn Khuyến
Thu vịnh là sáng tác tiêu biểu của nhà thơ Nguyễn Khuyến. Bài thơ không chỉ là một bức tranh mùa thu đẹp, thanh sơ mà còn là nơi gửi gắm tâm hồn thanh cao, nỗi niềm thời thế và nhân cách đáng trọng của một nhà nho ẩn dật. Bằng bút pháp tả cảnh ngụ tình tinh tế, ngôn ngữ trong sáng, giàu sức gợi, bài thơ đã để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc.
Trước hết, Thu vịnh vẽ nên một bức tranh mùa thu yên ả, trong trẻo của làng quê Bắc Bộ. Đó là bức tranh có bầu trời cao xanh, gió thu nhẹ, nước thu êm, trăng sáng, hoa cũ và tiếng ngỗng trời vang vọng. Ẩn sau cảnh sắc ấy là tâm trạng trầm lắng, khiêm nhường cùng nỗi thẹn thùng của nhà thơ trước tiền nhân khi cầm bút làm thơ. Thiên nhiên và con người hòa quyện, tạo nên chiều sâu cảm xúc cho tác phẩm.
Hai câu thơ đầu mở ra một không gian mùa thu thanh sơ, tĩnh lặng và khoáng đạt:
“Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu”
Ngay câu thơ đầu, bức tranh thu đã hiện lên với gam màu chủ đạo là màu xanh trong trẻo, thuần khiết: “xanh ngắt”. Không gian không chỉ rộng mà còn được mở cao qua hình ảnh “mấy tầng cao”, tạo cảm giác thoáng đãng, thanh sạch, vắng bụi trần. Đó không phải là màu xanh rực rỡ, chói chang mà là sắc xanh trầm lắng, dịu mát của mùa thu miền quê Bắc Bộ.
Tiếp đó, cảnh thu hiện ra với những chuyển động rất khẽ: “Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu”. Hình ảnh cần trúc mảnh mai, lay động nhẹ trong làn gió thu hiu hắt gợi nên cảm giác mong manh, tĩnh lặng. Cái “lơ phơ” của cành trúc, cái “hắt hiu” của gió không làm xáo trộn không gian mà càng nhấn mạnh sự yên ả, vắng vẻ của cảnh vật. Cảnh có động nhưng là cái động rất nhẹ, để làm nổi bật cái tĩnh bao trùm.
Hai câu tiếp theo tiếp tục khắc họa vẻ đẹp mờ ảo, cổ điển của cảnh thu:
“Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào”
Mặt nước thu xanh biếc, phẳng lặng, được so sánh với “tầng khói phủ”, vừa thực vừa hư, vừa gần vừa xa. Không gian như được phủ một lớp sương mỏng, tạo nên vẻ đẹp mơ hồ, thanh nhã. Ánh trăng thu nhẹ nhàng soi qua “song thưa”, không bị ngăn cách, càng làm tăng thêm vẻ tĩnh lặng, yên bình. Cảnh vật trong bốn câu thơ đầu mang vẻ đẹp cổ điển, tinh tế, thấm đẫm chất thu và cũng là nền để cảm xúc con người lắng sâu.
Từ bức tranh thiên nhiên, nhà thơ chuyển dần sang bộc lộ tâm trạng và nhân cách của mình:
“Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước nào?”
Hình ảnh “hoa năm ngoái” trước giậu gợi dấu ấn của thời gian, của sự lặp lại, cũ xưa. Hoa vẫn nở đó nhưng đã mang hơi hướng hoài niệm, gợi cảm giác tĩnh vắng, lặng lẽ. Tiếng ngỗng trời vang lên “trên không” từ một nơi xa xăm, không rõ “nước nào”, càng làm nổi bật sự trống trải, yên tĩnh của không gian thu. Cảnh thu lúc này không chỉ đẹp mà còn thấm đẫm nỗi buồn nhẹ, man mác – nỗi buồn của người ẩn sĩ trước thời cuộc.
Hai câu kết là điểm nhấn quan trọng, bộc lộ rõ tâm hồn và nhân cách của Nguyễn Khuyến:
“Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào”
Trước cảnh thu đẹp, cảm hứng thơ dâng lên, nhà thơ “toan cất bút”. Thế nhưng, ông lại dừng lại vì “thẹn với ông Đào” – tức Đào Tiềm, nhà thơ nổi tiếng với nhân cách thanh cao, lối sống ẩn dật. Nỗi “thẹn” ấy không phải là tự ti mà là biểu hiện của sự khiêm nhường, tự ý thức rất cao về nhân cách và giá trị tinh thần. Qua đó, ta thấy Nguyễn Khuyến không chỉ là người yêu thiên nhiên mà còn là một nhà nho coi trọng khí tiết, giữ gìn sự thanh sạch trong tâm hồn giữa xã hội nhiều biến động. Bài thơ vì thế không chỉ dừng lại ở việc tả cảnh thu mà còn khắc họa vẻ đẹp nhân cách của con người.
Bài thơ được sáng tác theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật với kết cấu chặt chẽ, hài hòa theo bố cục Đề – Thực – Luận – Kết. Bút pháp tả cảnh ngụ tình được vận dụng tinh tế, khiến cảnh thu vừa mang vẻ đẹp khách quan vừa phản chiếu tâm trạng con người. Ngôn ngữ thơ trong sáng, giản dị nhưng giàu sức gợi với những từ ngữ chọn lọc như “xanh ngắt”, “lơ phơ”, “hắt hiu”. Hình ảnh thơ mang tính cổ điển, quen thuộc nhưng được chắt lọc tinh tế, giàu giá trị thẩm mĩ. Đặc biệt, nghệ thuật lấy động tả tĩnh – tiếng ngỗng, làn gió nhẹ – đã làm nổi bật không gian tĩnh lặng đặc trưng của mùa thu.
Qua bài thơ, Nguyễn Khuyến bộc lộ tình yêu thiên nhiên sâu sắc, sự gắn bó với làng quê, đất nước. Trước thời cuộc rối ren, ông không trực tiếp phê phán mà chọn lối sống thanh sạch, ẩn dật, giữ gìn nhân cách. Thu vịnh gửi gắm thông điệp nhẹ nhàng mà sâu sắc: con người cần biết sống khiêm nhường, trong sạch, hòa hợp với thiên nhiên và giữ vững phẩm giá dù hoàn cảnh xã hội có nhiều biến động.
Tóm lại, Thu vịnh không chỉ là một bức tranh mùa thu đẹp và trong trẻo của làng quê Bắc Bộ mà còn là bài thơ giàu giá trị nhân văn, thể hiện tâm hồn thanh cao và nhân cách đáng trọng của Nguyễn Khuyến. Bài thơ nhắc nhở mỗi chúng ta biết sống chậm lại, sống sâu hơn, giữ cho tâm hồn mình sự thanh sạch và biết trân trọng vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên, quê hương.
Bài văn 2:
Phân tích bài thơ Thu vịnh của Nguyễn Khuyến
Thu vịnh là một trong ba bài thơ thu nổi tiếng của nhà thơ Nguyễn Khuyến. Bài thơ không chỉ khắc họa bức tranh mùa thu làng quê Bắc Bộ thanh sơ, tĩnh lặng mà còn kín đáo bộc lộ tâm trạng, nhân cách của nhà thơ trước thời cuộc.
Thu vịnh được sáng tác theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, khi Nguyễn Khuyến đã rời bỏ chốn quan trường trở về quê nhà. Bài thơ vừa mang vẻ đẹp cổ điển, chuẩn mực về hình thức, vừa thấm đượm tinh thần dân tộc và cảm xúc cá nhân sâu lắng. Qua việc miêu tả cảnh thu, tác giả gửi gắm tâm trạng cô đơn, hoài niệm và nhân cách thanh cao của một nhà nho ẩn dật.
Hai câu đề mở ra không gian mùa thu cao rộng, trong trẻo nhưng phảng phất nỗi buồn:
“Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu”
Bầu trời thu hiện lên với sắc “xanh ngắt” – gam màu đặc trưng gợi cảm giác thanh sạch, yên ả. Không gian được mở rộng theo chiều cao “mấy tầng cao”, tạo cảm giác vời vợi, khoáng đạt nhưng cũng đầy trống trải. Dưới bầu trời ấy, hình ảnh “cần trúc lơ phơ” lay nhẹ trong “gió hắt hiu” càng làm tăng vẻ mong manh, tĩnh lặng của cảnh vật. Thiên nhiên thu hiện ra dịu nhẹ, êm đềm mà man mác buồn, phản chiếu tâm trạng cô quạnh của thi nhân khi sống ẩn dật giữa quê nhà.
Tiếp nối mạch cảm xúc ấy, hai câu thực khắc họa vẻ đẹp mờ ảo, nên thơ của cảnh thu:
“Nước biếc trông như tầng khói phủ,
Song thưa để mặc bóng trăng vào”
Mặt nước “biếc” trong xanh, phẳng lặng như được phủ một “tầng khói” mỏng, tạo nên vẻ đẹp hư ảo, mơ hồ. Không gian thu càng thêm tĩnh lặng khi ánh trăng nhẹ nhàng len qua “song thưa” mà soi vào căn phòng nhỏ. Những hình ảnh giản dị, quen thuộc của làng quê Bắc Bộ được Nguyễn Khuyến quan sát bằng cái nhìn tinh tế, giàu cảm xúc. Cảnh vật không chỉ đẹp mà còn thấm đẫm chất thơ, cho thấy tâm hồn nhạy cảm, gắn bó sâu nặng với thiên nhiên của tác giả.
Hai câu luận là điểm lắng sâu của cảm xúc, nơi thời gian, không gian và tâm trạng hòa quyện:
“Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,
Một tiếng trên không ngỗng nước nào?”
Hình ảnh “hoa năm ngoái” gợi sự tuần hoàn của thời gian, đánh thức trong lòng người nỗi hoài niệm, tiếc nuối những gì đã qua. Giữa không gian tĩnh lặng, chỉ vang lên “một tiếng ngỗng” trên không, âm thanh ấy tuy nhỏ nhưng đủ làm xao động cả cảnh thu, cũng như khuấy lên nỗi bâng khuâng trong lòng thi nhân. Cảnh vật dường như đứng yên, còn lòng người thì trĩu nặng suy tư. Qua đó, Nguyễn Khuyến kín đáo bộc lộ tâm trạng cô đơn, trầm lắng của một con người sống giữa thời thế rối ren nhưng bất lực trước vận nước.
Hai câu kết khép lại bài thơ bằng lời tự sự chân thành, thể hiện nhân cách cao đẹp của tác giả:
“Nhân hứng cũng vừa toan cất bút,
Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào”
Thi hứng dâng lên trước cảnh thu đẹp đẽ, nhưng nhà thơ lại “thẹn với ông Đào” – Đào Tiềm, nhà thơ nổi tiếng sống ẩn dật, thanh cao. Nỗi “thẹn” ấy không phải là tự ti mà là biểu hiện của sự khiêm nhường, tự trọng và ý thức sâu sắc về nhân cách. Nguyễn Khuyến tự soi mình vào bậc tiền nhân để giữ gìn phẩm giá, không cho phép bản thân buông xuôi hay dễ dãi với chính mình.
Thu vịnh là một bài thơ Đường luật mẫu mực với kết cấu chặt chẽ, ngôn ngữ trong sáng, tinh tế. Bút pháp tả cảnh ngụ tình được vận dụng nhuần nhuyễn, lấy cái tĩnh để gợi cái động, lấy cảnh thu để nói nỗi lòng người. Những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc của làng quê Việt Nam vừa mang vẻ đẹp cổ điển vừa đậm hồn dân tộc, tạo nên sức gợi cảm sâu xa.
Có thể khẳng định rằng, Thu vịnh không chỉ là bức tranh mùa thu thanh tao, yên bình mà còn là tiếng lòng thầm kín của Nguyễn Khuyến trước cuộc đời và thời cuộc. Bài thơ giúp người đọc cảm nhận được một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, một nhân cách khiêm nhường, thanh cao, luôn giữ gìn phẩm giá giữa những biến động của lịch sử. Đọc Thu vịnh, ta không chỉ rung động trước vẻ đẹp của mùa thu quê hương mà còn học được cách sống chậm lại, sống sâu sắc và trân trọng những giá trị tinh thần bền vững của con người.
Xem bài viết: Phân tích bài thơ Thu vịnh (Vịnh mùa thu) của Nguyễn Khuyến
