Hướng dẫn phân tích văn bản truyện lớp 8

HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH VĂN BẢN TRUYỆN LỚP 8

Phân tích một tác phẩm văn học thuộc kiểu bài nghị luận văn học, trong đó người viết dùng lí lẽ, bằng chứng để làm rõ chủ đề và một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.

Dàn bài khái quát:

Dàn bài chi tiết có minh họa cụ thể

I. Mở bài:

– Giới thiệu tác phẩm văn học (tên tác phẩm, tác giả,…): Tác phẩm ….. là sáng tác tiêu của nhà văn….

– Nêu ý kiến khái quát về chủ đề và nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm: Bằng giọng kể nhẹ nhàng, sâu lắng… tác phẩm (tên tác phẩm) đã khác họa…. qua đó…. (chủ đề)

Ví dụ:

Bằng giọng kể nhẹ nhàng, sâu lắng, tác phẩm Bố của Xi-mông đã khắc họa câu chuyện cảm động về nỗi đau, sự tủi thân của một đứa trẻ thiếu vắng tình cha, qua đó làm nổi bật chủ đề tình yêu thương, lòng nhân ái và sức mạnh của sự cảm thông giữa con người với con người 

II. Thân bài:

– Khái quát nội dung tác phẩm: Tóm tắt ngắn gọn cốt truyện

– Phân tích và cảm nhận ý nghĩa nội dung chủ đề.

– Phân tích và đánh giá về một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong tác phẩm.

– Nhận xét về tình cảm, thái độ của nhà văn, nêu thông điệp tác phẩm.

Minh họa: BỐ CỦA XI MÔNG

– Phân tích và cảm nhận ý nghĩa nội dung chủ đề.
+ Nỗi đau khổ của Xi-mông → nạn nhân của tình yêu đổ vỡ.</span
+ Nhân vật Philip → tình yêu thương, lòng nhân hậu, sự cảm thông giữa con người với con người.
+ Nhân vật Blang-sốt → định kiến, nghị lực vượt qua nghịch cảnh → số phận thấp bé của người phụ nữ trong xã hội.
– Phân tích và đánh giá về một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong tác phẩm.

+ Ngôi kể: Truyện được kể ở ngôi thứ ba, giúp người kể có cái nhìn bao quát, khách quan nhưng vẫn có thể đi sâu vào thế giới nội tâm của các nhân vật, đặc biệt là Xi-mông
+ Xây dựng tình huống truyện: Tình huống Xi-mông bị bạn bè chế giễu vì không có bố, dẫn đến ý định tìm đến cái chết, rồi được bác thợ rèn Phi-líp che chở và nhận làm bố. Đây là tình huống giản dị nhưng giàu kịch tính, làm nổi bật nỗi đau của đứa trẻ và sức mạnh cứu rỗi của tình yêu thương
+ Khắc họa nhân vật: chân thực, sinh động, phù hợp với tính cách và hoàn cảnh
+ Miêu tả tâm lí: Diễn biến tâm lí hợp lí, tự nhiên, tạo sự xúc động cho người đọc.
+ Chi tiết/hình ảnh nghệ thuật đặc sắc: Hình ảnh Xi-mông hồn nhiên tuyên bố với bạn bè rằng mình đã có bố mang ý nghĩa biểu tượng cho niềm tin, hy vọng và hạnh phúc → góp phần khép lại truyện trong dư âm ấm áp, giàu ý nghĩa nhân đạo

– Nhận xét về tình cảm, thái độ của nhà văn, thông điệp tác phẩm:

• Tình cảm của nhà văn đối với nhận vật.
• Thái độ của nhà văn đối với con người và thời đại.
• Thông điệp của tác phẩm.

* Minh họa: BỐ CỦA XI MÔNG

– Tình cảm của nhà văn đối với nhận vật: Thể hiện niềm thương cảm sâu sắc đối với những con người bất hạnh, đặc biệt là trẻ em như Xi-mông.
– Thái độ của nhà văn đối với con người và thời đại: Phê phán nhẹ nhàng nhưng sâu cay sự vô cảm, tàn nhẫn và định kiến của xã hội đối với những con người yếu thế.
– Thông điệp của tác phẩm: Tác phẩm nhắc nhở chúng ta: hãy chọn làm người tử tế, vì tình thương chính là nền tảng làm nên một xã hội nhân văn.

III. Kết bài:
– Khẳng định lại ý kiến về chủ đề và một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.

– Nêu suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cá nhân hoặc bài học rút ra từ tác phẩm.

* Minh họa: BỐ CỦA XI MÔNG

– Khẳng định lại ý kiến về chủ đề và một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.

* Nội dung và nghệ thuật: Với cốt truyện giản dị mà giàu kịch tính, nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế cùng giọng kể nhẹ nhàng, chân thành, Bố của Xi-mông không chỉ là câu chuyện cảm động về một đứa trẻ khao khát tình yêu thương mà còn là tác phẩm giàu giá trị nhân văn, ca ngợi lòng nhân hậu và sự cảm thông giữa con người với con người.
– Nêu suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cá nhân hoặc bài học rút ra từ tác phẩm:
* Suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm cá nhân: Khép lại trang sách, tôi nhận ra rằng chỉ một lời nói yêu thương, một hành động tử tế cũng đủ xoa dịu những tổn thương và mang lại hạnh phúc cho người khác.
* Thông điệp: Tác phẩm nhắc nhở mỗi chúng ta cần biết sống bao dung, nhân ái hơn, đặc biệt là với những số phận nhỏ bé, thiệt thòi trong cuộc sống.