Đọc văn bản sau và thực hiện theo yêu cầu bên dưới:
DÁNG QUÊ
Đêm dần sáng tiếng gà háo hức
Trời hừng đông chim nức gọi bầy
Hương lành toả rạng ngàn cây
Nắng gieo hạt ngọc chim vầy đường tơ
Dậy đường cày tiếng thơ vang vọng
Gánh mạ non cất giọng ngọt mềm
Bờ dâu tiếng hát êm êm
Bủa tằm chín ửng bên thềm nhà ai
Vườn xuân nhộn, hoa cài chim hót
Mái trường vui thánh thót tiếng ca
Đồng xanh bát ngát bao la
Sông soi bóng cá, núi hoà tình mây
Ngàn lưu luyến càng say càng đắm
Dáng quê hương nồng thắm dạt dào
Êm đềm vút nhẹ lên cao
Lung linh sóng biếc ngọt ngào tình xanh.
(Trích từ tập thơ Dưới trăng, Nguyễn Sư Giao, NXB Thuận Hoá, 2001)
Câu 1. Chủ đề chính của bài thơ trên là gì? Các hình ảnh và từ ngữ nào gợi chủ đề ấy?
Câu 2. Nhà thơ đã sử dụng hình ảnh nào để miêu tả vẻ đẹp của “dáng quê” trong bài thơ?
Câu 3. Cảm nhận của em về ý nghĩa của hình ảnh “lung linh sóng biếc ngọt ngào tình xanh” trong đoạn cuối của bài thơ.
Câu 4. Tình cảm, cảm xúc của tác giả khi miêu tả cảnh vật trong bài thơ được thể hiện như thế nào?
Câu 5. Qua bài thơ Dáng quê, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì? Từ đó, hãy trình bày một việc làm cụ thể của bản thân để giữ gìn và phát huy vẻ đẹp quê hương trong cuộc sống hôm nay (Khoảng 5–7 dòng)
* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI:
Câu 1.
– Chủ đề: Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp bình dị, yên ả, trù phú và giàu sức sống của quê hương Việt Nam, qua đó bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết của tác giả.
– Chủ đề ấy được gợi lên qua các hình ảnh, từ ngữ giàu sức gợi như:
- Nhan đề bài thơ: Dáng quê.
- Quê hương được gợi lên qua các từ ngữ, hình ảnh: tiếng gà háo hức, trời hừng đông, hương lành ngàn cây, nắng gieo hạt ngọc, đường cày, gánh mạ non, bờ dâu, vườn xuân, mái trường, đồng xanh, sông – núi…
→ Tất cả tạo nên một bức tranh quê thanh bình, tươi sáng.
Câu 2.
– Nhà thơ đã sử dụng nhiều hình ảnh gần gũi, thân quen của làng quê để miêu tả vẻ đẹp của “dáng quê”, như:
- buổi sớm mai với tiếng gà, chim gọi bầy;
- cánh đồng với đường cày, gánh mạ non;
- bờ dâu, nong tằm;
- mái trường, vườn xuân;
- dòng sông, ngọn núi.
→ Những hình ảnh ấy kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và con người, làm hiện lên dáng quê vừa mộc mạc vừa tràn đầy sức sống.
Câu 3.
– Hình ảnh “lung linh sóng biếc ngọt ngào tình xanh” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc:
- “Sóng biếc” gợi dòng sông quê trong trẻo, êm đềm.
- “Lung linh” diễn tả vẻ đẹp long lanh, đầy sức quyến rũ
- “Tình xanh” là sắc xanh của sự sống, của niềm tin và hi vọng.
→ Qua đó, tác giả gửi gắm tình yêu quê hương ngọt ngào, bền bỉ, luôn tươi mới trong tâm hồn con người.
Câu 4.
– Tình cảm, cảm xúc của tác giả khi miêu tả cảnh vật là niềm yêu mến, say đắm và tự hào sâu sắc về quê hương. Giọng thơ nhẹ nhàng, êm ái; ngôn từ giàu nhạc điệu, hình ảnh giàu sức gợi cho thấy tác giả không chỉ ngắm nhìn quê hương bằng đôi mắt mà còn cảm nhận bằng cả trái tim gắn bó, tha thiết.
Câu 5.
– Qua bài thơ Dáng quê, tác giả muốn nhắn gửi thông điệp: hãy trân trọng, yêu thương và gìn giữ vẻ đẹp quê hương – nơi nuôi dưỡng tâm hồn và cội nguồn của mỗi con người.
– Bản thân em sẽ bắt đầu từ những việc làm nhỏ như: giữ gìn vệ sinh môi trường xung quanh nơi mình sống, không xả rác bừa bãi, tích cực trồng và chăm sóc cây xanh, đồng thời tuyên truyền cho bạn bè cùng nâng cao ý thức bảo vệ cảnh quan quê hương để vẻ đẹp ấy luôn xanh tươi và bền vững.
Xem thêm bài phân tích: https://lophocnguvan.com/phan-tich-bai-tho-dang-que-nguyen-su-giao/
