PHẦN I (5,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
THĂM THẦY GIÁO CŨ
Hai mươi bốn năm xa
Con ngồi lặng bên thầy
Phố Nguyễn Du nồng nàn hoa sữa
Tóc thầy bạc phau
Mái tóc con nửa đời sương gió.
Đứa học trò thuở mười tám, đôi mươi
Lại lắng từng câu
lại nhập từng lời
Cái giọng nói một đời không quên được
Cái ánh lửa cháy lên trong cặp mắt
Hai mươi bốn năm rồi mãi ấm trong con
Có những đêm, nhớ đều bồn chồn
Chiếc áo bông của thầy bạc màu nắng gió
Trời trở lạnh. Đông về cuối ngõ
Rét đầu mùa, thầy ngủ có ngon không?
Thầy đã giảng cho con về đất nước, nhân dân
Để khi mặc lành không quên người áo vá
Ăn miếng ngon nhớ bàn tay trồng khoai, dỡ củ
Câu ca dao đau đáu một đời
Con ngước lên, con gặp mắt thầy
Đầm ấm quá: con thành trẻ nhỏ
Những vui buồn thầy lặng nghe con kể
Có phút nào thầy không ở bên con?
Con nghe rất nhiều trong lặng im
Thầy thấu cả những điều con chưa nói
Phút giao cảm: thầy là tia nắng dọi
Con: cây xanh đang nẩy lộc trong vườn.
Thầy tiễn con về, phố lạnh hơi sương
Con để mãi bàn tay trong tay thầy ấm áp
Và con biết: đêm nay thầy lại thức.
(Tuyển tập thơ Nguyễn Bùi Vợi, NXB Văn học 2002, tr.106, 107)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1:
a. Chỉ ra hình ảnh trong đoạn thơ thể hiện tình cảm ấm áp giữa thầy và trò.
b. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ sau:
“Phút giao cảm: thầy là tia nắng dọi
Con: cây xanh đang nẩy lộc trong vườn”
c. Theo anh/ chị hình ảnh “tia nắng đợi” và “cây xanh đang nảy lộc trong vườn” có ý nghĩa như thế nào trong bài thơ?
d. Thông điệp sâu sắc nhất mà bài thơ gợi cho anh/ chị về tình thầy trò là gì? Lí giải vì sao? (Trình bày bằng một đoạn văn ngắn 7–8 dòng).
Câu 2.
Cảm nhận ý nghĩa nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật đoạn sau:
[…]
“Thầy đã giảng cho con về đất nước, nhân dân
Để khi mặc lành không quên người áo vá
Ăn miếng ngon nhớ bàn tay trồng khoai, dỡ củ
Câu ca dao đau đáu một đời
Con ngước lên, con gặp mắt thầy
Đầm ấm quá: con thành trẻ nhỏ
Những vui buồn thầy lặng nghe con kể
Có phút nào thầy không ở bên con?
Con nghe rất nhiều trong lặng im
Thầy thấu cả những điều con chưa nói
Phút giao cảm: thầy là tia nắng dọi
Con: cây xanh đang nẩy lộc trong vườn.
[…]
(Trích Thăm thầy giáo cũ, Nguyễn Bùi Vợi)
PHẦN II (5,0 điểm)
(1) […] Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: Học tập là một chặng đường dài không có điểm kết thúc, là cái thang không có bậc cuối cùng. Bác Hồ cũng nhấn mạnh việc học tập nâng cao trình độ của bản thân có nội dung cách mạng chứ không phải học tập vì những động cơ cá nhân. Việc học tập, rèn luyện toàn diện để có đủ đức đủ tài, nâng cao hiểu biết để phục vụ nhân dân là điều phải làm hằng ngày.
(2) Hơn ai hết, Người hiểu rằng: nền văn hóa truyền thống Việt Nam còn mang nhiều thiếu hụt, hạn chế; trình độ khoa học kỹ thuật thấp kém, lề lối sản xuất chưa được cải tiến, nhiều phong tục tập quán còn lạc hậu. Việc học tập tiếp thu những tri thức mới, những kinh nghiệm mới để làm chủ khoa học kỹ thuật, để tiến kịp với trình độ văn minh của nhân loại là điều rất cần thiết và quan trọng. Người còn nhấn mạnh:
“Muốn biết thì phải thi đua học.
Học không bao giờ cùng.
Học mãi để tiến bộ mãi.
Càng tiến bộ càng thấy cần phải học thêm”
(3) Học để làm gì là vấn đề trọng tâm của mọi hoạt động giáo dục. Giáo dục hiện đại hướng đến việc đào tạo những con người có tầm tư duy rộng mở trong một thế giới toàn cầu hóa, có tinh thần dân chủ, có khả năng hợp tác và có thể làm việc trong môi trường quốc tế. Mục đích học của học sinh hiện đại hướng đến không (chỉ là) để vượt qua kỳ thi, mà là để trở thành một con người có tư duy độc lập, có kỹ năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, có tri thức vững chắc cho tương lai của mình.
[…]
(Theo, Ngô Vương Anh, Nhớ lời Bác dặn “học để làm người”, https://thanhnien.vn/nho-loi-bac-dan-hoc-de-lam-nguoi-18584619.htm)
Câu 1. Xác định và nêu vai trò của lí lẽ trong đoạn (3)
Câu 2. Từ quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc học tập và mục đích của giáo dục, hãy viết một bài văn nghị luận bàn về ý nghĩa của việc học tập suốt đời đối với thế hệ trẻ hiện nay; từ đó liên hệ bản thân và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm nâng cao ý thức học tập, rèn luyện của người trẻ trong bối cảnh xã hội hiện đại.
