Đọc bài thơ sau:
CHỢ TẾT (Đoàn văn Cừ)
Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết.
Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc;
Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon,
Vài cụ già chống gậy bước lom khom,
Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ.
Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ,
Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu,
Con bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau.
Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa,
Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa,
Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh,
Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh.
Người mua bán ra vào đầy cổng chợ.
Con trâu đứng vờ rim hai mắt ngủ,
Để lắng nghe người khách nói bô bô.
Anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đôi bồ,
Tìm đến chỗ đông người ngồi giở bán.
Một thầy khoá gò lưng trên cánh phản,
Tay mài nghiên hí hoáy viết thơ xuân.
Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm,
Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ.
Bà cụ lão bán hàng bên miếu cổ,
Nước thời gian gội tóc trắng phau phau.
Chú hoa man đầu chít chiếc khăn nâu,
Ngồi xếp lại đống vàng trên mặt chiếu.
Áo cụ lý bị người chen sấn kéo,
Khăn trên đầu đang chít cũng bung ra.
Lũ trẻ con mải ngắm bức tranh gà,
Quên cả chị bên đường đang đứng gọi.
Mấy cô gái ôm nhau cười rũ rượi,
Cạnh anh chàng bán pháo dưới cây đa.
Những mẹt cam đỏ chót tựa son pha.
Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết,
Con gà trống mào thâm như cục tiết,
Một người mua cầm cẳng dốc lên xem.
Chợ tưng bừng như thế đến gần đêm,
Khi chuông tối bên chùa văng vẳng đánh,
Trên con đường đi các làng hẻo lánh,
Những người quê lũ lượt trở ra về.
Ánh dương vàng trên cỏ kéo lê thê,
Lá đa rụng tơi bời quanh quán chợ.
(Chợ tết, Đoàn Văn Cừ, Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh – Hoài Chân, NXB Văn học, 1999, tr.180-181)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Không gian chợ Tết trong bài thơ được miêu tả vào thời điểm nào trong ngày?
Câu 2. Kể tên một số nhân vật xuất hiện trong bức tranh chợ Tết.
Câu 3. Tìm 2 hình ảnh miêu tả cảnh thiên nhiên trong đoạn thơ đầu.
Câu 4. Em hiểu như thế nào về không khí “tưng bừng” của chợ Tết trong bài thơ?
Câu 5. Hình ảnh “Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa” gợi ra điều gì?
Câu 6. Việc miêu tả nhiều nhân vật (trẻ em, cụ già, người bán hàng…) có tác dụng gì trong việc khắc họa bức tranh chợ Tết?
Câu 7. Qua bức tranh chợ Tết, em cảm nhận như thế nào về cuộc sống của người dân nông thôn xưa?
Câu 8. Từ bài thơ, em hãy nêu suy nghĩ về ý nghĩa của chợ Tết đối với đời sống văn hóa của người Việt.
Câu 9. Xác ssinhj và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa”
“Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết”
Câu 10. Nhận xét về nghệ thuật miêu tả của tác giả trong việc tái hiện bức tranh chợ Tết (khoảng 5–7 dòng).
Câu 11. Qua bức tranh chợ Tết, em cảm nhận được những nét đẹp nào trong đời sống tinh thần của người nông dân Việt Nam xưa?
Câu 12. Có ý kiến cho rằng: “Chợ Tết trong bài thơ không chỉ là nơi mua bán mà còn là không gian văn hóa – nơi lưu giữ hồn quê”. Em có đồng tình không? Vì sao?
