I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Ăn theo con,
Ngủ theo con,
Đi đứng theo con,
Thời gian biểu một tuần không thay đổi.
Bốn tư tuổi đuổi theo bảy tuổi,
Ta là kẻ nô lệ tinh ranh của tự do khờ khạo.
[ … ]
Hát theo con,
Cười theo con,
Nghĩ theo con,
Lớn và bé vận hành trong guồng máy.
Sáu giờ kém mười lăm: Bấm nút đi,
Mười sáu giờ ba mươi: Bấm nút về,
Tư duy bắt vòng theo chiều lăn bánh xe.
[ … ]
Dẫu âm thanh đi chậm hơn, ánh sáng
đến nhanh hơn nhưng
sấm và chớp, cha và con …
Chúng ta nghẹt thở vì bụi đường,
Nghẹt thở vì chờ đợi,
Mặc dầu vậy cũng chẳng hề hấn gì
Bởi quá khứ vẫn thường giật mình
Theo bước chạy con trẻ.
(Trích Theo con, Đặng Huy Giang1, Thơ Việt Nam thế kỉ XX – Thơ trữ tình, Tập 1, NXB Giáo dục, 2004, tr. 222-223)
Thực hiện các yêu cầu/ trả lời câu hỏi sau:
Câu 1. (1,0 điểm) Xác định thể thơ của đoạn trích trên.
Câu 2. (1,0 điểm) Liệt kê hai dòng thơ thể hiện hành động của người cha trong khổ thơ đầu. Hai dòng thơ đó thể hiện tình cảm gì của người cha?
Câu 3. (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp điệp từ trong hai dòng thơ sau:
“Chúng ta nghẹt thở vì bụi đường,
Nghẹt thở vì chờ đợi”
Câu 4. (1,0 điểm) Từ đoạn trích trên, em hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất. Vì sao em lựa chọn thông điệp đó?
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) ghi lại cảm nghĩ của em về đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Câu 2. (4,0 điểm)
Qua đoạn trích Theo con của tác giả Đặng Huy Giang, em hãy đề xuất những giải pháp thể hiện trách nhiệm của người con đối với gia đình (không cần phân tích lại đoạn trích).
* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI:
I. ĐỌC HIỂU
Câu 1:
– Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.
Câu 2:
– Hai dòng thơ thể hiện hành động của người cha trong khổ thơ đầu:
“Ăn theo con,”
“Ngủ theo con,”
(Có thể chấp nhận: “Đi đứng theo con,”)
– Hai dòng thơ thể hiện:
- Tình yêu thương sâu sắc, sự hi sinh thầm lặng của người cha
- Người cha luôn gắn bó, quan tâm, dõi theo từng sinh hoạt của con, sẵn sàng điều chỉnh cuộc sống của mình vì con.
Câu 3:
– Biện pháp tu từ được sử dụng: Điệp từ “nghẹt thở”.
– Tác dụng:
- Nhấn mạnh cảm giác mệt mỏi, áp lực, ngột ngạt của cuộc sống hiện đại
- Thể hiện những vất vả, lo toan mà cha và con cùng phải trải qua
- Gợi suy ngẫm về nhịp sống gấp gáp, nhiều áp lực nhưng vẫn chan chứa tình cảm gia đình.
Câu 4:
– Thông điệp có ý nghĩa nhất rút ra từ đoạn trích: Gia đình, đặc biệt là tình cảm cha con, chính là điểm tựa tinh thần bền vững giúp con người vượt qua áp lực và mệt mỏi của cuộc sống.
– Vì sao lựa chọn thông điệp này:
- Bởi đoạn thơ cho thấy người cha sẵn sàng hi sinh tự do cá nhân để đồng hành cùng con
- Tình cảm gia đình giúp con người “nghẹt thở” vì cuộc sống nhưng vẫn có thể tiếp tục bước đi, nuôi dưỡng hi vọng và yêu thương.
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Đoạn văn: Đoạn trích Theo con của Đặng Huy Giang đã để lại trong em nhiều xúc động sâu sắc về tình cảm gia đình, đặc biệt là tình cha con thầm lặng mà bền bỉ. Qua những hình ảnh giản dị như “ăn theo con”, “ngủ theo con”, người cha hiện lên với sự hi sinh âm thầm, sẵn sàng gác lại cuộc sống riêng để đồng hành cùng con trong từng khoảnh khắc. Nhịp sống hiện đại hối hả, đầy áp lực khiến con người nhiều khi cảm thấy “nghẹt thở”, nhưng chính tình yêu thương và sự gắn bó gia đình đã giúp cha và con vượt qua mệt mỏi, lo toan. Đoạn thơ không chỉ là lời tự sự chân thành của người cha mà còn là lời nhắc nhở mỗi chúng ta cần biết trân trọng mái ấm gia đình – nơi nuôi dưỡng yêu thương, nâng đỡ con người trên hành trình trưởng thành.
Câu 2. (4,0 điểm)
* Dàn bài chi tiết:
I. Mở bài:
– Vai trò, ý nghĩa của gia đình đối với mỗi con người: là nơi nuôi dưỡng, chở che, hình thành nhân cách.
– Nêu vấn đề: Trong cuộc sống hiện đại, mỗi người con cần ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với gia đình.
– Dẫn vào yêu cầu: Cần có những giải pháp cụ thể để người con thể hiện trách nhiệm ấy bằng hành động thiết thực.
II. Thân bài
1. Trách nhiệm trong thái độ, nhận thức:
– Nhận thức đúng đắn về công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.
– Biết trân trọng tình cảm gia đình, không coi đó là điều hiển nhiên.
– Có ý thức giữ gìn hạnh phúc gia đình, xem gia đình là nền tảng của cuộc sống.
2. Trách nhiệm trong học tập và rèn luyện bản thân:
– Chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, lối sống lành mạnh.
– Không sa vào các thói hư tật xấu, tránh những hành vi khiến gia đình lo lắng.
– Nỗ lực hoàn thiện bản thân để trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.
3. Trách nhiệm trong hành động, việc làm hằng ngày:
– Quan tâm, chia sẻ, lắng nghe cha mẹ và người thân.
– Chủ động giúp đỡ công việc gia đình phù hợp với khả năng.
– Giữ gìn nếp sống văn minh, ứng xử lễ phép, tôn trọng các thành viên trong gia đình.
4. Trách nhiệm trong chia sẻ và gánh vác:
– Biết cảm thông với những khó khăn, áp lực của cha mẹ.
– Sẵn sàng chia sẻ cả về tinh thần lẫn vật chất khi có thể.
– Khi trưởng thành, có trách nhiệm phụng dưỡng, chăm sóc cha mẹ.
5. Phê phán và định hướng
– Phê phán những người con vô tâm, ích kỉ, sống chỉ biết bản thân.
– Định hướng mỗi người con cần hành động từ những việc nhỏ nhất để thể hiện trách nhiệm với gia đình.
III. Kết bài:
– Khẳng định lại: Trách nhiệm của người con đối với gia đình là bổn phận thiêng liêng, lâu dài.
– Nhấn mạnh: Những hành động giản dị nhưng chân thành chính là cách tốt nhất để thể hiện tình yêu thương và trách nhiệm.
– Liên hệ bản thân: Tự nhắc nhở cần sống có trách nhiệm, biết yêu thương, sẻ chia để xây dựng gia đình hạnh phúc.
